Liên quan tới giám sát thực hiện chính sách pháp luật về bảo vệ môi trường tại các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn từ năm 2014 đến 30.6.2017, tới tháng 9.2017 đoàn ĐBQH tỉnh Lào Cai đã có báo cáo giám sát số 40/BC-ĐĐBQH với kết quả chi tiết. Tuy nhiên, hiện vẫn còn hàng loạt vấn đề tồn đọng chưa được giải quyết– đặc biệt tại KCN Tằng Loỏng.
DN chậm đóng kinh phí, người dân “lĩnh đủ”
Về việc di chuyển 398 hộ dân trong vùng ảnh hưởng của ô nhiễm môi trường, UBND tỉnh Lào Cai cho biết đã chỉ đạo 4 DN (Công ty TNHH Khoáng sản và luyện kim Việt Trung, Công ty CP Hóa chất Đức Giang, Công ty CP DAP số 2, Công ty CP Khoáng sản và vật liệu luyện kim Lào Cai đang thực hiện thống kê đền bù để tiến hành di chuyển các hộ dân.
Đặc biệt sau sự cố vỡ đập bãi thải gyps nhà máy DAP số 2, UBND tỉnh đã thành lập Tổ công tác để đẩy nhanh việc di chuyển 27 hộ bị ảnh hưởng trực tiếp bởi sự cố và 62 hộ còn lại tại một số khu vực bức xúc trong tháng 10.2018 (gồm 36 hộ dân thôn Hợp Xuân 1 và thôn 5 xã Xuân Giao; 26 hộ dân thị trấn Tằng Loỏng). Tức, số hộ dân đã được di chuyển là 337/398 hộ. Tuy nhiên, báo cáo chưa nêu rõ lý do chậm di chuyển số hộ còn lại, giải pháp và thời gian thực hiện di chuyển số hộ dân này ra khỏi khu vực ô nhiễm.
Mới đây, UBND tỉnh Lào Cai đã ra quyết định xử phạt 3 DN sản xuất và kinh doanh hóa chất tại KCN Tằng Loỏng, huyện Bảo Thắng
Về vấn đề trên, UBND tỉnh đã giao Sở TN&MT nghiên cứu, trả lời như sau:
UBND tỉnh đã chỉ đạo các Sở, ban, ngành thực hiện một số nhiệm vụ để sớm thực hiện giải pháp di chuyển dân cư và đề xuất Chính phủ hỗ trợ xử lý ô nhiễm môi trường KCN Tằng Loỏng; tiến hành quy trách nhiệm kinh phí di chuyển dân cư cho các nhà máy trong KCN Tằng Loỏng và tiến hành di chuyển dân cư.
Tiếp đó, năm 2018, UBND tỉnh đã chỉ đạo UBND huyện Bảo Thắng, BQL KKT phối hợp 4 DN gây tác động đến môi trường (nêu trên) đóng góp kinh phí, thực hiện thu hồi, bồi thường GPMB 89 hộ. Tuy nhiên, việc đóng góp kinh phí của các DN còn chậm nên việc di chuyển dân cư tiến hành chưa đảm bảo theo đúng kế hoạch.
Tới 22.3.2019, UBND tỉnh có Thông báo chỉ đạo và yêu cầu các DN sớm chuyển kinh phí để thực hiện di chuyển dân cư trong tháng 4 cùng năm. Các Sở, ban, ngành đã tổ chức các buổi làm việc và thống nhất tiếp tục thực hiện di chuyển 113 hộ dân trong năm 2019 (gồm các khu vực bức xúc dọc tỉnh lộ 151 thuộc tổ 1 và tổ 7, thị trấn Tằng Loỏng, thôn Phú Hà 2, xã Phú Nhuận).
Hiện UBND tỉnh đang giao Sở TN&MT căn cứ kết quả thực hiện nhiệm vụ đánh giá sức chịu tải môi trường KCN Tằng Loỏng, phân bổ kinh phí cho các nhà máy trong KCN để thực hiện di chuyển dân cư, báo cáo UBND tỉnh phê duyệt trong tháng 5.2019.
Và tiếp tục chờ chủ trương
Liên quan tới vấn đề ban hành cơ chế chính sách đầu tư hoàn thiện hạ tầng về BVMT (như mạng lưới thu gom, thoát và xử lý các loại nước, quản lý, xử lý chất thải rắn, xử lý khí thải…) tại các khu, cụm công nghiệp trên địa bàn tỉnh, nhất là đối với KCN Tằng Loỏng.
UBND tỉnh giao Sở TN&MT nghiên cứu, trả lời như sau: Các KCN trên địa bàn tỉnh do không có đơn vị đầu tư và quản lý hạ tầng nên việc quản lý các KCN do BQL KKT thực hiện, hạ tầng KCN được đầu tư từ ngân sách nhà nước và nguồn vốn vay ODA.
Do đó, “việc đầu tư hạ tầng các KCN không đồng bộ, nhất là đối với KCN Tằng Loỏng, huyện Bảo Thắng, không được đầu tư ngay từ đầu dẫn tới khó khăn trong công tác quản lý thực hiện các quy định pháp luật liên quan, những hệ lụy về tác động môi trường như chất thải các nhà máy gây ô nhiễm môi trường một số khu vực dân cư, ảnh hưởng tới sinh trưởng phát triển cây trồng, dẫn tới xung đột giữa các nhà máy với các khu vực dân cư ảnh hưởng tình hình an ninh xã hội, tình trạng đơn thư, kiến nghị ô nhiễm môi trường kéo dài…”
Để giải quyết tình trạng trên, đặc biệt đối với KCN Tằng Loỏng, huyện Bảo Thắng, UBND tỉnh Lào Cai đã kiến nghị Chính phủ và các Bộ ngành cho ý kiến chỉ đạo về cơ chế chính sách đầu tư hoàn thiện hạ tầng về BVMT tại KCN Tằng Loỏng, cụ thể:
Bộ TN&MT đã kiến nghị Chính phủ xem xét có cơ chế hỗ trợ đặc thù tỉnh Lào Cai đầu tư hạ tầng đồng bộ đáp ứng tiêu chuẩn KCN hoặc có cơ chế đặc thù trích lại 30-50% tổng nguồn thu KCN để tái đầu tư hạ tầng và di chuyển dân cư (Văn bản 5883/BTNMT-TCMT ngày 26.10.2018). Trên cơ sở ý kiến của Bộ TN&MT, Văn phòng Chính phủ có văn bản 10645/VPCP-CN ngày 2.11.2018 đề nghị các Bộ (Công Thương, Xây dựng, Tài chính) xem xét giải quyết các kiến nghị của Bộ TN&MT.
Về phía mình, UBND tỉnh Lào Cai đã kiến nghị Chính phủ tại văn bản 5425/UBND-TNMT ngày 13.11.2018, trong đó đề nghị: Ưu tiên cho KCN Tằng Loỏng được hưởng chính sách đầu tư theo Chương trình mục tiêu đầu tư hạ tầng KKT ven biển, KKT cửa khẩu, KCN, Cụm công nghiệp, Khu công nghệ cao, khu nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao giai đoạn 2016 – 2020 được Chính phủ phê duyệt tại Quyết định 351/QĐ-TTg ngày 29.3.2018, cụ thể: đầu tư đồng bộ hạ tầng cho KCN Tằng Loỏng, gồm: đường giao thông nội bộ, hệ thống thu gom thoát nước, các trạm quan trắc môi trường…,
Thứ hai, đồng ý chủ trương về cơ chế cho tỉnh Lào Cai để lại 300 tỷ/năm từ nguồn thu KCN trong 2 năm để thực hiện di chuyển dân cư vùng ảnh hưởng môi trường.
Tỉnh cho biết, “khi được Chính phủ đồng ý về chủ trương việc di chuyển dân cư khỏi khu vực ô nhiễm cơ bản sẽ được triển khai thực hiện sớm, triệt để để ổn định cuộc sống của người dân”.
Thái Bình