Chỉ số Nhà Quản trị Mua hàng (PMI) ngành sản xuất Việt Nam do S&P Global công bố tháng 6/2025 ghi nhận mức 48.9 điểm – thấp hơn mức 49.8 của tháng 5 và đánh dấu tháng thứ ba liên tiếp nằm dưới ngưỡng 50. Đây là ngưỡng phân định giữa tăng trưởng và suy giảm trong hoạt động sản xuất, phản ánh bức tranh kinh tế đang đối mặt với nhiều áp lực cả trong và ngoài nước.
Sản lượng tăng nhẹ – dấu hiệu tích cực nhưng mong manh
Tâm điểm trong đợt suy giảm này chính là sự sụt giảm mạnh của đơn hàng xuất khẩu mới. Nhiều doanh nghiệp trong khảo sát cho biết nguyên nhân chủ yếu đến từ các biện pháp thuế quan do Mỹ áp đặt, khiến số lượng đơn hàng từ thị trường này giảm nhanh nhất kể từ tháng 9/2021. Đây không chỉ ảnh hưởng tới doanh số xuất khẩu mà còn kéo theo sự suy giảm dây chuyền trong toàn chuỗi giá trị sản xuất.
Với đơn hàng giảm, các doanh nghiệp bắt buộc phải cắt giảm chi phí. Tháng 6 chứng kiến lượng việc làm giảm tháng thứ 9 liên tiếp – mức giảm nhanh hơn đáng kể so với tháng 5. Các công ty vẫn có thể giảm lượng công việc tồn đọng, và mức độ giảm là mạnh.
Hoạt động mua sắm nguyên vật liệu và tồn kho đều giảm mạnh, cho thấy sự thận trọng của doanh nghiệp trong bối cảnh nhu cầu chưa có tín hiệu hồi phục rõ rệt. Tồn kho thành phẩm giảm với tốc độ cao nhất trong 5 tháng, tồn kho nguyên vật liệu giảm mạnh nhất trong 9 tháng – phản ánh sự thu hẹp thực tế của quy mô sản xuất.
Điểm sáng duy nhất là sản lượng toàn ngành vẫn tăng nhẹ tháng thứ hai liên tiếp. Tuy nhiên, tốc độ tăng đã chậm lại so với tháng trước. Nếu không có cải thiện rõ ràng từ nhu cầu, mức tăng này có nguy cơ không bền vững.
Chi phí tăng trở lại, giá bán điều chỉnh
Sau khi giảm lần đầu tiên trong gần 2 năm vào tháng 5, chi phí đầu vào đã tăng trở lại trong tháng 6. Nguyên nhân đến từ sự khan hiếm nguyên vật liệu, thời tiết xấu gây gián đoạn logistics và đồng Việt Nam mất giá so với USD. Do đó, giá bán đầu ra cũng tăng trở lại sau 5 tháng liên tiếp giảm – dù mức tăng vẫn nhẹ.
Một điểm đáng ghi nhận là niềm tin kinh doanh đã phục hồi so với mức thấp nhất trong 44 tháng của tháng 4. Doanh nghiệp kỳ vọng tình hình thị trường và thương mại quốc tế sẽ dần ổn định, mở ra cơ hội hồi phục. Tuy nhiên, mức độ lạc quan vẫn thấp hơn trung bình dài hạn.
Theo ông Andrew Harker – Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence: “Tháng 6 chứng kiến tình trạng yếu đi của nhu cầu quốc tế đối với hàng hóa sản xuất của Việt Nam khi ảnh hưởng của thuế quan đã mạnh hơn. Xuất khẩu giảm mạnh đã góp phần làm tổng số lượng đơn đặt hàng mới tiếp tục giảm và các công ty phải giảm việc làm và hoạt động mua hàng.
Một điểm tích cực của khảo sát chỉ số PMI kỳ này là các công ty tiếp tục tăng sản lượng, nhưng điều này khó có thể tiếp tục lâu dài mà không có sự cải thiện của nhu cầu. Nửa đầu năm 2025 mang nét đặc trưng của sự biến động và bất ổn, đặc biệt là liên quan đến hoạt động thương mại.
Niềm tin kinh doanh đã hồi phục ở mức nhất định trong những tháng gần đây, nhưng tâm lý tích cực chủ yếu dựa vào hy vọng về một bức tranh ổn định hơn trong thời gian tới. Chúng ta cần chờ xem liệu điều đó có thực sự xảy ra hay không”.
Với bức tranh 6 tháng đầu năm 2025 đầy biến động, điều ngành sản xuất cần hiện nay là chính sách điều phối linh hoạt, hỗ trợ tiếp cận thị trường mới, giảm chi phí logistics và tài chính cho doanh nghiệp. Đồng thời, giữ vững niềm tin và cải thiện khả năng dự báo chính sách sẽ là yếu tố quan trọng giúp Việt Nam tránh rơi vào quỹ đạo suy giảm kéo dài trong nửa cuối năm.
Trung Anh