Dự thảo sửa đổi Thông tư 06/2013/TT-NHNN đề xuất tập trung đầu mối quản lý hoạt động mua, bán vàng miếng tại Cục Quản lý ngoại hối, đồng thời xác lập rõ hơn vai trò chỉ đạo của lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước trong xây dựng phương án can thiệp thị trường vàng.
Tập trung trách nhiệm tại một đầu mối
Việc sửa đổi, bổ sung không chỉ nhằm cập nhật tên gọi các đơn vị thuộc Ngân hàng Nhà nước, mà còn hướng tới sắp xếp lại trách nhiệm trong quản lý, điều hành hoạt động mua, bán vàng miếng. Điểm đáng chú ý là Cục Quản lý ngoại hối được xác định làm đầu mối xuyên suốt từ xây dựng phương án, xác định giá đến tổ chức thực hiện và phối hợp xử lý các vấn đề phát sinh trong giao dịch.
Theo quy định tại Thông tư 06/2013/TT-NHNN, trách nhiệm xây dựng phương án mua, bán vàng miếng can thiệp thị trường được phân công cho Vụ Quản lý ngoại hối chủ trì, phối hợp với Vụ Chính sách tiền tệ và Cục Quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước. Trưởng Ban điều hành Dự trữ ngoại hối thực hiện vai trò thông qua phương án trước khi trình Thống đốc Ngân hàng Nhà nước phê duyệt.
Tái cơ cấu đầu mối quản lý vàng miếng
Tuy nhiên, trước yêu cầu phù hợp với cơ cấu tổ chức mới của Ngân hàng Nhà nước, dự thảo đề xuất thay đổi cách phân công này. Cụ thể, tại khoản 1 Điều 11, Cục Quản lý ngoại hối được giao làm đầu mối phối hợp với Vụ Chính sách tiền tệ xây dựng và trình Trưởng Ban điều hành quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước – là Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước – trực tiếp chỉ đạo công tác quản lý hoạt động kinh doanh vàng thông qua, trước khi trình Thống đốc phê duyệt phương án mua, bán vàng miếng can thiệp thị trường trong từng thời kỳ.
Như vậy, dự thảo đã làm rõ hơn vai trò chỉ đạo của lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước trong quy trình xây dựng phương án can thiệp thị trường vàng. Đồng thời, trách nhiệm đầu mối được chuyển sang Cục Quản lý ngoại hối, thay vì cơ chế phối hợp giữa nhiều đơn vị như quy định trước đây.
Sự điều chỉnh này gắn với việc sắp xếp tổ chức bộ máy của Ngân hàng Nhà nước. Theo bản thuyết minh dự thảo, Cục Quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước được sáp nhập vào Vụ Quản lý ngoại hối và đơn vị sau đó đổi tên thành Cục Quản lý ngoại hối. Vì vậy, việc sửa đổi các điều khoản liên quan nhằm bảo đảm sự thống nhất giữa quy định về trách nhiệm thực hiện với chức năng, nhiệm vụ và cơ cấu tổ chức hiện hành.
Đáng chú ý, dù quy trình phối hợp và đầu mối tham mưu có thay đổi, thẩm quyền phê duyệt phương án mua, bán vàng miếng can thiệp thị trường vẫn thuộc Thống đốc NHNN. Đây là điểm cần phân biệt để tránh hiểu rằng dự thảo chuyển quyền quyết định cuối cùng về phương án can thiệp cho đơn vị đầu mối hoặc Ban điều hành quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước.
Cục Quản lý ngoại hối đảm nhiệm vai trò xuyên suốt
Không dừng lại ở việc điều chỉnh đầu mối xây dựng phương án, dự thảo còn sửa đổi toàn diện Điều 21 về trách nhiệm của Cục Quản lý ngoại hối. Theo đó, đơn vị này được giao thực hiện nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc trách nhiệm của Vụ Quản lý ngoại hối và Cục Quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước.
Cụ thể, Cục Quản lý ngoại hối sẽ trình Thống đốc Ngân hàng Nhà nước xem xét, quyết định việc tạm ngừng giao dịch hoặc hủy quan hệ mua, bán vàng miếng với tổ chức tín dụng, doanh nghiệp theo các trường hợp quy định tại Điều 5; đồng thời thông báo quyết định của Ngân hàng Nhà nước đến các đơn vị liên quan.
Đơn vị này cũng là đầu mối phối hợp với Sở Giao dịch thực hiện nghiệp vụ thanh toán mua, bán vàng miếng; thông báo bằng văn bản về việc không hoàn trả tiền đặt cọc đối với các trường hợp thuộc diện xử lý. Bên cạnh đó, Cục Quản lý ngoại hối có trách nhiệm thông báo, cập nhật danh sách các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp thiết lập quan hệ giao dịch mua, bán vàng miếng với Ngân hàng Nhà nước cho Cục Quản lý, giám sát tổ chức tín dụng, Thanh tra Ngân hàng Nhà nước và Ngân hàng Nhà nước khu vực nơi tổ chức tín dụng, doanh nghiệp đặt trụ sở chính.
Một nội dung quan trọng khác là việc tập trung trách nhiệm xây dựng phương án mua, bán vàng miếng và xác định giá giao dịch tại Cục Quản lý ngoại hối. Dự thảo quy định đơn vị này chủ trì, phối hợp với Vụ Chính sách tiền tệ xây dựng phương án mua, bán vàng miếng của Ngân hàng Nhà nước; xác định giá mua, giá bán trong trường hợp mua bán trực tiếp và đấu thầu theo khối lượng, đồng thời xác định giá sàn, giá trần đối với hình thức đấu thầu theo giá trên cơ sở phương án đã được phê duyệt.
So với quy định hiện hành, đây là sự thay đổi đáng kể về cách phân công nhiệm vụ. Nếu trước đây trách nhiệm xây dựng phương án, xác định giá và tổ chức các nghiệp vụ liên quan được phân chia giữa Vụ Quản lý ngoại hối và Cục Quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước, thì theo dự thảo, các nhiệm vụ này được rà soát, tích hợp và tập trung tại Cục Quản lý ngoại hối.
Cùng với đó, Điều 20 về trách nhiệm của Cục Quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước được đề xuất bãi bỏ. Theo bản thuyết minh, các nhiệm vụ tại điều khoản này đã được rà soát, sửa đổi, bổ sung và tích hợp vào Điều 21 để phù hợp với cơ cấu tổ chức hiện hành của Ngân hàng Nhà nước.
Ở chiều phối hợp, trách nhiệm của Vụ Chính sách tiền tệ cũng được điều chỉnh theo hướng tập trung vào việc phối hợp với Cục Quản lý ngoại hối xây dựng phương án mua, bán vàng miếng theo mục tiêu chính sách tiền tệ trong từng thời kỳ. Sau khi phương án được phê duyệt, Cục Quản lý ngoại hối phối hợp với các Vụ, Cục liên quan tổ chức thực hiện.
Có thể thấy, trọng tâm của lần sửa đổi này là thiết kế lại cơ chế phân công, phối hợp trong nội bộ Ngân hàng Nhà nước, xác định rõ đơn vị đầu mối và trách nhiệm của từng cấp trong quá trình quản lý hoạt động mua, bán vàng miếng. Việc tập trung nhiệm vụ tại Cục Quản lý ngoại hối được kỳ vọng góp phần hạn chế tình trạng phân tán đầu mối, bảo đảm sự thống nhất trong tham mưu và tổ chức thực hiện.
Tuy nhiên, cần nhấn mạnh rằng những nội dung trên hiện mới nằm trong dự thảo. Dự thảo không trực tiếp sửa đổi phương thức mua, bán vàng miếng hay thẩm quyền phê duyệt phương án can thiệp thị trường của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước. Thay đổi chủ yếu nằm ở bộ máy thực hiện và cách thức phân định trách nhiệm quản lý – một bước điều chỉnh về tổ chức, điều hành để phù hợp với cơ cấu hiện hành của Ngân hàng Nhà nước.
Phượng Hòa