Trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Donald Trump chuẩn bị áp thuế cao đối với nhiều mặt hàng thủy sản, lượng cá ngừ chế biến từ Thái Lan và các nước châu Á đổ vào thị trường Mỹ đã tăng mạnh trong những tháng đầu năm 2025.
Thái Lan là nhà cung cấp cá ngừ lớn nhất tại thị trường Mỹ
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), trong 5 tháng đầu năm, Mỹ đã nhập khẩu khoảng 107.449 tấn cá ngừ chế biến và bảo quản, trị giá 533 triệu USD, tăng 17% về lượng và 13% về giá trị so với cùng kỳ năm ngoái.
Thái Lan vẫn là nhà cung cấp cá ngừ lớn nhất vào thị trường Mỹ, với gần 60.000 tấn, chiếm khoảng 50% tổng lượng nhập khẩu và tăng tới 35% so với cùng kỳ năm 2024. Việt Nam và Ecuador cũng ghi nhận mức tăng trưởng đáng kể, trong đó Ecuador xuất gần 11.000 tấn cá ngừ sang Mỹ, tăng 67% nhờ có chứng nhận MSC về khai thác bền vững.
Ảnh minh hoạ
Mức tăng nhập khẩu này không phản ánh xu hướng tiêu dùng tăng tại Mỹ mà chủ yếu là động thái tích trữ hàng của các nhà nhập khẩu nhằm đón đầu chính sách thuế mới. Kể từ ngày 2/4/2025 – được chính quyền gọi là "Ngày Giải phóng" – Mỹ bắt đầu áp thuế chung 10% đối với các sản phẩm cá ngừ chế biến nhập khẩu. Tiếp đó, từ ngày 9/7 (lùi sang 1/8), mức thuế phân biệt theo quốc gia sẽ được triển khai, gây áp lực đáng kể lên chuỗi cung ứng khu vực châu Á.
Trong số các quốc gia bị ảnh hưởng, Thái Lan đứng đầu danh sách chịu thuế cao với mức dự kiến 36%, cộng với thuế hiện hành 12,5%, nâng tổng mức thuế lên gần 50%. Đây là mức thuế được đánh giá là cao bất thường so với các nước ASEAN khác và có thể khiến Thái Lan mất lợi thế cạnh tranh ngay tại thị trường xuất khẩu lớn nhất của mình.
Trong khi đó, Ấn Độ có thể bị áp thuế 25%, Indonesia ban đầu là 32% nhưng được giảm còn 19% sau cuộc đàm phán ngày 15/7. Philippines cũng đạt được thỏa thuận tương tự với mức thuế 19% sau thỏa thuận ngày 22/7.
Giá nguyên liệu cá ngừ biến động mạnh
Sự bất ổn về chính sách thuế quan cũng khiến giá nguyên liệu cá ngừ biến động mạnh. Từ tháng 3/2025, giá cá ngừ nguyên liệu đã bắt đầu tăng do chi phí logistics và nguồn cung thắt chặt, nhưng áp lực từ chính sách thuế khiến đà tăng bị hạn chế.
Hiện tại, giá xuất khẩu trung bình từ Thái Lan vào Mỹ là khoảng 4,80 USD/kg, Việt Nam hơn 5 USD/kg và Ecuador ở mức khoảng 6 USD/kg. Trong nước Mỹ, các chuỗi bán lẻ lớn như Walmart đã phải điều chỉnh tăng giá bán lẻ cá ngừ đóng hộp, dù mặt hàng này vốn được dùng làm sản phẩm hút khách với biên lợi nhuận thấp.
Theo số liệu của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), trong năm 2024, Mỹ nhập khẩu tổng cộng 230.557 tấn cá ngừ chế biến, mức cao nhất từ trước đến nay. Thái Lan tiếp tục giữ vững vị trí nhà sản xuất lớn nhất thế giới, nâng thị phần toàn cầu từ 31% năm 2023 lên gần 33% trong năm 2024.
Tuy nhiên, với hàng loạt rào cản thương mại mới đang được áp đặt, nhiều quốc gia châu Á đang bước vào cuộc đua đàm phán nhằm duy trì thị phần xuất khẩu và giảm thiểu thiệt hại. Trong khi Thái Lan và Indonesia đã có những bước đi cụ thể, các nước như Việt Nam, Philippines và Ấn Độ cũng đang khẩn trương tìm kiếm các cơ chế điều chỉnh để ứng phó với môi trường thương mại mới do Mỹ định hình.
PV