Cứ 100 người Việt Nam phẫu thuật thẩm mỹ thì có đến 14 người gặp biến chứng, một con số cao bất thường so với tiêu chuẩn quốc tế. Đáng lo ngại hơn, bất chấp những rủi ro nhãn tiền, nhiều người vẫn sẵn sàng giao phó sức khỏe và nhan sắc cho các dịch vụ “làm đẹp 0 đồng” được thực hiện bởi chuyên viên thẩm mỹ chưa tốt nghiệp.
Làm đẹp 0 đồng
Trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, không khó để bắt gặp những lời mời gọi làm đẹp hấp dẫn từ các hội nhóm, bài viết tuyển mẫu tiêm filler, Botox hay thậm chí là mẫu tiểu phẫu như độn cằm, nâng mũi.
Điểm chung của những lời quảng cáo này là mức chi phí vô cùng "hấp dẫn", đôi khi chỉ là "phụ phí mini" hoặc thậm chí "0 đồng", đi kèm với những lời cam kết hoa mỹ như "bao check test thuốc", "bảo hành sau khi tiêm", "đẹp như khách chính thức".
Những lời mời gọi làm đẹp hấp dẫn trong các hội nhóm.
Một trong những nhóm công khai có tên "Hội Tuyển Mẫu Nâng Mũi, Cắt Mí, Môi Tim, Tiêm Filer, Botox, Tiểu Phẫu" thu hút tới hơn 31,2 nghìn thành viên.
Tại đây, các bài viết tuyển mẫu thẩm mỹ như tiêm filler, Botox, tiêm tan mỡ, làm gọn hàm... được đăng tải thường xuyên, kèm theo những hình ảnh so sánh nhan sắc thay đổi trước và sau khi thực hiện thẩm mỹ đánh vào tâm lý yêu làm đẹp của người xem.
Một hội nhóm tuyển mẫu có tới 31,2 nghìn thành viên.
Phóng viên Thương Trường đã liên hệ với một chủ spa để đăng ký làm mẫu tiêm filler, người này cho biết mục đích chính là để xây dựng hình ảnh và đào tạo học viên.
Mức giá được đưa ra là hoàn toàn miễn phí nếu do học viên thực hiện và 499.000 đồng/cc nếu do chuyên viên làm. Khi được hỏi về chứng chỉ hành nghề của học viên, người này thản nhiên trả lời "thì bạn đang học mà" để lấp liếm cho hành vi vi phạm quy định về dịch vụ thẩm mỹ.
Để trấn an, người này còn khẳng định: "Nếu sợ các bạn tiêm thì em đăng ký phụ phí do chuyên viên làm. Còn bên chị tuyển mẫu cho học viên cứng tay nghề, các bạn làm ok rồi mới được cầm kim nên em không cần lo về điều đó nhé".
Người này thản nhiên trả lời "thì bạn đang học mà" để lấp liếm cho hành vi vi phạm quy định về dịch vụ thẩm mỹ.
Tương tự, chúng tôi tiếp tục liên hệ với một cơ sở làm đẹp khác và ngỏ ý muốn đăng ký làm mẫu thu cánh mũi.
Người này báo giá "mẫu thu cánh mũi bên mình có phụ thu tiền thuốc và tê là 1.500.000 đồng, mẫu đc yêu cầu như khách", kèm theo hình ảnh khách hàng "thăng hạng" nhan sắc sau khi thực hiện dịch vụ này.
Khi được hỏi về người thực hiện, họ cho biết sẽ có "cả bác sĩ và chuyên viên". Trước lo ngại về rủi ro, người này tiếp tục trấn an: "B cứ yên tâm vì bác đã làm 50% rồi bên mình cần mẫu để quay lại tư liệu. Phần nào học viên làm lâu quá, bác sĩ sẽ làm luôn. Học viên sẽ chỉ làm khoảng 30 phút thôi, làm rất nhanh nên bạn yên tâm nhé".
Một lần nữa, khi được hỏi về chứng chỉ hành nghề của học viên, câu trả lời chúng tôi nhận được là "học viên gần tốt nghiệp rồi".
Những câu trả lời lấp lửng và thiếu minh bạch này tiềm ẩn nhiều nguy cơ khôn lường đối với sức khỏe và tính mạng của những người có nhu cầu làm đẹp.
Việc giao phó cơ thể cho những học viên chưa đủ chuyên môn, không có chứng chỉ hành nghề là một rủi ro cực kỳ lớn mà người làm mẫu phải đối mặt.
Rủi ro khôn lường và những con số đáng báo động
Trên thực tế, đã có không ít trường hợp các chị em phụ nữ bỏ hàng chục, thậm chí cả trăm triệu để đi làm đẹp những vẫn nhận về cái kết "biến chứng".
Theo số liệu của Hội Phẫu thuật Tạo hình Thẩm mỹ Việt Nam, ước tính có khoảng 25.000 - 35.000 ca biến chứng mỗi năm trên tổng số 250.000 ca phẫu thuật (chiếm khoảng 14%).
Các biến chứng phổ biến nhất là nhiễm trùng (52,1%), tắc mạch/hoại tử mô (16,0%), vỡ/lệch vật liệu nhân tạo (13,8%) và tụ máu/chảy máu (7,4%). Vùng đầu/mặt/cổ chiếm 66% các biến chứng, trong đó mũi là phổ biến nhất (42,6%).
Đáng chú ý, 54,3% các biến chứng do người không phải bác sĩ thực hiện và 58,5% xảy ra tại các cơ sở không phép.
Một nghiên cứu của bệnh viện Bạch Mai đã cho thấy phần lớn các biến chứng trong lĩnh vực làm đẹp không xuất phát từ rủi ro y khoa ngẫu nhiên, mà là hệ quả của một "thị trường ngầm" thiếu kiểm soát và đầy nguy hiểm.
Có đến 58,5% biến chứng xảy ra tại các cơ sở thẩm mỹ, spa hoạt động không phép – hay còn gọi là các cơ sở “chui” và 54,3% biến chứng do người thực hiện không phải bác sĩ, thiếu chuyên môn chuyên sâu về y khoa thẩm mỹ.
Đáng báo động hơn cả, 100% ca biến chứng do filler đều xuất phát từ việc sử dụng vật liệu trôi nổi, không được cấp phép lưu hành.
Những con số này là hồi chuông cảnh báo về sự buông lỏng quản lý và thói quen "làm đẹp giá rẻ" đang lan rộng, đe dọa trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng người dân. PGS.TS Vũ Quang Vinh, Phó Giám đốc Bệnh viện Bỏng Quốc gia Lê Hữu Trác, Chủ nhiệm Bộ môn phẫu thuật Tạo hình thẩm mĩ - Học viện Quân y từng chia sẻ tại Hội nghị Khoa học Quốc tế thường niên HPASS do Hội Phẫu thuật Tạo hình Thẩm mĩ Hà Nội tổ chức ngày 13/10/2024: "Phẫu thuật thẩm mĩ cũng giống như bất kì loại phẫu thuật nào đều có rủi ro. Các thủ tục thẩm mĩ có thể dẫn đến các biến chứng khác nhau, thậm chí tử vong. Các biến chứng liên quan đến gây mê là nguyên nhân tử vong hàng đầu trong phẫu thuật thẩm mĩ. Nguy cơ là rất nhỏ nhưng vẫn có và đó là lí do vì sao bệnh nhân cần lựa chọn các cơ sở uy tín để thực hiện thẩm mĩ".
Cũng trong hội thảo, GS.TS Trần Thiết Sơn, khoa Phẫu thuật Tạo hình thẩm mĩ (Bệnh viện Bạch Mai), Chủ tịch Hội phẫu thuật tạo hình thẩm mĩ Hà Nội cho biết: "Biến chứng trong làm đẹp là điều dễ gặp khi những kĩ thuật làm đẹp không được thực hiện bởi những bác sĩ được đào tạo chuyên nghiệp, không được thực hiện tại cơ sở được cấp phép. Những tai biến này làm xấu đi hình ảnh của ngành thẩm mĩ. Bất kì can thiệp nào cũng đều chứa rủi ro. Trong phẫu thuật thẩm mĩ, biến chứng thường gặp là nhiễm trùng, dị dạng, biến dạng ở vị trí thẩm mĩ, chảy máu và nguy hiểm nhất là tử vong".
Mặc dù Việt Nam đã thiết lập một khung pháp lý để xử phạt các vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế, đặc biệt là thông qua Nghị định 117/2020/NĐ-CP "Phạt tiền từ 40 - 50 triệu đồng đối với các cơ sở hoạt động mà chưa có văn bản thông báo hoặc giấy phép.
Phạt tiền từ 30 - 40 triệu đồng đối với các bác sĩ đã bị thu hồi chứng chỉ hành nghề nhưng vẫn tiếp tục hành nghề hoặc khám chữa bệnh khi chưa được cấp chứng chỉ hành nghề khám bệnh, chữa bệnh", nhưng thực trạng cho thấy những quy định này vẫn chưa đủ sức răn đe.
Tình trạng vi phạm pháp luật trong ngành thẩm mỹ vẫn diễn ra phức tạp, gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm cho người dân.
Điển hình, trong 9 tháng, TP.HCM ghi nhận tới 15 ca tai biến do phẫu thuật thẩm mĩ. Thanh tra Sở Y tế đã ban hành 130 quyết định xử phạt vi phạm hành chính, với tổng số tiền gần 6,7 tỉ đồng.
Trong đó, 46 cơ sở bị đình chỉ hoạt động có thời hạn, 11 cơ sở bị tước giấy phép hoạt động, 14 cá nhân bị tước chứng chỉ hành nghề, 32 cá nhân bị phát hiện hành nghề không có chứng chỉ.
Đừng để những lời mời chào "làm đẹp 0 đồng" hay "phụ phí mini" che mờ lý trí. Đằng sau những tấm ảnh so sánh "trước-sau" lung linh là vô vàn rủi ro mà bất kỳ ai cũng có thể phải đánh đổi bằng sức khỏe, nhan sắc, thậm chí là cả tính mạng.
Khi quyết định làm mẫu cho những cơ sở thiếu uy tín, bạn đang giao phó cơ thể mình cho những người chưa đủ chuyên môn, không có chứng chỉ hành nghề, và sử dụng những sản phẩm không rõ nguồn gốc.
Mọi thủ thuật thẩm mỹ đều tiềm ẩn nguy cơ. Một ca nâng mũi, cắt mí tưởng chừng đơn giản vẫn có thể dẫn đến nhiễm trùng, hoại tử, biến dạng, và những di chứng vĩnh viễn.
Tiêm filler, Botox không đúng cách có thể gây tắc mạch máu, mù lòa hoặc thậm chí là tử vong. Đừng vì ham rẻ mà trở thành nạn nhân tiếp theo của những biến chứng khôn lường.
Hãy tìm hiểu kỹ, lựa chọn những cơ sở được cấp phép, có đội ngũ bác sĩ chuyên khoa và trang thiết bị hiện đại để đảm bảo an toàn cho chính mình. Sức khỏe và sắc đẹp chỉ thực sự trọn vẹn khi được bảo vệ bởi sự lựa chọn thông minh và đúng đắn.
Mai Lan