NHNN lý giải nguyên nhân tín dụng tăng trưởng chậm dù lãi suất giảm nhanh

Lý giải nguyên nhân tín dụng tăng trưởng chậm dù lãi suất giảm nhanh, NHNN cho biết, tình hình nền kinh tế đang có nhiều khó khăn, suy giảm về cầu đầu tư, cầu tiêu dùng thấp, như vậy cầu tín dụng cũng không thể tăng cao.

Tín dụng tăng trưởng chậm dù lãi suất giảm nhanh

Thông tin tại cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ diễn ra mới đây, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam Đào Minh Tú cho biết, về điều hành lãi suất, từ đầu năm đến nay NHNN đã hạ lãi suất 4 lần từ 0,5%-2% cho những mức lãi suất điều hành của mình; năm ngoái tăng 2 lần. Từ đó, các ngân hàng thương mại (NHTM) với số liệu tính đến hết tháng 6/2023, lãi suất huy động bình quân giảm từ 0,7-0,8%; lãi suất cho vay bình quân đã giảm từ 1-1,2%.

Tuy nhiên, các NHTM có vốn Nhà nước bao giờ cũng đi đầu thực hiện các chính sách của NHNN. Nhiều ngân hàng có gói giảm rất sâu, dành cho những đối tượng, lĩnh vực cần có sự ưu đãi của Chính phủ và Nhà nước. Nhìn chung, đã đưa ra rất nhiều gói chủ động hạ lãi suất. Xu hướng chung tiếp tục hạ lãi suất trong thời gian tiếp theo.

Đối với lãi suất điều hành của NHNN, hiện nay cho vay theo nghiệp vụ thị trường mở chỉ có 4%, cho vay OMO hoặc cho vay để bù đắp thiếu hụt trong tính toán tạm thời của các ngân hàng thương mại, cho vay qua đêm chỉ 5%. Hai khoản cho vay này hầu như các ngân hàng thương mại thông thường đang thừa thanh khoản, không mặn mà với khoản cho vay của NHNN vì đây là khoản cho vay cuối cùng khi các ngân hàng thương mại cần để hưởng nguồn của NHNN.

Cho vay thông qua thị trường liên ngân hàng, cho vay qua đêm cũng từ 0,4-1%. Có thể nói là rất thấp; một tuần từ 0,8-1,5%, một tháng từ 3-3,2%. Có nghĩa là mức cho vay giữa các ngân hàng với nhau qua thị trường liên ngân hàng rất thấp. Nhìn chung, lãi suất đang giảm tích cực, kể cả lãi suất điều hành và lãi suất cho vay.

Về dư nợ theo điều hành tín dụng, ngay từ đầu năm xác định từ 14-15% tăng trưởng tín dụng để phù hợp với kỳ vọng hay đúng hơn là chỉ tiêu của Quốc hội và Chính phủ đã giao, góp phần tăng trưởng kinh tế 6,5% và kiểm soát lạm phát trong vòng 4,5%.

NHNN đặt ra 14-15%, nhưng đến hôm nay, dư nợ tín dụng mới tăng 4,2%, số tuyệt đối là 12.423.000 tỷ đồng. Tương đồng với đó là huy động vào khoảng 4,16%. Số tiền gửi huy động là 12.691.000 tỷ đồng. Có nghĩa là huy động cho vay ở thời điểm hiện nay tương đương, kể cả tốc độ, doanh số, số dư. Trong điều hành 14-15%, đến thời điểm hiện nay mới tăng 4,2%, trong giao tín dụng đã giao được khoảng 11% từ đầu năm, như vậy dư địa còn rất nhiều để các ngân hàng có thể cho vay.

Ông Đào Minh Tú cho biết, "Thanh khoản của các ngân hàng thương mại đang thừa. Tuy nhiên nói đến tiền không hẳn như vậy nhưng chính là tốc độ tín dụng đang tăng trưởng chậm. Đúng ra như các nước khi lãi suất tăng cao thì tín dụng có thể tăng trưởng âm, lãi suất chúng ta đã hạ theo thông thường thì tín dụng tăng."

Vì sao có câu chuyện tăng chậm hơn khi lãi suất giảm nhanh? Phó Thống đốc NHNN đưa ra một số đánh giá dưới góc độ quản lý, điều hành cũng như thực tế của nền kinh tế:

Thứ nhất, tình hình nền kinh tế đang có nhiều khó khăn, suy giảm về cầu đầu tư, cầu tiêu dùng thấp, như vậy cầu tín dụng cũng không thể tăng cao được.

Thứ hai, sản xuất kinh doanh của nhiều doanh nghiệp khó khăn, tồn kho nhiều, nhiều doanh nghiệp khó có đơn hàng, xuất khẩu cũng có những khó khăn nhất định. Thị trường bất động sản chưa sôi động lại, nhiều dự án chưa triển khai được, kể cả những dự án bất động sản thương mại và bất động sản nhà ở xã hội chưa được triển khai nhiều mặc dù NHNN tạo điều kiện về tín dụng cho lĩnh vực bất động sản, sẵn sàng đẩy mạnh những lĩnh vực tỉ lệ rủi ro thấp.

Thứ ba, những doanh nghiệp nhỏ và vừa đang khó tiếp cận tín dụng. Trước đây doanh nghiệp khó về năng lực tài chính để đảm bảo vay phải có khả năng trả nợ, đến nay càng khó hơn. Vấn đề này, Chính phủ, các bộ, ngành, các hiệp hội, các doanh nghiệp nhỏ và vừa, ngành ngân hàng đang quyết liệt tháo gỡ. Hiện nay có nhiều doanh nghiệp muốn vay nhưng không chứng minh được có thể trả nợ được không, nguyên tắc tối thiểu ngân hàng cho vay phải thu được nợ. Ngược lại, có doanh nghiệp, ngân hàng mời chào vay nhưng lại chưa có nhu cầu vay.

Đây là những nguyên nhân trực tiếp tạo ra những "khác thường" so với những năm trước khi lãi suất giảm mà tín dụng chưa tăng được nhanh. Tuy nhiên, cùng với đồng loạt các chính sách khác mà Chính phủ đang triển khai, hy vọng trong thời gian tới ngành ngân hàng đặt ra yêu cầu phải quản lý tốt, tập trung tăng cường hơn nữa để lãi suất tiếp tục theo hướng giảm, tạo điều kiện cho doanh nghiệp trên cơ sở các ngân hàng thương mại phải tính toán bảo đảm được an toàn tối thiểu cho mình và cắt giảm những chi phí cần thiết có điều kiện hạ lãi suất, cũng như cắt giảm các loại phí.

Bên cạnh đó, tăng cường cải cách thủ tục hành chính. Vừa qua, NHNN đã sửa Thông 39 và 06, qua đó tháo gỡ rất nhiều nội dung, đặc biệt ứng dụng công nghệ số nên đã tạo điều kiện cho cả doanh nghiệp và ngân hàng tiếp cận tín dụng nhanh hơn, thuận lợi hơn.

Tiếp tục xem xét các đối tượng, lĩnh vực để cùng với các bộ, ngành có những chính sách đồng bộ. Chính sách giãn, hoãn, tái cơ cấu các khoản nợ sẽ tiếp tục được tăng cường cũng như chỉ đạo các ngân hàng thương mại, các hiệp hội quan tâm triển khai tốt. 

Gói 120.000 tỷ đồng đã bắt đầu được giải ngân

Tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc Chính phủ với các địa phương diễn ra ngày 4/7, chia sẻ về gói cho vay cho nhà ở xã hội 120.000 tỷ đồng, Thống đốc cho biết NHNN đã nhận được 3 công văn công bố 15 dự án của các tỉnh Bắc Giang, Trà Vinh và Tây Ninh. Trong đó có 5 dự án đã được cấp phép xây dựng.

Ngoài ra, có 3 địa phương là Bình Định, Phú Thọ và Bà Rịa-Vũng Tàu đã công bố 9 dự án. Các địa phương cấp phép xây dựng các dự án cũng sẵn sàng được các tổ chức tín dụng cho vay. Đến nay đã có một số ngân hàng như BIDV, Argibank đã bắt đầu cho vay trong gói tín dụng này.

Tại hội nghị, Thống đốc NHNN nhận định tăng trưởng kinh tế thế giới vẫn ảm đạm, sản xuất kinh doanh vẫn gặp nhiều khó khăn và suy giảm, các ngân hàng trung ương trên thế giới vẫn kiên định xu hướng tiếp tục thắt chính sách tiền tệ trong bối cảnh lạm phát cao, đời sống người dân khó khăn (tại một số diễn đàn, lãnh đạo một số tổ chức tài chính lớn vẫn kêu gọi cần tiếp tục thặt chặt, tăng lãi suất; Fed phát đi thông điệp tiếp tục tăng lãi suất…

Những diễn biến này cho thấy việc cải thiện cầu nước ngoài về hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam có thể chưa sớm cải thiện và cần thêm thời gian. Báo cáo của Bộ trưởng Bộ Lao dộng Thương binh và Xã hội tại hội nghị cũng chỉ ra tình trạng lao động sụt giảm chủ yếu ở khu vực FDI và vùng Đông Nam bộ - những khu vực phục vụ xuất khẩu rất nhiều - cho thấy động lực từ xuất khẩu vẫn đang suy giảm.

Trong khi đó, kinh tế trong nước có một số diễn biến tích cực như ngành xây dựng tăng rất mạnh, ở mức 7,05% trong quý 2, gấp gần 4 lần so với mức 1,88% trong quý 1. Đặc biệt, thương mại và dịch vụ duy trì mức tăng 6%, nhờ chuyển sang khai thác thị trường nội địa và mở cửa du lịch là động lực quan trọng góp phần cho tăng trưởng kinh tế cải thiện trong quý 2 (thương mại và dịch vụ chiếm khoảng 65% GDP).

Lạm phát có xu hướng giảm, trong đó lạm phát chung giảm khá mạnh nhưng lạm phát cơ bản giảm chậm hơn. Lạm phát cơ bản bình quân 6 tháng ở mức 4,74% và đây là vấn đề cần tiếp tục theo dõi.

Nhìn lại nửa đầu năm, Thống đốc cho biết Ngân hàng Nhà nước đã theo dõi sát diễn biến, tình hình kinh tế vĩ mô và bám sát chỉ đạo của Chính phủ để điều hành linh hoạt, duy trì thanh khoản tốt để sẵn sàng nguồn vốn cho các tổ chức tín dụng cấp tín dụng.

Thống đốc cho biết tính đến 27/6, tín dụng tăng 4,03% và tăng 9,08% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, về cơ cấu, tín dụng vào kinh doanh bất động sản trong 5 tháng đầu năm tăng 14%, cho thấy những giải pháp tháo gỡ khó khăn cho các thị trường vừa qua đã bắt đầu phát huy tác dụng.

“Tuy nhiên, đáng chú ý là tín dụng cho tiêu dùng bất động sản trong 5 tháng lại giảm 1,32%, trong khi cùng kỳ năm ngoái tăng tới 15%. Như vậy cho thấy tới thời điểm hiện tại, nhà đầu tư bất động sản là cá nhân và người mua nhà để tiêu dùng vẫn chưa sẵn sàng đầu tư nên tín dụng còn đang thấp. Bởi vậy, việc tháo gỡ các khó khăn pháp lý, điều chỉnh giá nhà, giá bất động sản cũng là một trong những giải pháp để có thể thúc đẩy cầu tiêu dùng và đầu tư trong lĩnh vực bất động sản,” Thống đốc nói.

Bên cạnh đó, sau các lần hạ lãi suất điều hành vừa qua, hiện lãi suất đã trở về mức trước đại dịch COVID-19. Ngân hàng Nhà nước cũng là một trong số ít các ngân hàng trung ương trên thế giới giảm lãi suất trong bối cảnh các nước vẫn giữ lãi suất ở mức cao (đến 15/6, trên toàn thế giới có 101 lượt tăng lãi suất).

Cùng với đó, hiện NHNN đang chỉ đạo các tổ chức tín dụng rà soát thủ tục, hồ sơ để tăng khả năng tiếp cận tín dụng. Về cơ cấu thời hạn trả nợ, đến nay đã có 2.800 khách hàng được cơ cấu lại các khoản vay và hiện các tổ chức tín dụng đang tiếp tục triển khai. Hiện NHNN đang xem xét và sớm thông báo tăng trưởng tín dụng trong thời gian tới theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Các công việc khác như tái cơ cấu ngân hàng, thúc đẩy chuyển đổi số…, NHNN đang tiếp tục thực hiện theo kế hoạch và theo chỉ đạo của Chính phủ.

Theo Thống đốc Nguyễn Thị Hồng, qua phân tích đánh giá thì tăng trưởng kinh tế quý 2 đã có cải thiện, đóng góp của của khu vực thương mại và dịch vụ là quan trọng. Điều này cho thấy việc khai thác cầu nội địa để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong điều kiện cầu nước ngoài đang yếu là hướng đi đúng.

Thống đốc nhấn mạnh NHNN đã và sẽ tiếp tục điều hành linh hoạt, chỉ đạo các tổ chức tín dụng thực hiện các giải pháp.

Bên cạnh đó, Thống đốc kiến nghị các cơ quan, bộ, ngành cùng phối hợp giải quyết đầu ra cho doanh nghiệp thông qua xúc tiến thương mại, khai thác thị trường trong nước, cải thiện về điều kiện tiếp cận tín dụng thông qua bảo lãnh cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ; thúc đẩy đầu tư công để có sự lan tỏa đến hoạt động sản xuất, kinh doanh khác. Với thị trường bất động sản, cần giải quyết vấn đề pháp lý cũng như các doanh nghiệp bất động sản cần điều chỉnh giá của bất động sản.

Hồng Quang