Ngành bán lẻ yêu cầu về một chuỗi cung ứng đặc thù và rất phức tạp. Ở đó, yêu cầu về mặt thời gian gần như là số một, bởi chậm một nhịp cũng có thể đánh mất khách hàng và thị trường. Vì thế, hậu cần là khâu quan trọng, khi mảng này kém hiệu quả sẽ đặt ra nhiều thách thức lớn hơn cho các nhà bán lẻ.
Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu suy giảm, hệ thống hậu cần bị đình trệ đã khiến cho nhiều thương hiệu có sản phẩm bị kẹt ở nhiều nơi trên thế giới, dẫn đến mất cân đối cung cầu ở các thị trường khác nhau. Một khi việc phân bổ hàng hóa trên thị trường không hiệu quả sẽ dẫn đến ngành bán lẻ kém hiệu quả, khiến thương mại điện tử trở thành một phương thức mua sắm được ưa chuộng hơn do khả năng tiếp cận của nó với người tiêu dùng.
Thực tế, đã có sự chậm trễ trong việc phân phối hàng hóa do chúng bị kẹt ở châu Âu, Mỹ hoặc Trung Quốc. Theo ông Hoong An Wong, Giám đốc Quan hệ Đối tác khu vực Đông Nam Á của VipShop, một trong những điểm kém hiệu quả chính là việc phân bổ hàng hóa không hiệu quả. Khi hàng hoá không thể đến kịp thời, các nhà bán lẻ chỉ có thể đưa ra dự đoán về những gì sẽ bán, nhưng chúng hoàn toàn không chính xác 100%.
Chia sẻ tại Diễn đàn Bán lẻ châu Á mới đây ở Manila (Philippines), ông Wong, cho rằng rằng có những thách thức trong việc dự đoán chính xác sở thích của người tiêu dùng ở mọi thị trường, điều này dẫn đến việc các sản phẩm sai sót sẽ bị mắc kẹt ở một thị trường cụ thể, đồng thời lượng hàng hoá bị mắc kẹ có thể sẽ không bán được tới tay người tiêu dùng.
Do đó, để giải quyết những thách thức đó và vấn đề thiếu hiệu quả tại các cửa hàng cũng như do không gian hạn chế trong cung ứng hàng hoá, theo ông Wong, “tốt hơn hết là nên đăng bán sản phẩm trực tuyến để có nhiều sản phẩm đa dạng hơn và giá cả tốt hơn”.
“Những gì chúng ta cố gắng làm là phá vỡ hoạt động bán lẻ truyền thống bằng cách cung cấp dịch vụ giao hàng tận nơi cho người tiêu dùng với mức giá tốt hơn. Vì vậy, để có được mức giá hợp lý hơn, các nhà bán lẻ hãy cố gắng mang trung tâm mua sắm đến gần hơn với người tiêu dùng”, ông Wong nhấn mạnh.
Mặc dù doanh số bán hàng trực tuyến đã giảm trong năm ngoái do nền kinh tế mở cửa trở lại sau đại dịch. Song, các chuyên gia kinh tế thương mại, cho rằng, do lo ngại về lạm phát ngày càng tăng và khả năng xảy ra suy thoái kinh tế đã dẫn đến sở thích của người tiêu dùng thay đổi, nhất là với mua sắm trực tuyến.
Tuy nhiên, vấn đề cần phải được chú ý nhiều hơn chính là sự tiện lợi và giá cả, những yếu tố then chốt quyết định sự thành bại cho các nhà bán lẻ. Bối cảnh nhiều khó khăn, người tiêu dùng sẽ rất nhạy cảm về giá, do đó việc đưa ra mức giá nào cho phù hợp sẽ là yếu tố chính trong quá trình ra quyết định mua hàng đối với người tiêu dùng.
Vì vậy, theo ông Wong, các nhà bán lẻ đừng ngại thử những điều mới mẻ và vượt xa những cách bán hàng truyền thống để tăng phạm vi tiếp cận của doanh nghiệp.
Hoá giải những thách thức
Tại Việt Nam, hệ thống bán lẻ đang phát triển mạnh mẽ và rộng khắp cả trực tiếp và trực tuyến. Trong bối cảnh đó, mảng hậu cần cũng dần thích ứng với tốc độ phát triển chung của thị trường. Tuy nhiên, với khối lượng hàng hóa lớn, đa dạng chủng loại và tần suất đơn hàng ở mức cao, ngành bán lẻ đang đặt ra yêu cầu khắt khe và phức tạp hơn.
Chẳng hạn, với một nhà bán lẻ quy mô lớn, số lượng nhà cung cấp có thể lên đến hàng nghìn, còn số lượng người tiêu dùng thì là một con số không tưởng. Trong khi đó, mỗi nhà cung cấp có một sản lượng hàng hóa riêng, mỗi người tiêu dùng nhu cầu mua sắm riêng, yêu cầu với các đơn vị dịch vụ hậu cần là làm sao để kết nối toàn bộ chu trình từ nhà cung cấp - nhà bán lẻ - người tiêu dùng, ở mọi lúc mọi nơi.
Vấn đề kho bãi lưu trữ hàng hoá cũng là một trong những thách thức cần được tối ưu để hoá giải khó khăn cho các nhà bán lẻ. Với tốc độ tăng trưởng nhanh trên nhiều kênh bán, lượng đơn hàng khổng lồ ngày một gia tăng cũng khiến cho lĩnh vực này phải được hoàn chỉnh nhất, đáp ứng nhanh nhất và kiểm soát tốt nhất. Bởi nếu đơn xuất đi từ kho bị chậm, dẫn tời khách hàng chậm, cuối cùng là người tiêu dùng nhận được hàng hoá chậm, gây thiệt hại về uy tín và có thể đánh mất niềm tin nơi người tiêu dùng.
Do đó, các đơn vị hậu cần luôn phải đảm bảo tối ưu nhất, và bản thân các nhà bán lẻ cũng sẽ không chấp nhận những điều đó xẩy ra. Điều này đòi hỏi các đơn vị hậu cần cần nhiều phương thức hoạt động linh hoạt hơn.
Theo các chuyên gia, tốc độ giao hàng luôn là một trong những yếu tố chính trong quyết định mua hàng, với việc các nhà bán lẻ trực tuyến lớn cung cấp các tùy chọn giao hàng trong ngày. Vì vậy, các nhà bán lẻ và nhà cung cấp dịch vụ hậu cần ở Việt Nam cần phải theo kịp xu hướng và đáp ứng nhu cầu thay đổi của khách hàng. Các chiến lược giao hàng chặng cuối (last-mile) thành công sẽ cần các giải pháp sáng tạo, quy trình hiện đại, chuyển đổi kỹ thuật số và công nghệ mới nhất.
Giám đốc cấp cao thị trường Việt Nam tại Công ty nghiên cứu thị trường JLL, bà Trang Bùi nhận định, quá trình tự động hóa trong lĩnh vực hậu cần đang được thúc đẩy nhanh hơn và sẽ trở thành xu hướng chính trong thời gian tới. Việc hợp nhất các hoạt động hậu cần vào hiện đại hóa chuỗi cung ứng đang nâng cao hiệu quả hoạt động và giảm chi phí tổng thể cho khách hàng.
Có lẽ phần nào sự khắc nghiệt của thị trường bán lẻ đã khiến khâu dịch vụ hậu cần cho bán lẻ trở thành miếng bánh tuy tiềm năng nhưng lại "khó nhằn". Song theo các nhà phân tích, giữa nhà bán lẻ và các đơn vị hậu cầu dịch vụ dù ở hai thái cực khác nhau, nhưng phải có cùng chí hướng và chung một hệ sinh thái. Bởi nếu “không chung đường”, hoặc phản ứng xử thái quá trong quan hệ lợi ích sẽ dẫn đến hệ luỵ đáng tiếc.
Các nhà bán lẻ bên cạnh nỗ lực cải thiện chất lượng dịch vụ, tăng tiện ích và trải nghiệm cho người tiêu dùng cũng cần phải ưu tiên xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với các nhà cung cấp dịch vụ hậu cần để bảo đảm tính ổn định trong hoạt động kinh doanh. Chỉ có như vậy, mọi thách thức và khó khăn trong chuỗi cung ứng hàng hoá mới được hoá giải, qua đó thúc đẩy ngành bán lẻ tăng trưởng và phát triển.
Thái Đạt