Bộ Công Thương mới đây đã bổ sung phạm vi điều chỉnh của dự thảo điện mặt trời mái nhà. Trong đó, ngoài các công trình xây dựng như nhà ở, cơ sở công sở, sẽ mở rộng thêm cả các đối tượng mới. Bao gồm khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế, cơ sở sản xuất kinh doanh.
Thêm nhiều đối tượng được phát triển điện mặt trời mái nhà
Mới đây, Bộ Công Thương vừa hoàn thiện dự thảo nghị định về điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu sau chỉ đạo của Thường trực Chính phủ với nhiều điểm mới.
Theo đó, trên cơ sở tiếp thu, bộ đã bổ sung phạm vi điều chỉnh của dự thảo điện mặt trời mái nhà. Trong đó, ngoài các công trình xây dựng như nhà ở, cơ sở công sở, sẽ mở rộng thêm cả các đối tượng mới. Bao gồm khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế, cơ sở sản xuất kinh doanh.
Ngoài ra, công trình lắp đặt điện mặt trời mái nhà phải đảm bảo tuân thủ quy định pháp luật. Gồm quy định về đầu tư, xây dựng, đất đai, môi trường, an toàn, phòng cháy chữa cháy, an toàn điện. Thiết bị lắp đặt phải phù hợp với tiêu chuẩn, quy chuẩn. Không sử dụng các tấm quang điện, thiết bị điện nhập khẩu đã qua sử dụng.
Dự thảo quy định hai loại hình phát triển. Bao gồm điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu không đấu nối với hệ thống điện quốc gia. Nguồn điện này khi lắp đặt sẽ không phải đăng ký. Tuy nhiên, khi lắp đặt phải gửi thông báo và hồ sơ thiết kế đến cơ quan quản lý địa phương.
Thêm nhiều đối tượng được phát triển điện mặt trời mái nhà.
Đối với điện mặt trời mái nhà có đấu nối với hệ thống điện quốc gia khi lắp đặt sẽ phải đăng ký. Bao gồm việc đăng ký về công suất (nhỏ hơn hoặc bằng sản lượng tiêu thụ trong 12 tháng khi đăng ký). Sản lượng điện dư có thể được phát hoặc không phát vào hệ thống điện.
Đáng chú ý, với hệ thống có công suất đặt từ 100kW trở lên, tổ chức, cá nhân phải có trách nhiệm thỏa thuận, thống nhất với bên mua điện dư. Bao gồm các vấn đề như trang thiết bị, phương tiện kết nối với hệ thống thu thập, giám sát, điều khiển...
Cá nhân, tổ chức là hộ gia đình, nhà ở riêng lẻ khi lắp đặt hệ thống này sẽ được miễn, không phải bổ sung giấy phép kinh doanh. Lý do là hệ thống này không bán sản lượng điện dư lên lưới quốc gia, nên không cần bổ sung điều kiện kinh doanh.
Các tổ chức, cá nhân nói chung khi lắp đặt điện mặt trời mái nhà để tự sử dụng, không đấu nối hệ thống điện quốc gia cũng được ưu tiên phát triển không giới hạn công suất và được miễn trừ giấy phép hoạt động điện lực.
Trường hợp nếu tự sử dụng và có đấu nối hệ thống điện quốc gia, nhưng có lắp đặt thiết bị chống phát ngược sẽ được ưu tiên phát triển không giới hạn công suất. Tuy nhiên, với tổ chức, cá nhân lắp đặt công suất từ 1MW trở lên và bán điện dư vào hệ thống, phải làm các thủ tục đề nghị cấp phép hoạt động điện lực.
Cũng theo dự thảo, với điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu có công suất dưới 100kW, nếu không dùng hết sẽ được bán lên hệ thống điện quốc gia. Tỉ lệ bán lên lưới điện được quy định là không quá 20% công suất lắp đặt. Tuy nhiên, với hệ thống điện mái nhà là tài sản công sẽ không được bán điện dư.
Về giá mua điện, hiện Bộ Công Thương đang đưa ra hai phương án. Bao gồm giá mua bán điện dư phát lên lưới là mức giá bình quân trong năm trước liền kề của thị trường. Phương án hai là mức giá do hai bên tự thỏa thuận, nhưng phải nhỏ hơn hoặc bằng giá bình quân.
Nếu thực hiện theo quy định này, giá điện năng thị trường bình quân năm 2023 là 1.091,9 đồng/kWh theo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN). Cùng đó, thời hạn hợp đồng mua bán điện sẽ áp dụng là 5 năm, có thể gia hạn hoặc ký hợp đồng mới sau thời hạn trên.
Dự thảo này cũng đưa ra các hành vi trái quy định như phát triển nguồn điện này vượt quá công suất được cấp phép, phê duyệt. Lợi dụng việc phát triển điện mặt trời mái nhà để bán điện cho tổ chức, cá nhân khác với đối tượng được quy định. Đó là bên mua điện dư là EVN hoặc đơn vị thành viên được EVN ủy quyền.
Khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà
Trước đó, ngày 23/9, Thủ tướng Phạm Minh Chính chủ trì cuộc họp của Thường trực Chính phủ về dự thảo nghị định quy định cơ chế, chính sách khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà.
Tại cuộc họp, sau khi nghe báo cáo của cơ quan chủ trì soạn thảo dự thảo nghị định là Bộ Công Thương, ý kiến phát biểu của các đại biểu dự họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính yêu cầu Bộ Công Thương tiếp thu các ý kiến để hoàn thiện dự thảo nghị định, trình Chính phủ ban hành trong tuần tới.
Đáng chú ý, Thủ tướng yêu cầu nghị định cần khuyến khích phát triển điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu để phát huy tiềm năng khác biệt, cơ hội nổi trội, lợi thế cạnh tranh của Việt Nam về điện mặt trời. Tổ chức, cá nhân đầu tư hệ thống này không dùng hết sẽ được bán lên lưới không quá 20% công suất lắp đặt với mức giá bằng giá trung bình năm trước. Nghị định mở rộng quy định cho phép giao dịch, mua bán điện mặt trời mái nhà tự dùng tại khu công nghiệp, khu chế xuất, khu kinh tế, khu công nghệ cao.
Thủ tướng cũng yêu cầu các cơ quan bám sát tình hình, đề xuất cấp có thẩm quyền điều chỉnh quy hoạch liên quan khi cần thiết.
Các trường hợp điện mặt trời mái nhà được phát triển không giới hạn.
Trước đó, tại cuộc họp rà soát, cho ý kiến hoàn thiện dự thảo nghị định về điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu, Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà cũng đề nghị Bộ Công Thương xem xét quy định cấp giấy chứng nhận đăng ký phát triển điện mặt trời tự sản, tự tiêu ở nhà dân, công sở phải đơn giản nhất, không làm phát sinh thủ tục hành chính mới.
Phó Thủ tướng cho rằng dư địa phát triển điện mặt trời mái nhà ở miền Bắc còn nhiều, cần có chính sách khuyến khích đầu tư. Vì vậy, lãnh đạo Chính phủ yêu cầu Bộ Công Thương rà soát các điều kiện để làm căn cứ điều chỉnh quy hoạch, kế hoạch, trên cơ sở sẽ mở "room" cho điện mặt trời mái nhà tự sản tự tiêu, nhất là ở miền Bắc.
Đồng thời bộ nghiên cứu, thống nhất tỷ lệ bán điện dư của nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu vào hệ thống điện quốc gia là 20% công suất lắp đặt thực tế.
Phó Thủ tướng lưu ý phải có giải pháp quản lý kỹ thuật để kiểm soát công suất đối với các nguồn điện mặt trời mái nhà tự sản, tự tiêu bảo đảm an toàn hệ thống; nhất là những nguồn điện đấu nối đưa lên lưới điện trung áp.
Theo đó, Phó Thủ tướng giao Bộ Công Thương, EVN, các đơn vị liên quan tính toán nhu cầu phụ tải, đảm bảo an toàn hệ thống, mạng lưới truyền tải khi đấu nối lưới để trình Thủ tướng điều chỉnh quy hoạch phát triển điện lực quốc gia.
Đức Minh