Tiền điện tử đã bị lên án vì hồ sơ môi trường của chúng trong bối cảnh các khoản đầu tư truyền thống đang nhanh chóng chuyển sang các giá trị xanh hơn về môi trường, xã hội và quản trị (ESG). Vậy, tiền điện tử có trở nên xanh hơn không, và mất bao lâu để chúng đạt được chứng nhận xanh?
Đầu tư xanh là các khoản tài sản như trái phiếu trả cho các dự án có kết quả tích cực về môi trường và xã hội. Chẳng hạn, trái phiếu xanh góp phần cắt giảm khí thải nhà kính, tăng công suất năng lượng tái tạo và áp dụng cơ sở hạ tầng giao thông sạch. Trái ngược với đầu tư xanh, đầu tư tiền mã hóa được coi là không thân thiện với môi trường, bởi việc khai thác tiền mã hóa đòi hỏi cần nguồn năng lượng khổng lồ.
Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) và Liên Hợp Quốc đã nêu bật mối lo ngại về tác động của hoạt động khai thác tiền điện tử, đặc biệt là đồng tiền số Bitcoin, loại tài sản tiền điện tử nổi tiếng nhất thế giới hiện nay. Theo các tổ chức này, việc khai thác tiền mã hoá đòi hỏi sử dụng máy tính chuyên dụng để giải quyết các phương trình toán học phức tạp nhằm bảo vệ các giao dịch và tạo ra các đồng tiền mới. Đây chính là nơi sử dụng năng lượng.
Dấu chân môi trường của tiền điện tử
Viện Nước, Môi trường và Sức khỏe của Đại học Liên Hiệp quốc (The United Nations University), ước tính rằng trong năm 2020-2021 mạng lưới Bitcoin có dấu chân carbon, nước và đất rất đáng kể. Dấu chân carbon của Bitcoin tương đương với việc đốt 38 tỷ tấn than, trong khi dấu chân nước của nó (chủ yếu được sử dụng cho hệ thống làm mát) đủ để đáp ứng nhu cầu nước sinh hoạt của hơn 300 triệu người ở Châu Phi cận Sahara.
Chỉ số bền vững của Mạng lưới Blockchain Cambridge đưa mức tiêu thụ điện của mạng lưới Bitcoin lên cao hơn mức tiêu thụ điện của một số quốc gia phát triển, bao gồm Na Uy và Thụy Điển. Đối với các nhà đầu tư nghiêm túc muốn đạt được mục tiêu ESG, khía cạnh này của tiền điện tử có thể là một yếu tố phá vỡ thỏa thuận.
Điều này cũng trở nên khó khăn do thiếu các quy định về hoạt động tiền mã hóa. Sau nhiều năm nằm ngoài rìa thị trường tài chính và được coi là một hoạt động “làm giàu nhanh chóng”, đầu tư tiền mã hóa đang trở nên phổ biến. Nhưng vẫn còn ít quy định để bảo vệ các nhà đầu tư và đảm bảo những người tham gia áp dụng các hoạt động phù hợp với các giá trị về ESG.
Theo Theconversation của Anh, những người hoài nghi chỉ ra những vấn đề chính đang gây ảnh hưởng đến các thị trường này, bao gồm việc sử dụng tiền điện tử và các nền tảng để rửa tiền, lừa đảo cũng như thao túng giá.
Vì vậy, chắc chắn là khó để đưa ra một lý lẽ xanh hơn cho tiền mã hóa. Nhưng đồng thời, sẽ là sai lầm nếu chỉ nhìn vào một mặt của vấn đề. Thực tế là tiền mã hóa có một con đường đầy thách thức nhưng chúng cũng có thể đạt được để được chấp nhận rộng rãi là xanh.
Giảm phát thải carbon trong ngành công nghiệp tiền điện tử
Trước hết, bản thân ngành công nghiệp đã nhận ra nhu cầu thay đổi các hoạt động và quy trình để trở nên bền vững hơn. Vào năm 2021, một số lượng lớn các bên tham gia trong ngành công nghiệp tiền điện tử đã ký kết thỏa thuận khí hậu tiền điện tử (CCA) với mục tiêu dài hạn là phi cacbon hóa ngành công nghiệp tiền điện tử toàn cầu vào năm 2040.
CCA đặt ra hai mục tiêu tạm thời. Mục tiêu đầu tiên là phát triển các tiêu chuẩn và công nghệ để có 100% blockchain sử dụng năng lượng tái tạo ngay từ năm 2025. Mục tiêu thứ hai nêu rõ rằng các bên ký kết phải đạt được mức phát thải ròng bằng 0 từ việc tiêu thụ điện vào năm 2030.
Những phát triển gần đây trong lĩnh vực công nghệ, cho thấy ngành công nghiệp đã bắt đầu đưa kế hoạch vào thực tế, với sự xuất hiện của các công cụ và cơ sở hạ tầng theo hướng bền vững.
Một số công ty như Mara và Argo đang nghiên cứu các công nghệ như hệ thống ngâm làm mát tiết kiệm năng lượng giúp giảm đáng kể mức tiêu thụ năng lượng cần thiết cho hoạt động khai thác. Các công ty này cũng đang phát triển các hệ thống có thể tái chế nhiệt do tài sản kỹ thuật số và từ các trung tâm dữ liệu tạo ra, đồng thời chuyển hướng nó để cung cấp năng lượng cho cộng đồng. Việc triển khai các công nghệ này được tạo điều kiện thuận lợi nhờ tính di động tương đối của thợ đào tiền điện tử và các cơ hội mà một số chính phủ và khu vực cung cấp cho họ.
Ngoài ra, ngành công nghiệp tiền điện tử cũng chứng kiến sự xuất hiện của các loại tiền điện tử tự xưng là thân thiện với môi trường, chẳng hạn như blockchain công khai Cardano và Powerledger. Các loại tiền tệ này sử dụng cơ chế ít tốn năng lượng hơn được gọi là "bằng chứng cổ phần" (POS) thay vì “bằng chứng công việc” (POW).
Không giống như POW, thợ đào POS phải đặt cọc số tiền nắm giữ của họ (số lượng tiền điện tử) để xác thực và xác minh các giao dịch trong hồ sơ của mình. Vì vậy, nếu thợ đào cố gắng làm giả hồ sơ, họ có khả năng mất cổ phần. Quá trình này được cho là sẽ loại bỏ nhu cầu tính toán máy tính phức tạp và do đó cắt giảm đáng kể mức sử dụng năng lượng. Trên thực tế, vào năm 2022, tiền điện tử Ethereum đã chuyển đổi từ POW sang POS, giúp giảm mức tiêu thụ năng lượng gần 100%.
Con đường hướng tới tiền điện tử xanh đang được các tổ chức như Hội đồng ổn định tài chính tạo điều kiện thuận lợi, nơi đang thực hiện các bước để cung cấp khuôn khổ cho việc hiểu, tuân thủ và đạt được các mục tiêu và giá trị ESG.
Và những yếu tố này có thể mở ra cánh cửa đến một tương lai nơi các nhà đầu tư có ý thức có thể nắm bắt cơ hội đầu tư vào tiền điện tử.
Minh Đức