Phát triển nhà ở xã hội chưa hiệu quả, doanh nghiệp "hiến kế" tăng nguồn cung

Mới đây, Bộ Xây dựng cho biết, một số địa phương không có dự án nhà ở xã hội khởi công từ năm 2021 đến nay. Trong đó có thể kể đến như Vĩnh Phúc, Ninh Bình, Nam Định, Long An, Quảng Ngãi,... Để phát triển nhà ở xã hội đạt hiệu quả, đại diện nhiều doanh nghiệp đã đề xuất nhiều phương án nhằm tăng nguồn cung thị trường.

Bộ Xây dựng chỉ đích danh loạt địa phương không có dự án nhà ở xã hội

Theo số liệu của Bộ Xây dựng cho biết, một số địa phương trọng điểm mặc dù có nhu cầu về nhà ở xã hội rất lớn, nhưng việc đầu tư nhà ở xã hội còn hạn chế so với mục tiêu của Đề án đến năm 2025.

Cụ thể, Hà Nội mới chỉ có 3 dự án, 1.700 căn đáp ứng 9%; TP.HCM 7 dự án, 4.996 căn đáp ứng 19%; Đà Nẵng 05 dự án, 2.750 căn đáp ứng 43%;... Đặc biệt, một số địa phương không có dự án nhà ở xã hội khởi công trong giai đoạn từ năm 2021 đến nay, như Vĩnh Phúc, Ninh Bình, Nam Định, Long An, Quảng Ngãi,...

Cũng theo Bộ Xây dựng, trên địa bàn cả nước đã quy hoạch 1.249 khu đất với  quy mô 8.390 ha làm nhà ở xã hội, như vậy so với báo cáo năm 2020 (3.359ha) thì diện tích đất phát triển nhà ở xã hội đến nay đã tăng thêm 5.031ha.

Một số địa phương quan tâm đến việc quy hoạch quỹ đất phát triển nhà ở xã hội như: Đồng Nai 1.063ha, TP Hồ Chí Minh 608 ha, Long An 577 ha, Hải Phòng 471 ha, Hà Nội 412 ha. Tuy nhiên còn một số địa phương chưa quy hoạch bố trí quỹ đất nhà ở xã hội như, Ninh Bình, Lai Châu, Nghệ An, Ninh Thuận, Đồng Tháp.

Về kết quả triển khai thực hiện dự án nhà ở xã hội trong giai đoạn từ năm 2021 đến hết năm 2023, hiện tại đã có 71 dự án hoàn thành với quy mô 37.868 căn; 127 dự án với quy mô 107.896 căn đã khởi công xây dựng. Đồng thời, 301 dự án với quy mô 265.486 căn.

Bộ Xây dựng cũng cho biết, trong thời gian vừa qua, nhiều địa phương đã thúc đẩy khởi công xây dựng nhà ở xã hội như, tỉnh Bắc Ninh 15 dự án, 6.000 căn; Bắc Giang 05 dự án, 12.475 căn; Hải Phòng 07 dự án, 11.678 căn; Bình Dương 07 dự án, 6.557 căn; Đồng Nai 08 dự án, 9.074 căn; Bình dương 07 dự án, 6.557 căn; Thanh Hóa 09 dự án, 4.948 căn...

Tại Hội nghị triển khai Đề án “Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021-2030” trong năm 2024 diễn ra sáng 22/2, ông Nguyễn Thanh Nghị, Bộ trưởng Bộ Xây dựng chỉ ra 3 vướng mắc cần tháo gỡ để phát triển nhà ở xã hội.

Thứ nhất, còn nhiều địa phương có kết quả thực hiện chậm so với kế hoạch đăng ký tại Đề án, trong đó, có một số địa phương đến nay vẫn chưa có dự án nhà ở xã hội được khởi công mới.

Thứ hai, việc giải ngân gói tín dụng ưu đãi 120.000 tỷ đồng còn chậm so với mong muốn và nhu cầu thực tiễn của các doanh nghiệp đầu tư nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân.

Thứ ba, vẫn còn vướng mắc, khó khăn của các doanh nghiệp đầu tư nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân trong tiếp cận đất đai, thủ tục đầu tư xây dựng, tín dụng, chính sách ưu đãi…

Vì vậy, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Thanh Nghị cho rằng, năm 2024 cần nỗ lực phấn đấu hoàn thành khoảng 130.000 căn hộ. Bộ trưởng Bộ Xây dựng xác định đây cũng là yêu cầu và mục tiêu rất cao, đòi hỏi các Bộ ngành và địa phương bám sát và thực hiện nghiêm túc, quyết liệt hơn nữa các nhiệm vụ Đề án đã đề ra, đặc biệt là rà soát quy hoạch, bố trí quỹ đất, cải cách thủ tục hành chính… cho các dự án nhà ở xã hội.

“ Bên cạnh đó, cần rà soát lại việc triển khai gói tín dụng ưu đãi 120.000 tỷ để có giải pháp tháo gỡ, thúc đẩy việc tiếp cận, giải ngân gói tín dụng này ”, ông Nguyễn Thanh Nghị nói.

Doanh nghiệp "hiến kế" tăng nguồn cung

Theo đại diện Bộ Xây dựng nêu ra, một số dự án nhà ở xã hội đã khởi công nhưng các doanh nghiệp không triển khai thi công hoặc thi công chậm tiến độ.

Về vướng mắc này, từ thực tế tham gia đầu tư xây dựng các dự án nhà ở xã hội, ông Trương Anh Tuấn – Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hoàng Quân, cho hay: Tập đoàn Hoàng Quân đã tham gia xây dựng các dự án nhà ở xã hội từ năm 2013, hoàn thành hơn 10 dự án, với trên 10 nghìn căn nhà ở xã hội, nhà cho công nhân đi vào hoạt động.

Năm 2024, Công ty thực hiện 12 dự án nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, trong đó bàn giao 13 nghìn căn tại các tỉnh Bình Thuận, Trà Vinh, Tiền Giang, Vĩnh Long…

“Đối với nhà cho công nhân, thực tế chưa có doanh nghiệp nào có đủ vốn để thực hiện vì trên 50% công nhân có nhu cầu thuê nhà”, ông Trương Anh Tuấn nói.

Để giải quyết vấn đề này, theo đại diện Tập đoàn Hoàng Quân, ngoài Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, doanh nghiệp đề xuất cần phải có cơ chế phù hợp. Từ đó, khuyến khích nhà đầu tư xây dựng, tạo ra nguồn lực phát triển, giúp cho người dân có điều kiện để tham gia mua nhà.

Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Hoàng Quân cũng đồng thời kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét về suất vốn đầu tư, giá thành cho nhà ở xã hội. Ngân hàng Nhà nước cần có một nguồn vốn ổn định để thực hiện hiệu quả Đề án “Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021 – 2030”.

Còn ông Phạm Thiếu Hoa - Chủ tịch HĐQT Vinhomes, kiến nghị Bộ Xây dựng cũng như các Bộ, ngành nghiên cứu trình Chính phủ đơn giản hóa thủ tục hành chính, nhanh gọn, bằng hoặc nhanh hơn thủ tục làm nhà ở thương mại. Thủ tục phê duyệt quy hoạch chi tiết các dự án cần nhanh, song song với điều chỉnh quy hoạch phân khu.

Đồng thời, xem xét rút ngắn thủ tục trong xác định tiền sử dụng đất, thuê đất, xác định số lượng tiền được miễn, xét duyệt đối tượng; cho phép áp dụng suất vốn đầu tư xây dựng công trình nhà ở xã hội được áp dụng chung suất vốn đầu tư xây dựng công trình nhà ở thương mại…

Nhu cầu nhà ở xã hội ngày một lớn, theo đó việc sớm tháo gỡ khó khăn cho các doanh nghiệp, nhà đầu tư là vấn đề cấp bách. Theo đó, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Nguyễn Thanh Nghị thông tin, Bộ Xây dựng cũng đang triển khai xây dựng Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Nhà ở và sẽ sớm hoàn thành trước tháng 7/2024 để các đơn vị thống nhất áp dụng, triển khai thực hiện.

Đảm bảo nguồn tài chính ổn định và khả năng tiếp cận vốn dễ dàng, thuận lợi cho các dự án; rà soát lại việc triển khai gói tín dụng 120 nghìn tỷ đồng sao cho khả thi, phù hợp.

Đối với các dự án đã triển khai khởi công xây dựng, Bộ trưởng cũng đề nghị cần đẩy nhanh tiến độ, hoàn thành, đảm bảo chất lượng dự án. Bộ Xây dựng cũng sẽ sớm thành lập các Tổ công tác về địa phương để hướng dẫn, tháo gỡ và thúc đẩy việc triển khai, xây dựng nhà ở xã hội. Về phía các chủ đầu tư, cần tối ưu hóa thiết kế, sử dụng vật liệu, công nghệ thi công mới để góp phần giảm giá thành của nhà ở xã hội …

Ở góc độ doanh nghiệp xây dựng, quan tâm đến vấn đề vốn trong đầu tư nhà ở xã hội, ông Trần Ngọc Anh – Phó Tổng Giám đốc Tổng Công ty Viglacera – CTCP nhấn mạnh, cần tiến hành điều chỉnh, cân đối lại suất vốn đầu tư xây dựng nhà ở xã hội.

Theo đó, hưởng ứng chương trình phát triển nhà ở xã hội của Chính phủ, Viglacera hiện đầu tư và hoàn thành khoảng 8 nghìn căn hộ; đang tiếp tục chuẩn bị đất, thủ tục pháp lý xây dựng thêm 9 nghìn căn hộ nữa.

Tuy nhiên, trong tổng số 8 nghìn căn hoàn thành đưa vào hoạt động thì mới chỉ sử dụng khoảng 5 nghìn căn, tồn kho 3 nghìn căn, chủ yếu là nhà ở công nhân được đầu tư hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội đầy đủ, giá bán từ 250 – 600 triệu/căn, giá thuê từ 1,2 – 2,4 triệu/tháng/căn hộ dành cho 2 – 4 người.

Lợi nhuận tối đa xây dựng nhà ở xã hội là 10% nhưng các tiện ích xã hội, như hầm, công trình công cộng, bãi đỗ xe... vẫn cần có. “Chính phủ, Bộ Xây dựng sớm có hướng dẫn cụ thể việc triển khai đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, nhà cho công nhân; cho phép địa phương thực hiện điều chỉnh chủ trương đầu tư sao cho phù hợp với từng khu vực; tiến hành điều chỉnh, cân đối lại suất vốn đầu tư xây dựng nhà ở xã hội (đang thấp hơn 25% so với suất vốn đầu tư nhà ở thương mại) tương đương với suất vốn đầu tư nhà ở thương mại...”, đại diện Viglacera kiến nghị.

Thủ tục hành chính cũng là một trong những vấn đề gây khó cho các nhà đầu tư nhà ở xã hội. Trong đó, việc cải cách thủ tục hành chính; ban hành các cơ chế khuyến khích, ưu đãi thêm của địa phương để kêu gọi các thành phần kinh tế tham gia đầu tư phát triển nhà ở xã hội còn hạn chế.

Chính sách phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho công nhân còn chưa đáp ứng nhu cầu thực tiễn, chưa được bổ sung, sửa đổi kịp thời trong giai đoạn đầu của Đề án. Luật Nhà ở số 27/2023/QH15 và Luật Kinh doanh Bất động sản số 29/2023/QH15 đã được Quốc hội khóa XV thông qua tại kỳ họp thứ 6, đã có thêm các chính sách ưu đãi chủ đầu tư dự án đầu tư xây dựng nhà ở xã hội; đơn giản thủ tục và các điều kiện để được mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội;...Tuy nhiên, đến ngày 01/01/2025 mới có hiệu lực thi hành.

Hồng Quang