Thanh tra Chính phủ (TTCP) vừa công bố kết luận thanh tra một số dự án đầu tư xây dựng từ nguồn vốn ngân sách, nguồn vốn vay... tại Hà Nội. Trong đó, đã chỉ ra nhiều sai phạm tại hơn 30 dự án, với tổng số tiền gần 4.000 tỷ đồng.
Hàng loạt dự án không qua đấu giá đất
TTCP vừa thông báo kết luận thanh tra một số dự án đầu tư xây dựng từ nguồn vốn ngân sách, nguồn vốn vay, việc chuyển đổi, chuyển nhượng nhà đất của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp nhà nước, nhà đất có vị trí đắc địa sang mục đích khác tại TP Hà Nội.
Theo TTCP, trong giai đoạn 2003 - 2016, thực hiện Quyết định 86/2010 của Thủ tướng về việc di dời nhà máy trong nội thành phục vụ quy hoạch đô thị, các doanh nghiệp có quyền sử dụng đất cũ phải di dời được phép hợp tác đầu tư với nhà đầu tư khác để thực hiện dự án.
Tuy nhiên, UBND TP Hà Nội không có văn bản hướng dẫn và quy định cụ thể nên các doanh nghiệp 100% vốn nhà nước khi đưa vị trí đất vào hợp tác liên doanh thành lập pháp nhân mới làm chủ đầu tư để thực hiện chuyển mục đích sử dụng đất đầu tư dự án kinh doanh, xác định giá trị lợi thế thương mại chưa sát với thị trường.
Thanh tra Chính phủ chỉ ra nhiều sai phạm về đất đai và xây dựng ở Hà Nội.
Từ kết quả thanh tra cho thấy, một số doanh nghiệp khi lựa chọn nhà đầu tư đưa lợi thế đất để đấu giá đã thu về cho Nhà nước số tiền lớn như: Dự án 31 Láng Hạ (514,9 tỷ đồng); Dự án 378 Minh Khai (312,9 tỷ đồng).
Doanh nghiệp không tổ chức đấu giá lựa chọn nhà đầu tư (tự thỏa thuận theo hình thức hỗ trợ) thu được thấp như: Dự án sổ 1 Phùng Chí Kiên; Dự án tại 365 A Minh Khai; Dự án 167 Thụy Khuê; Dự án 69 Vũ Trọng Phụng; Dự án 47 Nguyễn Tuân; Dự án 108 Nguyền Trãi, Dự án 44 Yên Phụ, Dự án tại 430 cầu Am...
Dự án tại 47 Nguyễn Tuân, Hà Nội.
"Việc pháp luật không có quy định xác định lợi thế thương mại đối với giá trị quyền sử dụng đất cũng như việc đấu giá khi lựa chọn nhà đầu tư liên doanh, liên kết để chuyển mục đích sử dụng đất thực hiện dự án, đây là một trong những sơ hở chính sách gây thất thoát ngân sách Nhà nước trong quá trình chuyển mục đích sử dụng đất và thực hiện dự án đất ở những vị trí đắc địa", Thanh tra Chính phủ nêu.
Ngoài ra, Dự án tại Lô đất C3 là một phần dự án Khu đô thị Trung Hòa Nhân Chính, khu đất sạch đã có hạ tầng được xây dựng bằng nguồn vốn ngân sách Nhà nước nhưng năm 2009 UBND TP Hà Nội thu hồi và giao cho chủ đầu tư thực hiện dự án không qua hình thức đấu giá, vi phạm Điều 58 Luật Đất đai năm 2003; Quyết định số 216 của Thủ tướng.
Kiểm tra 38 dự án, TTCP cho rằng, Sở Quy hoạch - Kiến trúc chấp thuận phương án kiến trúc không tuân thủ quy định của pháp luật và Sở Xây dựng cấp phép xây dựng theo phương án kiến trúc cho 10 dự án có thêm các tầng kỹ thuật không đúng với quy hoạch đã được phê duyệt.
Công tác quản lý quy hoạch, quản lý trật tự xây dựng chưa được chú trọng; việc thực hiện quy hoạch chi tiết được duyệt, quá trình triển khai thiếu kiểm tra đôn đốc các chủ đầu tư, có dấu hiệu tự điều chỉnh quy hoạch, tự ý điều chỉnh mục đích sử dụng đất, sử dụng không đúng công năng, mục đích, ảnh hưởng đến cộng đồng, gây thất thu ngân sách nhà nước.
Nhiều sai phạm của Chủ đầu tư
Liên quan đến các Chủ đầu tư, một số dự án xảy ra sai phạm như dự án Khu nhà ở và công trình công cộng tại 409 đường Nguyễn Tam Trinh do Tổng CTCP đầu tư xây dựng và thương mại Việt Nam làm chủ đầu tư, Sở Tài nguyên và Môi trường Hà Nội, UBND quận Hoàng Mai đã cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất với 4 thửa đất thấp tầng khi không đủ điều kiện.
Còn tại dự án trung tâm thương mại, văn phòng, căn hộ để bán và cho thuê tại 302 Cầu Giấy, chủ đầu tư đã thay đổi mục đích và công năng từ xây dựng trung tâm thương mại, văn phòng sang xây dựng chung cư để bán diện tích 1.438,5m2 khi chưa được UBND TP. Hà Nội cho phép.
Dự án nhà ở cao tầng kết hợp dịch vụ, công cộng – Sakura Tower 47 Vũ Trọng Phụng xây vượt 2 tầng căn hộ.
Tại dự án Tổ hợp khách sạn, thương mại, văn phòng và nhà ở thấp tầng tại 107 đường Xuân La cũng khởi công xây dựng khi chưa đủ điều kiện. Tương tự, dự án nhà ở cao tầng kết hợp dịch vụ, công cộng – Sakura Tower 47 Vũ Trọng Phụng được khởi công xây dựng trước khi UBND cho phép chuyển đổi mục đích sử dụng đất, công trình vượt 2 tầng căn hộ…
Theo kết luận, việc chuyển nhượng vốn góp của một số nhà đầu tư tại một số dự án sau khi hợp tác đầu tư dự án có phát sinh thu nhập chuyển nhượng vốn góp nhưng không kê khai hoặc kê khai thiếu, gây thất thu thuế. Theo đó, CTCP Dệt Mùa Đông phải nộp 22 tỷ đồng; Công ty Thực phẩm Miền Bắc nộp 5,9 tỷ đồng; Công ty cổ phần Dụng cụ số 1 nộp 20,3 tỷ đồng.
Ngoài ra, TTCP kiểm tra 38 dự án thì có tới 8 dự án Chủ đầu tư còn nợ đọng tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, tiền chậm nộp với số tiền lên tới 1.900 tỷ đồng. Tổng số tiền sai phạm được phát hiện qua thanh tra là gần 4.000 tỷ đồng.
“Việc pháp luật không quy định xác định lợi thế thương mại đối với quyền sử dụng đất cũng như việc đấu giá khi lựa chọn nhà đầu tư liên doanh, liên kết để chuyển mục đích sử dụng đất thực hiện dự án… Đây là một trong những sơ hở gây thất thoát vốn nhà nước tại những vị trí đắc địa”, kết luận nêu.
Thanh tra Chính phủ kết luận, trách nhiệm thuộc UBND thành phố Hà Nội, các Sở ngành: Kế hoạch và Đầu tư, Tài chính, Tài nguyên và Môi trường.
Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng chỉ đạo Bộ Xây dựng tổ chức kiểm điểm trách nhiệm trong việc hướng dẫn và thẩm định một số dự án; giao UBND TP Hà Nội tổ chức kiểm điểm trách nhiệm của tập thể, cá nhân qua các thời kỳ, đồng thời chỉ đạo các sở, ngành, đơn vị kiểm điểm trách nhiệm của tập thể, cá nhân qua các thời kỳ trong việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ được giao, tham mưu, đề xuất, thiếu kiểm tra, đôn đốc, chậm phát hiện xử lý các sai phạm trong việc thực hiện chức năng quản lý nhà nước theo kết luận thanh tra.
Đinh Hiệu