“Lướt sóng” đất công thu lời gần 1.000 tỷ: Ba bị can bị đề nghị truy tố

Một khu đất công sản hơn 6.300 m² giữa trung tâm quận 1, TP.HCM – được Nhà nước giao cho Vinafood II quản lý – đã bị chuyển nhượng trái quy định chỉ trong vòng 33 ngày, mang lại khoản chênh lệch gần 1.000 tỷ đồng cho doanh nghiệp tư nhân.

Cơ quan An ninh điều tra Công an TP.HCM vừa hoàn tất kết luận điều tra, đề nghị truy tố ba bị can liên quan. Toàn bộ quá trình chuyển nhượng được “ngụy trang” dưới hình thức góp vốn – thoái vốn, hợp thức hóa bằng các văn bản xin chủ trương nhưng không đúng nội dung được chấp thuận. Đây tiếp tục là một minh chứng điển hình cho việc lạm dụng cơ chế thoái vốn để “rút ruột” tài sản công.

Chuyển nhượng đất công núp bóng “góp vốn – thoái vốn”

Cơ quan An ninh điều tra Công an TP.HCM đã chuyển hồ sơ vụ án liên quan đến khu đất công sản tại số 33 Nguyễn Du và các số 34, 36, 42 đường Chu Mạnh Trinh (phường Bến Nghé, quận 1) sang Viện Kiểm sát nhân dân cùng cấp, đồng thời đề nghị truy tố ba bị can:

• Ông Huỳnh Thế Năng (66 tuổi), nguyên Tổng Giám đốc Tổng công ty Lương thực miền Nam – Vinafood II;
• Ông Nguyễn Thọ Trí (64 tuổi), nguyên Phó Tổng Giám đốc Vinafood II;
• Ông Đinh Trường Chinh (51 tuổi), nguyên Chủ tịch HĐQT Công ty CP Phát triển và Kinh doanh nhà – Công ty Việt Hân.

Cả ba bị đề nghị truy tố về tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí” theo Điều 219 Bộ luật Hình sự.

Theo kết luận điều tra, khu đất hơn 6.300 m² nói trên được UBND TP.HCM cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng năm 2010 cho Vinafood II – doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước – với mục đích đầu tư xây dựng khách sạn, cao ốc văn phòng và trung tâm thương mại. Tuy nhiên, đến năm 2014–2015, Vinafood II gặp khó khăn tài chính và có chủ trương xử lý tài sản để thu hồi vốn.

Lợi dụng bối cảnh này, ông Đinh Trường Chinh, đại diện Công ty Việt Hân, đã đề nghị mua lại khu đất. Dù chưa được cơ quan chủ quản là Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn cũng như Chính phủ cho phép chuyển nhượng, ông Huỳnh Thế Năng vẫn đồng ý chuyển nhượng khu đất cho doanh nghiệp tư nhân mà không qua đấu giá – trái quy định về quản lý tài sản công.

“Lướt sóng” đất công – tài sản Nhà nước bị thất thoát gần 1.000 tỷ

Để “hợp thức hóa” việc chuyển nhượng, ông Năng đã đại diện Vinafood II gửi văn bản báo cáo khó khăn tài chính, đồng thời xin chủ trương góp vốn với Công ty Việt Hân để thành lập Công ty Việt Hân Sài Gòn, nhằm tiếp tục thực hiện dự án. Văn bản thể hiện rõ chỉ xin phép góp vốn, không có nội dung nào đề cập việc chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Tuy nhiên, sau khi được các cấp có thẩm quyền đồng ý về chủ trương góp vốn, ông Năng cùng ông Trí đã ký hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất với tổng giá trị 730 tỷ đồng, gồm 570 tỷ đồng từ việc chuyển nhượng phần vốn góp; 160 tỷ đồng từ việc thoái 20% vốn góp.

Ngày 23/12/2015, Vinafood II và Công ty Việt Hân ký hợp đồng, trong đó ông Đinh Trường Chinh cam kết tiếp tục thực hiện dự án. Nhưng chỉ 33 ngày sau, ông Chinh đã bán lại 99% vốn góp tại Công ty Việt Hân Sài Gòn – tương đương quyền sử dụng khu đất – cho Công ty TNHH Mùa Đông với giá 1.683 tỷ đồng.

Kết luận điều tra xác định: việc chuyển nhượng nói trên không chỉ trái với quy định, mà còn gây thiệt hại nghiêm trọng cho Nhà nước với khoản thất thoát 970 tỷ đồng – chính là phần chênh lệch từ cú “lướt sóng” trong 33 ngày.

Quá trình điều tra cũng cho thấy, phi vụ chuyển nhượng được thực hiện thông qua bà T.N.C.H., quốc tịch Canada – có quan hệ họ hàng với ông Chinh. Bà H. nhận lại phần vốn từ ông Chinh với giá 792 tỷ đồng, sau đó bán cho Công ty Mùa Đông với giá hơn 1.600 tỷ đồng. Số tiền chênh lệch được luân chuyển trở lại vào tài khoản công ty Việt Hân và tài khoản cá nhân của ông Chinh.

Dù vậy, ông Chinh không thừa nhận hành vi sai phạm và phủ nhận việc được hưởng lợi từ khoản tiền chênh lệch.

Ba bị can bị đề nghị truy tố – Lời khai và trách nhiệm pháp lý

Với vai trò chính trong vụ việc, ông Huỳnh Thế Năng thừa nhận toàn bộ hành vi, song cho rằng sai phạm không xuất phát từ động cơ vụ lợi mà do áp lực từ chỉ đạo cấp trên phải thực hiện thoái vốn trong năm 2015, cùng với nhận thức pháp luật hạn chế.

Cơ quan điều tra xác định hành vi của ông Năng đủ yếu tố cấu thành tội phạm và bị cáo buộc là đồng phạm với ông Đinh Trường Chinh. Ông Nguyễn Thọ Trí bị cho là đã giúp sức ông Năng trong việc hoàn tất thủ tục và văn bản để hợp thức hóa chuyển nhượng khu đất, dù biết rõ là sai quy định.

Tuy nhiên, cơ quan điều tra cũng ghi nhận: đến nay chưa có chứng cứ cho thấy ông Năng và ông Trí hưởng lợi vật chất từ thương vụ này. Dù vậy, hậu quả thiệt hại cho Nhà nước đã rõ ràng, và hành vi của cả ba bị can cần phải được xử lý nghiêm trước pháp luật.

Vụ chuyển nhượng khu “đất vàng” tại trung tâm TP.HCM không chỉ là một trường hợp sai phạm trong quản lý tài sản Nhà nước, mà còn là bài học lớn về lỗ hổng pháp lý trong quá trình cổ phần hóa và thoái vốn doanh nghiệp Nhà nước. Việc sử dụng “vỏ bọc” góp vốn – thoái vốn để hợp thức hóa chuyển nhượng đã biến tài sản công thành lợi nhuận khổng lồ cho một số cá nhân. Đây là lời cảnh tỉnh cần thiết trong bối cảnh nhiều khu đất công đang trong diện thoái vốn và tái cơ cấu hiện nay.

Thanh Phong (t/h)