NGẪM “ĐÔNG TÂY, KIM CỔ”, THẤY TRĂN TRỞ CỦA TỔNG BÍ THƯ NGUYỄN PHÚ TRỌNG VỀ CÔNG TÁC NHÂN SỰ ĐẠI HỘI

Cán bộ, đặc biệt là đội ngũ cán bộ cấp chiến lược luôn giữ vị trí quan trọng, có vai trò nòng cốt quyết định đường lối, chủ trương phát triển của Đảng và đất nước. Vì vậy, công tác nhân sự luôn là nhiệm vụ then chốt trong công tác xây dựng Đảng, mắt xích trọng yếu trong toàn bộ hoạt động của Đảng là nhân tố quyết định sự thắng lợi thành bại của cách mạng.

Từ nền tảng lý luận và căn cứ vào tình hình thực tiễn, công tác chuẩn bị nhân sự cho Đại hội Đảng khóa XIV được Đảng ta hết sức coi trọng, như Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã đúc kết một cách toàn diện và xác định đây là nhiệm vụ “then chốt” của “then chốt”, có liên quan đến sự sống còn của Đảng, vận mệnh của chế độ, sự phát triển vững mạnh của đất nước.

Sự quan trọng của công tác nhân sự đã được minh chứng trong lịch sử, được Đảng, Nhà nước ta vận dụng sáng tạo phù hợp ở hiện tại và sẽ tiếp tục được kế thừa phát triển trong tương lai. Bởi rằng, trong bất cứ giai đoạn cách mạng nào, ở bất kỳ địa phương hay lĩnh vực nào thì cán bộ bao giờ cũng đóng vai trò quyết định đến đường lối, chủ trương phát triển, sự thành bại của cách mạng. Đại hội khóa XIV của Đảng đang đến gần thì việc sáng suốt lựa chọn nhân sự có đủ “tâm - tầm - tài” để phục vụ đất nước, phục vụ nhân dân được xem là một trong những nhiệm vụ hết sức quan trọng của Đảng, của đất nước nhằm mục tiêu tiếp tục đưa đất nước phát triển vì mục tiêu: “dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”. Khi mà thực tế hiện nay có một bộ phận cán bộ, đảng viên có tư duy, ý nghĩ, hành động lệch lạc, có biểu hiện tha hóa, biến chất, tham ô, tham nhũng, chạy chức, lạm quyền gây ảnh hưởng xấu đến Đảng, Nhà nước. Đây là đối tượng mà các thế lực thù địch nhắm tới để lợi dụng, lôi kéo, sử dụng làm công cụ chống phá Nhà nước. Chính vì vậy mà công tác nhân sự lại càng được Đảng ta coi trọng và đặt lên hàng đầu.

Công tác nhân sự cũng như vai trò của đội ngũ cán bộ đã được các bậc tiền nhân kim cổ đúc kết từ thực tiễn và khái quát một cách có hệ thống. Đặc biệt, những tư tưởng quan điểm này chính là nền tảng tư tưởng của Đảng được xác định từ khi thành lập đến nay. Cụ thể, theo V.I. Lênin, cán bộ và công tác cán bộ cần được quan tâm sâu sắc và coi đó là nhiệm vụ hàng đầu trong công tác xây dựng Đảng. V.I. Lênin từng khẳng định rằng khi chủ trương, đường lối, chính sách và nhiệm vụ được Đảng vạch ra một cách đúng đắn, thì kết quả thực hiện hoàn toàn do đội ngũ cán bộ và công tác tổ chức cán bộ tạo nên. Như vậy, việc đề ra chương trình cụ thể để tổ chức quản lý, các phương pháp cơ bản để giải quyết vấn đề cán bộ và công tác nhân sự, cũng như những yêu cầu cụ thể về tiêu chuẩn đối với cán bộ lãnh đạo khi lựa chọn, bố trí, phân công nhiệm vụ và cũng như phải có đủ phẩm chất chính trị, năng lực làm việc hay uy tín và phẩm cách đạo đức cách mạng để đáp ứng những nhiệm vụ mới trong tình hình mới. Đây là những yêu cầu cần thiết để hoàn thành nhiệm vụ được giao, ngoài việc thành thạo chuyên môn và một kiến thức khoa học đầy đủ, người cán bộ còn phải có trình độ tổng kết kinh nghiệm thực tiễn. Được thể hiện bằng việc biến lời nói thành hành động, bảo đảm tính Đảng không chỉ ở phát ngôn mà còn ở việc làm cụ thể.

Trong đó, V.I. Lênin cũng đặc biệt chú trọng đến vấn đề cán bộ phải trung thành tuyệt đối với Đảng, với sự nghiệp cách mạng, sự nghiệp phát triển và tiến bộ xã hội. Cán bộ phải có tinh thần tự giác gánh vác nhiệm vụ và lòng hy sinh phục vụ nhân dân, phục vụ cách mạng. Giữ gìn sự đoàn kết, thống nhất trong Đảng, thực hiện nghiêm nguyên tắc tập trung dân chủ, triệt để chấp hành kỷ luật Đảng, kiên quyết đấu tranh chống các hoạt động bè phái. Gương mẫu, tận tâm, tận tụy, trách nhiệm với công việc. Khiêm tốn, cầu thị, không kiêu ngạo tự phụ và không tham ô, hối lộ, không quan liêu mà phải sống tiết kiệm, tránh lãng phí. Không chỉ vậy trong công tác cán bộ, V.I. Lênin còn quan tâm đến việc đào tạo đội ngũ cán bộ có kinh nghiệm và có uy tín của Đảng và coi đó là một công việc lâu dài và khó khăn. Trong đó chú trọng việc đào tạo, tự đào tạo, tự giáo dục thông qua việc làm, thông qua thực tiễn và thông qua kinh nghiệm thực tế, cũng như việc sắp xếp cán bộ, luân chuyên cán bộ một cách khoa học theo tiêu chuẩn cụ thể. Đặc biệt là việc gắn bó mật thiết và thu hút các tầng lớp nhân dân lao động tham gia quản lý nhà nước, xây dựng và bảo vệ chế độ, mạnh dạn sử dụng cán bộ trẻ, thu hút phụ nữ tham gia làm chính trị và tham gia vào công tác đảng và quản lý nhà nước, vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Qua quá trình tiếp cận, học tập, nghiên cứu và tiếp thu những lý luận của Chủ nghĩa Mác-Lênin, cũng như căn cứ vào thực tiễn cách mạng Việt Nam. Theo đó, không phải phải ngẫu nhiên mà Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu lại khởi đầu khâu chuẩn bị thành lập Đảng bằng việc đào tạo và huấn luyện cán bộ. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc. Muôn việc thành công hoặc thất bại đều do cán bộ tốt hoặc kém”[1], “Huấn luyện cán bộ là công việc gốc của Đảng”[2]. Trên sự nghiệp tìm đường cứu nước, bằng quyết định chọn hướng đi đúng là sự đột phá mới trong tư duy chính trị, thể hiện bản lĩnh độc lập, sáng tạo đồng thời mở ra cơ hội lớn cho dân tộc Việt Nam, thể hiện tầm nhìn vượt trội của Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp được ánh sáng của chủ nghĩa Mác-Lênin đã giải quyết cuộc khủng hoảng về đường lối cứu nước ở nước ta, dẫn đến sự ra đời ba tổ chức cộng sản vào nửa cuối năm 1929 tiến đến hợp nhất về nhân sự và tổ chức để thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam năm 1930. Để rồi nước ta từ một nước thuộc địa, dân ta không có cơm ăn áo mặc đi đến độc lập dân tộc, ai cũng có cơm ăn áo mặc, trẻ em được học hành. Có được thành quả đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đặc biệt quan tâm về công tác cán bộ, bằng việc lựa chọn những cán bộ ưu tú, mở lớp tập huấn, đào tạo bồi dưỡng trang bị lý luận cho cán bộ, cử đi học tập nâng cao trình độ ở Trung Quốc và Liên Xô, đưa cán bộ vào hoạt động trong thực tiễn và bố trí các vị trí công tác phù hợp với từng người. Đây là những quan điểm lý luận quan trọng có ý nghĩa to lớn trong việc xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng được những đòi hỏi mới của tình hình hiện nay, được Đảng ta tiếp tục nghiên cứu, học tập, vận dụng vào công tác cán bộ, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế.

Bằng việc xác định cán bộ là hạt nhân và là gốc của mọi công việc, bởi mọi chủ trương, đường lối của Đảng và Chính phủ đều do cán bộ nghiên cứu, đề xuất trên cơ sở tiếp thu ý kiến, nguyện vọng của Nhân dân, đồng thời cũng do cán bộ tổ chức, hướng dẫn nhân dân thực hiện. Đường lối của Đảng đúng hay sai, tổ chức thực hiện thành hay bại đều phụ thuộc vào cán bộ. Đảng ta đặc biệt quan tâm đến việc bồi dưỡng cán bộ có bản lĩnh chính trị, trong sáng về đạo đức, có lập trường cách mạng vững vàng, xây dựng tầm nhìn và tư duy chiến lược, tác phong công tác, kỹ năng lãnh đạo, quản lý, xử lý tình huống và có trình độ năng lực nghiệp vụ, chuyên môn. Bồi dưỡng toàn diện, thiết thực cả về lý luận và thực tiễn; gắn đào tạo, bồi dưỡng với sử dụng cán bộ nhất là đối với đội ngũ cán bộ cấp chiến lược đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Thực hiện bố trí, sử dụng cán bộ phải đúng người, đúng việc, đúng sở trường. Theo đó, Đảng ta xác định phải tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, phục vụ Nhân dân và sự nghiệp phát triển đất nước. Có cơ chế lựa chọn, đào tạo, thu hút, trọng dụng nhân tài, khuyến khích bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới sáng tạo, dám đương đầu với khó khăn thử thách và quyết liệt trong hành động vì lợi ích chung. Điều này đã được minh chứng bằng hành động thực tiễn, bằng quan điểm lý luận của Đảng qua các thời kỳ góp phần quan trọng trong xây dựng và bảo vệ tổ quốc.

Cụ thể, tại Nghị quyết Đại hội lần thứ VI, Đảng ta chỉ rõ những hạn chế tồn tại trong đội ngũ cán bộ, từ đó đề ra nhiệm vụ xây dựng bộ máy gọn nhẹ, có chất lượng cao, với một đội ngũ cán bộ có phẩm chất chính trị, có năng lực quản lý, cùng đột phá quan trọng là việc đổi mới cán bộ lãnh đạo các cấp theo chương trình thiết thực, có hệ thống để cán bộ có trình độ toàn diện về chính trị, quản lý, chuyên môn, nghiệp vụ. Tới đại hội VII, Đảng đề ra nhiệm vụ: “Tiếp tục đổi mới cán bộ và công tác cán bộ, xây dựng cho được một đội ngũ cán bộ vững mạnh và đồng bộ, bao gồm cán bộ lãnh đạo chính trị, cán bộ quản lý nhà nước, cán bộ kinh doanh, chuyên gia trên các lĩnh vực, đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp đổi mới, thực hiện được sự chuyển tiếp vững vàng các thế hệ cán bộ”[3]. Yêu cầu lúc này là xây dựng đội ngũ viên chức nhà nước có phẩm chất chính trị, tinh thần trách nhiệm cao và thành thạo nghiệp vụ. Đại hội lần thứ VIII của Đảng yêu cầu: “Đào tạo, bồi dưỡng cán bộ toàn diện cả về lý luận chính trị, phẩm chất đạo đức, trình độ chuyên môn và năng lực thực tiễn. Quan tâm đào tạo, bồi dưỡng cán bộ lãnh đạo, cán bộ quản lý, các nhà doanh nghiệp và các chuyên gia, trước hết là đội ngũ cán bộ chủ chốt trong hệ thống chính trị; coi trọng cả đức và tài, đức là gốc”[4].

Trên tinh thần đó, Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ ba, khóa VIII đề ra chiến lược cán bộ thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước. Đây là nghị quyết chuyên về cán bộ và công tác cán bộ, đề cập toàn diện về công tác cán bộ. Nghị quyết đặt ra yêu cầu xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức các cấp từ Trung ương đến cơ sở có phẩm chất và năng lực, có bản lĩnh chính trị vững vàng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đảm bảo sự chuyển tiếp liên tục và vững vàng giữa các thế hệ cán bộ nhằm thực hiện thắng lợi nhiệm vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, giữ vững độc lập tự chủ, đi lên chủ nghĩa xã hội. Đặc biệt, Nghị quyết Đại hội lần thứ X của Đảng nêu rõ: “Cơ cấu lại đội ngũ cán bộ, công chức và đào tạo, bồi dưỡng theo yêu cầu nâng cao chất lượng cả về năng lực và phẩm chất đạo đức... Có cơ chế kịp thời đưa ra khỏi bộ máy nhà nước những công chức không xứng đáng, kém phẩm chất và năng lực”[5]. Đến Đại hội lần thứ XI, Đảng đề ra nhiệm vụ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, đồng bộ công tác cán bộ nói chung và đề ra nhiệm vụ: “Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức có phẩm chất đạo đức tốt, có bản lĩnh chính trị, có năng lực, có tính chuyên nghiệp cao, tận tụy phục vụ nhân dân. Quy định rõ và đề cao trách nhiệm của người đứng đầu”[6]. Nghị quyết Hội nghị Trung ương lần thứ bảy, khóa XII đề ra cần tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ là bước đột phá của Đảng ta về xây dựng cán bộ. Đồng thời Đảng ta chỉ rõ những hạn chế khi một bộ phận cán bộ, trong đó có cả cán bộ cấp cao thiếu tính chuyên nghiệp, làm việc không đúng chuyên môn, sở trường; trình độ ngoại ngữ, kỹ năng giao tiếp và khả năng làm việc trong môi trường quốc tế còn nhiều hạn chế.

Trên cơ sở đó, Nghị quyết số 26-NQ/TW đề ra 5 quan điểm xây dựng đội ngũ cán bộ với quan điểm thực hiện nghiêm, nhất quán nguyên tắc Đảng thống nhất lãnh đạo trực tiếp, toàn diện công tác cán bộ và quản lý đội ngũ cán bộ trong hệ thống chính trị; tôn trọng và hành động theo quy luật khách quan, thường xuyên đổi mới công tác cán bộ phù hợp với tình hình thực tiễn. Xây dựng đội ngũ cán bộ phải xuất phát từ yêu cầu, nhiệm vụ của thời kỳ mới; thông qua hoạt động thực tiễn và phong trào cách mạng của nhân dân; quán triệt nguyên tắc về quan hệ giữa đường lối chính trị và đường lối cán bộ; quan điểm giai cấp và chính sách đại đoàn kết rộng rãi trong công tác cán bộ. Xử lý hài hòa, hợp lý mối quan hệ giữa tiêu chuẩn và cơ cấu, trong đó tiêu chuẩn là chính; giữa xây và chống, trong đó xây là nhiệm vụ chiến lược, cơ bản, lâu dài. Chống là nhiệm vụ quan trọng, thường xuyên; giữa đức và tài, trong đó đức là gốc; giữa tính phổ biến và đặc thù; giữa kế thừa, đổi mới, ổn định, phát triển; giữa thẩm quyền, trách nhiệm, cá nhân và tập thể. Tại Đại hội lần thứ XIII, Đảng ta yêu cầu phải tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có đủ phẩm chất, năng lực, uy tín, phục vụ nhân dân và sự phát triển đất nước. Tăng cường kỷ luật, kỷ cương đi đôi với cải cách tiền lương, chế độ, chính sách đãi ngộ, tạo môi trường, điều kiện làm việc để thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phục vụ phát triển; có cơ chế lựa chọn, đào tạo, thu hút, trọng dụng nhân tài, khuyến khích bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm, dám đổi mới sáng tạo, dám đương đầu với khó khăn thử thách và quyết liệt trong hành động vì lợi ích chung. Đồng thời, có cơ chế sàng lọc, thay thế kịp thời những người không hoàn thành nhiệm vụ, vi phạm pháp luật, đạo đức công vụ, đạo đức nghề nghiệp, bị xử lý kỷ luật, không còn uy tín đối với nhân dân.

Trải qua gần 40 năm đổi mới, sau mỗi kỳ Đại hội và dưới sự lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý kịp thời của Đảng làm cho đội ngũ cán bộ, công chức ngày càng tinh gọn, chuyên nghiệp, đáp ứng tốt yêu cầu công vụ trong quá trình hội nhập quốc tế. Dù vậy, hiện nay vẫn còn một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên có sự suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” dẫn đến tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí trái với chuẩn mực đạo đức của người cộng sản làm cho nhân dân lo lắng. Sự suy thoái biến chất, bị tiêm nhiễm bởi căn bệnh kiêu ngạo hoặc sa vào tham ô, nhận hối lộ, bè phái nếu không được ngăn chặn sẽ dẫn đến sự lung lay của cả chế độ, là một hiểm họa tiềm tàng, một loại kẻ thù giấu mặt, rất khó nhận diện và cũng rất đáng sợ. Là những đối tượng mà các thế lực thù địch có thể lợi dụng, tìm cách làm suy yếu vai trò lãnh đạo của Đảng, tha hóa, lôi kéo, mua chuộc cán bộ, chia rẽ nội bộ, xuyên tạc, nói xấu, bôi nhọ Đảng. Với mục tiêu là chia rẽ nội bộ ta, giảm lòng tin của dân đối với Đảng, hòng gây rối loạn về chính trị, gây hoang mang trong cán bộ, đảng viên và nhân dân để thực hiện “tự diễn biến” từ bên trong.

Trước những hạn chế đó, Đảng ta đã không ngừng tăng cường các biện pháp chấn chỉnh, dám nhìn thẳng vào sự thật, đưa ra các giải pháp để khắc phục những hạn chế tiếp tục khẳng định vai trò cao cả của Đảng và vị trí quan trọng của cán bộ trong hệ thống chính trị. Như việc triển khai thực hiện như phong trào viết chính luận bảo về nền tảng tư tưởng của Đảng, tăng cường sự lãnh đạo toàn diện, trực tiếp của Đảng, sự quản lý của chính quyền các cấp về công tác xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức. Đảng, Nhà nước tiếp tục chỉ đạo công tác sắp xếp lại bộ máy nhà nước tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả. Phát huy vai trò của Nhân dân, các tổ chức chính trị - xã hội trong xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức. Để xây dựng được đội ngũ cán bộ có bản lĩnh chính trị; có đạo đức công vụ, gần dân, không quan liêu; thành thạo chuyên môn, nghiệp vụ cần: Tăng cường kiểm tra, giám sát, đẩy mạnh hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền, bảo đảm quản lý thống nhất, hiệu lực, hiệu quả hoạt động; phát huy tính chủ động sáng tạo, đề cao tinh thần trách nhiệm gắn với tăng cường kiểm soát quyền lực. Phát huy vai trò tích cực của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức trong tự rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức, tự đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ. Coi xây dựng Đảng về đạo đức là “nền tảng”, là “cái gốc” cho Đảng trong sạch, vững mạnh, nâng cao năng lực lãnh đạo, cầm quyền của Đảng. Từng bước phát huy tinh thần tự giác tu dưỡng, rèn luyện đạo đức của cán bộ, đảng viên. Đẩy mạnh giáo dục đạo đức cách mạng, thực hiện thường xuyên, sâu rộng, có hiệu quả việc học tập, làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh gắn với việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị. Tiếp tục khẳng định một trong những quan điểm chỉ đạo của Đảng là kiên định và vận dụng, phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh và xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh một cách toàn diện.

Việc Đảng ta xác định nền tảng tư tưởng chính trị với những nguyên lý, quy luật trong học thuyết Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh là kim chỉ nam cho hành động, là sợ chỉ đỏ xuyên suốt của Đảng. Trong tình hình hiện nay, với cơ đồ và vị thế có được, Đảng ta, Nhà nước ta tiếp tục khẳng định vai trò quan trọng không thể thay thế của chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước. Sự khẳng định này tiếp tục được Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nghiên cứu vận dụng sáng tạo toàn diện vào thực tiễn Việt Nam hiện nay, mà cụ thể là kế thừa phát huy vận dụng sáng tạo trong công tác nhân sự, công tác cán bộ. Đại hội Đảng khóa XIV đang đến gần, Tổng Bí thư xác định hai nội dung quan trọng nhất của mỗi kỳ Đại hội Đảng là việc thảo luận, quyết định đường lối, nhiệm vụ chính trị của Đảng và bầu ra các cơ quan lãnh đạo của Đảng. Hai nội dung này liên quan chặt chẽ với nhau, đều phải chuẩn bị thật tốt, đặc biệt việc chuẩn bị nhân sự Đại hội có vị trí, ý nghĩa cực kỳ quan trọng, là nhân tố bảo đảm cho thành công của Đại hội và triển khai thực hiện thắng lợi các nghị quyết của Đại hội.

Bằng lý luận và kinh nghiệm, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng nhấn mạnh: “Phải có con mắt tinh đời trong việc đánh giá, giới thiệu, lựa chọn; phải rất tỉnh táo, tinh tường ‘đừng nhìn gà hóa cuốc, đừng thấy đỏ tưởng là chín’, phải làm tốt công tác nhân sự từ đại hội đảng bộ các cấp để góp phần chuẩn bị tốt nhân sự cho Đại hội XIV của Đảng”. “Trong bất cứ hoàn cảnh nào, nhất là vào những thời điểm quyết định có tính bước ngoặt lịch sử, vận nước đặt tất cả vào đội ngũ cán bộ cấp chiến lược”. Từ sự đúc rút kinh nghiệm và bằng quan điểm nhìn người của mình, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đánh giá, đội ngũ cán bộ nước ta có lập trường tư tưởng, bản lĩnh chính trị vững vàng, có đạo đức, lối sống giản dị, gương mẫu, có ý thức tổ chức kỷ luật, luôn tu dưỡng, rèn luyện; trình độ, năng lực được nâng lên, phấn đấu, hoàn thành nhiệm vụ được giao. Nhiều cán bộ năng động, sáng tạo, thích ứng với xu thế hội nhập, có khả năng làm việc trong môi trường quốc tế. Đa số cán bộ lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội ở các cấp có năng lực, phẩm chất, uy tín. Cán bộ cấp chiến lược có bản lĩnh chính trị, kiên định chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kiên định mục tiêu, lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có tư duy đổi mới, có khả năng hoạch định đường lối, chính sách và lãnh đạo, chỉ đạo tổ chức thực hiện. Hầu hết cán bộ lãnh đạo lực lượng vũ trang được rèn luyện, thử thách qua thực tiễn, trung thành với Đảng, sẵn sàng chiến đấu, hy sinh vì Tổ quốc, vì nhân dân. Nhiều cán bộ khoa học tâm huyết, say mê nghiên cứu, có đóng góp tích cực cho sự phát triển của đất nước. Một số cán bộ lãnh đạo, quản lý kinh tế thích ứng nhanh với cơ chế thị trường và mở cửa hội nhập, tổ chức sản xuất, kinh doanh ngày càng có hiệu quả.

Đồng thời, cũng cần thấy rằng đội ngũ cán bộ của ta hiện nay đông nhưng chưa thật mạnh; tình trạng vừa thừa, vừa thiếu cán bộ vẫn xảy ra ở nhiều nơi; sự liên thông giữa các cấp, các ngành còn hạn chế. Tỉ lệ cán bộ trẻ, cán bộ nữ, cán bộ người dân tộc thiểu số chưa đạt chỉ tiêu mong muốn. Thiếu những cán bộ lãnh đạo, quản lý giỏi, nhà khoa học và chuyên gia đầu ngành trên nhiều lĩnh vực. Năng lực của đội ngũ cán bộ chưa toàn diện, có mặt còn hạn chế, yếu kém; không ít cán bộ, trong đó có cả cán bộ cấp cao thiếu tính chuyên nghiệp, làm việc không đúng chuyên môn, sở trường; trình độ ngoại ngữ, kỹ năng giao tiếp và khả năng làm việc trong môi trường quốc tế còn nhiều hạn chế. Không ít cán bộ trẻ thiếu bản lĩnh, ngại rèn luyện. Một bộ phận cán bộ phai nhạt lý tưởng, giảm sút ý chí, làm việc hời hợt, ngại khó, ngại khổ, thậm chí có người suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, có biểu hiện “tự diễn biến”, “tự chuyển hoá”. Tuy nhiên cũng cần khẳng định rằng, sự trưởng thành, lớn mạnh và phát triển của đội ngũ cán bộ trong mấy chục năm qua là nhân tố hàng đầu quyết định làm nên những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử của công cuộc đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; đưa đất nước có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín như ngày nay. Song, những khuyết điểm, yếu kém của một bộ phận cán bộ và những hạn chế, bất cập trong công tác cán bộ cũng là một nguyên nhân quan trọng làm cho đất nước phát triển chưa tương xứng với tiềm năng, thế mạnh và mong muốn của chúng ta, làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng và Nhà nước.

Đại hội XIV là một dấu mốc rất quan trọng, có ý nghĩa định hướng tương lai, cổ vũ, động viên toàn Đảng, toàn dân, toàn quân tiếp tục đẩy mạnh toàn diện, đồng bộ công cuộc đổi mới, đưa đất nước phát triển nhanh và bền vững vì mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội. Sự quan trọng này là những trăn trở của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng trong việc lựa chọn nhân sự cho Đại hội khóa mới trong bối cảnh tình hình thế giới và khu vực có những diễn biến rất nhanh chóng, phức tạp, khó lường. Hoà bình, hợp tác và phát triển vẫn là xu thế lớn; tuy nhiên các mối đe doạ an ninh truyền thống, phi truyền thống và biến đổi khí hậu ngày càng gia tăng gay gắt. Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư, sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế tri thức, kinh tế số và xu hướng quốc tế hoá nguồn nhân lực vừa là thời cơ, vừa là thách thức đối với nước ta. Ở trong nước, công cuộc đổi mới và hội nhập quốc tế ngày càng đi vào chiều sâu, sức mạnh tổng hợp và uy tín, vị thế quốc tế của Việt Nam ngày càng được nâng cao, tạo tiền đề để đất nước phát triển nhanh, bền vững. Đây cũng là thời điểm chuyển giao thế hệ từ lớp cán bộ sinh ra, lớn lên, được rèn luyện, trưởng thành trong những năm tháng kháng chiến, chủ yếu được đào tạo ở trong nước và tại các nước xã hội chủ nghĩa trước đây, sang lớp cán bộ sinh ra, lớn lên, trưởng thành trong hoà bình và được đào tạo từ nhiều nguồn, nhiều nước có thể chế chính trị khác nhau. Tình hình tư tưởng trong Đảng và tâm trạng trong nhân dân, bên cạnh mặt tích cực là cơ bản, cũng có những biểu hiện đáng lo ngại. Nhất là tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống; tệ quan liêu, tham nhũng, tiêu cực trong một bộ phận cán bộ, đảng viên, công chức mới chỉ bước đầu được ngăn chặn, đẩy lùi. Từ đó, Tổng Bí thư nêu ra những tiêu chí lựa chọn nhân sự cho đại hội nhằm tiếp tục khẳng định vai trò của cán bộ, mà đặc biệt là cán bộ cấp chiến lược được xem là tinh hoa của đất nước, đòi hỏi phải thật sự vững vàng, có đủ bản lĩnh, phẩm chất, trí tuệ và có uy tín cao để giải quyết những công việc ở tầm chiến lược, xử lý kịp thời, đúng đắn, có hiệu quả những tình huống phức tạp có quan hệ đến sự nghiệp xây dựng, phát triển và bảo vệ đất nước, sự sống còn của chế độ.

Tổng Bí thư nhấn mạnh, Ban Chấp hành Trung ương khoá XIV phải là một tập thể thật sự đoàn kết, trong sạch, vững mạnh, thống nhất cao ý chí và hành động, có bản lĩnh chính trị vững vàng, có phẩm chất đạo đức trong sáng, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; có tầm nhìn chiến lược; có trí tuệ, tư duy đổi mới, sáng tạo; tiêu biểu cho toàn Đảng về tính chiến đấu, tính kỷ luật; gắn bó mật thiết với nhân dân, quy tụ được sự đoàn kết, thống nhất trong toàn Đảng, toàn dân; đủ uy tín, năng lực lãnh đạo đất nước trong giai đoạn phát triển mới. Trên cơ sở bảo đảm tiêu chuẩn, Ban Chấp hành Trung ương khoá XIV cần có số lượng và cơ cấu hợp lý để bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện, tăng cường số lượng Uỷ viên Trung ương Đảng ở các vị trí, địa bàn, lĩnh vực công tác trọng yếu. Bảo đảm tính kế thừa, ổn định, đổi mới và phát triển liên tục. Việc giới thiệu nhân sự, nói chung phải trên cơ sở quy hoạch; giữ vững nguyên tắc, quy chế, quy định, phát huy trách nhiệm, dân chủ, công khai, minh bạch, khách quan trong đánh giá, giới thiệu, lựa chọn nhân sự tham gia Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị, Ban Bí thư và các chức danh lãnh đạo chủ chốt của Đảng, Nhà nước nhiệm kỳ tới. Lấy phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống, trình độ các mặt, uy tín và hiệu quả công tác làm căn cứ và tiêu chí cơ bản để đánh giá, lựa chọn, bố trí cán bộ phù hợp với công việc. Chống các biểu hiện cơ hội, tham vọng quyền lực, vận động cá nhân, cục bộ, phe cánh, lợi ích nhóm...; cảnh giác với những âm mưu, thủ đoạn phá hoại, gây rối nội bộ của các thế lực thù địch.

Uỷ viên Ban Chấp hành Trung ương khoá XIV phải thật sự là những đồng chí tiêu biểu của Đảng về bản lĩnh chính trị, phẩm chất đạo đức và năng lực công tác; bảo đảm tiêu chuẩn chung của cán bộ, đặc biệt chú trọng các vấn đề sau: Có tinh thần yêu nước sâu sắc, có bản lĩnh chính trị vững vàng, kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; tuyệt đối trung thành với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, Cương lĩnh, đường lối của Đảng, Hiến pháp của Nhà nước và lợi ích của quốc gia - dân tộc. Có ý chí chiến đấu cao, gương mẫu thực hiện nguyên tắc, kỷ luật của Đảng, pháp luật của Nhà nước; dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm; nói đi đôi với làm, gắn bó mật thiết với nhân dân, dám đương đầu với khó khăn, thử thách, quyết liệt trong hành động. Có phẩm chất đạo đức và lối sống trong sáng, gương mẫu, được cán bộ, đảng viên và nhân dân tín nhiệm. Có tinh thần trách nhiệm cao, tâm huyết, tận tuỵ với công việc; bản thân không tham nhũng, quan liêu, cơ hội, vụ lợi, tham vọng quyền lực và kiên quyết đấu tranh chống các biểu hiện tiêu cực, quan liêu, tham nhũng; không để vợ, chồng, con, người thân lợi dụng chức quyền để trục lợi. Có ý thức giữ gìn sự đoàn kết thống nhất trong Đảng, gương mẫu chấp hành sự phân công và nguyên tắc tổ chức, kỷ luật của Đảng, nhất là nguyên tắc tập trung dân chủ, tự phê bình và phê bình; công minh, công bằng trong đánh giá, sử dụng cán bộ. Có trí tuệ, tầm nhìn, tư duy chiến lược và kiến thức tương đối toàn diện để tham gia hoạch định đường lối, chính sách và sự lãnh đạo tập thể của Ban Chấp hành Trung ương. Có năng lực cụ thể hoá và lãnh đạo, chỉ đạo, tổ chức thực hiện thắng lợi đường lối, chính sách, nhiệm vụ của Đảng, chiến lược phát triển đất nước trong giai đoạn mới tại lĩnh vực, địa bàn công tác được phân công; qua thực tiễn tỏ rõ là người có bản lĩnh chính trị vững vàng, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, với nhân dân, có năng lực sáng tạo, nhiệt huyết, làm việc có hiệu quả, có “sản phẩm” cụ thể, rõ rệt; dám nghĩ, dám nói, dám làm, dám chịu trách nhiệm; đoàn kết, quy tụ, phát huy được đội ngũ cán bộ trong lĩnh vực, địa bàn được phân công. Có ý thức, trách nhiệm và khả năng tham gia thảo luận, đóng góp vào các quyết định chung của Ban Chấp hành Trung ương; đủ sức khoẻ để hoàn thành nhiệm vụ. Cán bộ phải vừa có Đức vừa có Tài, trong đó Đức là gốc “chữ Tâm kia mới bằng ba chữ Tài”./.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Cổng Thông tin điện tử Chính phủ: “Toàn văn phát biểu của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại Phiên họp đầu tiên của Tiểu ban Nhân sự”, xuất bản 13.3.2024.

2. GS.TS Nguyễn Phú Trọng: “Kiên quyết, kiên trì đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, góp phần xây dựng Đảng và Nhà nước ta ngày càng trong sạch, vững mạnh”, Nxb CTQG-ST, H.2023.

3. V.I. Lênin: Toàn tập, Nxb. Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2005, tr 36-327.

[1] Hồ Chí Minh: Toàn tập, t.5, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, Hà Nội, 2011, tr.280.

[2] Hồ Chí Minh. Toàn tập. Tập 5. H. Nxb Chính trị quốc gia, 2011, tr.309.

[3] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VII, Nxb Sự thật, H.1991, tr.98.

[4] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VII, Nxb Sự thật, H.1991, tr.99-100.

[5] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb CTQG-ST, H.2006, tr.128.

[6] Đảng Cộng sản Việt Nam: Văn kiện Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb CTQG-ST, H.2011, tr.143.

Đinh Phương