Trung tuần tháng 12.2019, Tổng cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam (Bộ TN&MT) đã đưa ra kết luận thanh tra về hoạt động khai thác đá vôi, đá sét làm nguyên liệu xi măng của Công ty CP Xi măng Vicem Hoàng Mai.
Tiền thân là Công ty Xi măng Nghệ An, Công ty CP Xi măng Vicem Hoàng Mai (Vicem Hoàng Mai) đặt trụ sở chính tại thị xã Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An với TGĐ là ông Nguyễn Quốc Việt.
Trong lĩnh vực khoáng sản, Vicem Hoàng Mai được Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công Thương) cấp 2 giấy phép khai thác khoáng sản cho phép khai thác đá vôi và đá sét làm nguyên liệu sản xuất xi măng. Cụ thể, giấy phép 1099/QĐ-QLTN ngày 24.10.1995 cho phép khai thác đá vôi tại mỏ Hoàng Mai B (huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An và huyện Tĩnh Gia, tỉnh Thanh Hóa) và Giấy phép 1306/QĐ-ĐCKS ngày 1.7.1998 cho phép khai thác đá sét tại mỏ Quỳnh Vinh (huyện Quỳnh Lưu).
Ảnh chụp màn hình website Công ty CP Xi măng Vicem Hoàng Mai
Bên cạnh một số kết quả tích cực đạt được, Vicem Hoàng Mai gặp một số tồn tại, vi phạm như sau.
Đối với hoạt động khai thác theo Giấy phép 1099/QĐ-QLTN, Công ty chưa hoàn thành việc xin cấp lại Giấy phép khai thác khoáng sản theo quy định; chưa điều chỉnh Giấy phép khai thác khoáng sản khi có thay đổi về tên tổ chức khai thác khoáng sản. Lập, phê duyệt thiết kế kỹ thuật mỏ đá vôi Hoàng Mai B, nhà máy xi măng Hoàng Mai có một số nội dung như trữ lượng khoáng sản khai thác, công suất khai thác, thời gian khai thác chưa phù hợp với Giấy phép được cấp.
Đồng thời, đối chiếu theo Giấy phép 1099/QĐ-QLTN, Vicem Hoàng Mai đã khai thác vượt công suất được phép khai thác năm 2016 và 2018 quy định trong Giấy phép (năm 2016: sản lượng khai thác thực tế là 1.888.791 tấn – so với 1.800.000 tấn/năm quy định trong giấy phép; 2018: 2.047.178 tấn – vượt 13,73%). Ngoài ra, Công ty thu hồi, sử dụng loại khoáng sản đi kèm, khoáng sản mới phát hiện trong quá trình khai thác đá (đá dolomit) nhưng chưa được cơ quan quản lý cấp phép theo quy định. Theo đó, chưa nộp tiền cấp quyền khai thác khoáng sản đối với việc thu hồi đá dolomit đi kèm trong quá trình khai thác đá vôi làm nguyên liệu xi măng.
Đối với hoạt động khai thác theo Giấy phép 1306/QĐ-ĐCKS, Công ty Vicem Hoàng Mai chưa hoàn thành việc xin cấp lại Giấy phép khai thác theo quy định. Chưa điều chỉnh Giấy phép khai thác khoáng sản khi có sự thay đổi về tổ chức khai thác khoáng sản. Lập, phê duyệt thiết kế kỹ thuật hạng mục công trình mỏ sét Quỳnh Vinh và trạm đập sét thuộc dự án đầu tư Nhà máy xi măng Hoàng Mai về công suất khai thác chưa phù hợp với Giấy phép khia thác được cấp.
Với một số vi phạm nêu trên, Tổng cục Địa chất & Khoáng sản yêu cầu Vicem Hoàng Mai một số nội dung như: Khẩn trương hoàn thành việc xin cấp lại Giấy phép khai thác khoáng sản và điều chỉnh nội dung Giấy phép khai thác khi có sự thay đổi tên tổ chức khai thác khoáng sản theo quy định (đối với cả 2 giấy phép khoáng sản); Lập, phê duyệt thiết kế mỏ (điều chỉnh) cho phù hợp với nội dung giấy phép khai thác được cấp và nộp cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền theo quy định (đối với cả 2 giấy phép).
Đồng thời, cơ quan chức năng yêu cầu Vicem Hoàng Mai khai thác đúng công suất theo quy định ghi trong Giấy phép khai thác được cấp (mỏ đá vôi Hoàng Mai B theo Giấy phép 1099/QĐ-QLTN). Công ty lập báo cáo tổng hợp về sản lượng đã khai thác và sử dụng thực tế hàng năm; tổng hợp sổ sách, tài liệu có liên quan đến hoạt động khai thác và sử dụng khoáng sản đi kèm (dolomit) từ khi khai thác đến nay, nộp về Tổng cục Địa chất & Khoáng sản để tính tiền cấp quyền khai thác khoáng sản. Công ty phải thực hiện nghĩa vụ nộp thêm tiền cấp quyền khai thác khoáng sản đối với việc sử dụng khoáng sản đi kèm sau khi có thông báo của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền.
Nguyên Lương