Trước những chuyển dịch sâu sắc của kinh tế toàn cầu, Việt Nam cần nâng cao năng lực nội sinh, chủ động đón dòng vốn, công nghệ và chuỗi cung ứng mới, qua đó chuyển hóa cơ hội hợp tác quốc tế thành động lực tăng trưởng mới.
Tiếp tục chương trình Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026 (AEF 2026) tại TP Hồ Chí Minh, chiều 28/10, các đại biểu đã tham dự các Phiên tham luận chuyên sâu: "Nhận diện các động lực tăng trưởng mới" và Phiên đối thoại chuyên sâu: “Khung hợp tác trong kỷ nguyên mới”.
Phát biểu định hướng Phiên tham luận và đối thoại chuyên sâu, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho rằng kinh tế toàn cầu đang trải qua giai đoạn tái cấu trúc sâu sắc, chịu tác động đan xen của các xung đột địa chính trị, sự bứt phá của công nghệ và làn sóng chuyển đổi kép. Các cực tăng trưởng đang dịch chuyển mạnh mẽ về châu Á, châu Phi và Mỹ La-tinh; chuỗi giá trị và chuỗi cung ứng được tái cấu trúc theo hướng đa dạng hóa, khu vực hóa và tăng khả năng chống chịu trước biến động.
Việc lựa chọn điểm đến đầu tư hiện nay không còn chỉ dựa trên chi phí, mà ngày càng phụ thuộc vào các tiêu chí về an toàn, tính linh hoạt và liên kết chiến lược dài hạn. Đột phá công nghệ, sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo (AI), tự động hóa cùng các tiêu chuẩn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG) đang dần trở thành điều kiện tiên quyết để tham gia chuỗi giá trị toàn cầu, đồng thời làm thay đổi căn bản lợi thế cạnh tranh giữa các quốc gia.
Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng phát biểu định hướng phiên tham luận
Từ thực tiễn trên, Phó Thủ tướng gợi mở ba xu hướng cần cùng làm rõ nội hàm. Một là chuyển đổi kép: Chuyển đổi số và chuyển đổi xanh đang đan xen, định hình lại cách thức sản xuất, tiêu chuẩn thị trường và lợi thế cạnh tranh. Hai là sự dịch chuyển của các cực tăng trưởng về châu Á, châu Phi và Mỹ La-tinh, không chỉ về quy mô thị trường mà còn về các trung tâm sản xuất, đổi mới sáng tạo và không gian hợp tác Nam-Nam. Ba là tái cấu trúc chuỗi cung ứng theo hướng đa dạng hóa, vừa hiệu quả vừa an toàn.
Tác động của các xu hướng này là hai chiều. Với các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam, đó là cơ hội tiếp cận vốn, công nghệ và thị trường mới; đồng thời là sức ép về năng lực hấp thụ công nghệ, chất lượng nhân lực và khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn mới. Cơ hội chỉ trở thành tăng trưởng khi mỗi quốc gia đủ năng lực để dẫn dắt và nắm bắt.
Trước bối cảnh chuyển dịch sâu sắc đó, bài toán đặt ra cho mỗi quốc gia không còn là thích ứng thụ động hay đứng bên ngoài quan sát, mà là chủ động định vị và nâng cao năng lực nội tại trong mạng lưới sản xuất toàn cầu. Đối với Việt Nam, yêu cầu cấp thiết hiện nay không chỉ dừng lại ở việc kết nối và đưa nền kinh tế tham gia vào các chuỗi giá trị sẵn có hay đang hình thành, mà quan trọng hơn là phải tạo dựng môi trường, cơ chế và năng lực để Việt Nam cùng các đối tác quốc tế tham gia sâu hơn, trực tiếp hơn vào quá trình sáng tạo và kiến tạo giá trị trong những chuỗi giá trị mới.
Để chuyển hóa cơ hội thành tăng trưởng và thịnh vượng, Phó Thủ tướng gợi mở 4 hướng trọng tâm là xây dựng năng lực nội sinh về nhân lực, công nghệ và quản trị; hoàn thiện thể chế ổn định, minh bạch, có khả năng dự báo và tạo không gian thử nghiệm cho cái mới; tăng cường kết nối, hợp tác đa phương, khu vực và Nam - Nam; huy động hiệu quả nguồn vốn, tài chính xanh và công nghệ, gắn với liên kết doanh nghiệp trong nước và nâng cấp chuỗi giá trị.
Quang cảnh Phiên đối thoại Chuyên sâu” với chủ đề “Khung hợp tác trong kỉ nguyên mới”
TP Hồ Chí Minh - với vị thế là đô thị đầu tàu kinh tế và trung tâm đổi mới sáng tạo của Việt Nam, đang đứng trước cơ hội lịch sử để kết nối và chuyển hóa các nguồn lực thành các khuôn khổ hợp tác, đổi mới và giá trị mới. Không đơn thuần là điểm hội tụ của dòng vốn, tri thức và công nghệ khu vực, TP Hồ Chí Minh đồng thời hướng đến trở thành một cực tăng trưởng uy tín, có trách nhiệm và sẵn sàng hội nhập cùng các đối tác quốc tế. Song, để biến cơ hội ấy thành hiện thực, thành phố cũng như Việt Nam cần những định hướng hành động đủ sâu, đủ thực chất với các quốc gia, các tổ chức quốc tế.
Theo Phó Thủ tướng, tinh thần hợp tác trong kỷ nguyên mới - chủ đề xuyên suốt của Diễn đàn năm nay chỉ thực sự có ý nghĩa khi được chuyển hóa thành những cam kết, khuôn khổ chính sách và dự án hợp tác cụ thể giữa các bên.
Cùng với đó, Phó Thủ tướng gợi mở ba câu hỏi trọng tâm: "Những xu hướng nào đang định hình lại dòng vốn, công nghệ và chuỗi cung ứng? Những xu hướng đó tác động như thế nào đến các nước đang phát triển, đâu là cơ hội cần nắm bắt và rủi ro cần phòng ngừa? Các quốc gia và đối tác cần hành động ra sao để chuyển hóa cơ hội thành tăng trưởng và thịnh vượng?".
Phó Thủ tướng bày tỏ tin tưởng, với sự tham gia của đại diện các quốc gia, chuyên gia và tổ chức quốc tế, Phiên đối thoại chính sách sẽ diễn ra thực chất, cởi mở, giúp các bên hiểu sâu hơn về nhu cầu, lợi thế, thách thức và nguồn lực của nhau, từ đó tìm kiếm những điểm giao thoa để hình thành các mối quan hệ hợp tác phù hợp.
Phát biểu kết luận diễn đàn, ông Nguyễn Văn Được - Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh cho biết, thành phố hướng đến mục tiêu trở thành siêu đô thị toàn cầu thông minh, bền vững, có khả năng kết nối các nguồn lực và tham gia sâu hơn vào mạng lưới kinh tế quốc tế.
Ông Nguyễn Văn Được - Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh phát biểu bế mạc diễn đàn
Để hiện thực hóa mục tiêu này, TP Hồ Chí Minh xác định phát triển không chỉ dựa trên những dự án đầu tư riêng lẻ mà phải xây dựng hệ sinh thái đồng bộ, tăng cường kết nối giữa các trung tâm quốc tế, đô thị lớn và mạng lưới doanh nghiệp toàn cầu. Trọng tâm là chuyển từ kết nối đơn lẻ sang các mạng lưới liên kết chiến lược, chuyển hóa tri thức thành năng lực sản xuất thực tế, tối ưu hóa chuỗi giá trị và kiến tạo những cực tăng trưởng mới.
Thành phố cam kết tập trung ba trụ cột đột phá. Thứ nhất, đổi mới thể chế, tiên phong thí điểm những cơ chế, chính sách đột phá nhằm thúc đẩy khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Thứ hai, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao đạt chuẩn quốc tế, tạo nền tảng nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng. Thứ ba, đẩy mạnh hội nhập và hợp tác chiến lược, tăng cường hợp tác công - tư, kết nối các nguồn lực quốc tế và thúc đẩy hợp tác trong những lĩnh vực công nghệ cao.
Với tinh thần đồng hành và phát triển cùng Việt Nam, khu vực và cộng đồng quốc tế, TP Hồ Chí Minh sẽ hành động quyết liệt, hiệu quả hơn, chuyển những sáng kiến và kết nối tại diễn đàn thành các chương trình, dự án hợp tác cụ thể, đóng góp thiết thực vào việc hình thành những động lực tăng trưởng mới.
Nguyễn Trang