Mới đây, kết quả thanh tra liên ngành về quản lý, sử dụng đất có nguồn gốc nông, lâm trường quốc doanh tại tỉnh Cao Bằng đã cho biết nhiều vấn đề liên quan tới phát triển kinh tế, an sinh xã hội.
Từ năm 1959 đến năm 1978, Ủy ban Hành chính và UBND tỉnh Cao Bằng thực hiện chỉ đạo của Chính phủ và căn cứ đặc thù về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của tỉnh quyết định thành lập các nông, lâm trường quốc doanh. Kết quả thanh tra thể hiện một số điểm đáng chú ý sau.
Thứ nhất, tại nông trường Mía Phục Hòa (thành lập năm 1960, giải thể năm 1979), tỉnh Cao Bằng đã ban hành 14 Quyết định giao đất cho Công ty Mía đường Cao Bằng (nay là Công ty CP Mía đường Cao Bằng) với tổng diện tích 406, 14 ha đất để trồng mía và xây dựng nhà máy, cơ sở hạ tầng. Căn cứ các quyết định được giao, ngày 18.11.1997, công ty Mía đường Cao Bằng đã nhận bàn giao tại thực địa tổng cộng 326,019 ha. Tức: còn 80,12 ha chưa bàn giao ngoài thực địa.
 |
Đất giao cho Công ty này 406,14 ha nhưng nay công ty chỉ quản lý và sử dụng 37,27 ha (!?) |
Thực trạng hiện tại cho thấy, đối với đất có nguồn gốc Nông trường mía Phục Hòa: Công ty CP Mía đường Cao Bằng chỉ quản lý 37,27 ha đất trong đó 29,14 ha đất để trồng mía (thị xã Hòa Thuận và xã Cách Linh); 8,13 ha đất thị trấn Tà Lùng xây trụ sở nhà máy, xí nghiệp; còn 368,87 ha phần lớn là các nông hộ sử dụng trồng mía bán cho nhà máy, một phần được sử dụng cho các mục đích: huyện xây dựng khu hành chính, trụ sở trạm biên phòng, trung tâm thương mại cửa khẩu Tà Lùng, doanh nghiệp, nhà ở các hộ dân… Diễn biến như vậy, nhưng công ty Mía đường Cao Bằng không có ý kiến với cơ quan chức năng.
Cơ quan thanh tra xác định, đất giao cho Công ty này 406,14 ha nhưng nay công ty chỉ quản lý và sử dụng 37,27 ha do: Diện tích đất rộng không có bờ bao phân định rõ ràng; thời điểm bàn giao không tiến hành phân giới cắm mốc hoặc xây hàng rào phân cách; không cấp GCNQSD đất…
UBND tỉnh có quyết định giao đất cho Công ty Mía đường (Công ty Nhà nước), hiện Công ty chuyển đổi thành Công ty CP, thuộc đối tượng phải thuê đất. Nhưng, Sở TN&MT chưa tham mưu, trình UBND tỉnh ban hành quyết định chuyển từ hình thức giao đất sang thuê đất, đối với 29,14ha đất trồng mía theo quy định pháp luật.
Liên quan tới các lâm trường quốc doanh: được thành lập vào 2 thời kỳ là từ năm 1959 đến đầu những năm 1960 và năm 1978. Đất của các lâm trường gồm đất trụ sở (nông trường bộ) và đất lâm nghiệp để quản lý và trồng rừng, khai thác và chế biến.
Đất lâm nghiệp được chia thành 2 loại. Loại 1 là đất rừng do lâm trường quản lý và đất rừng lâm trường trồng rừng nhưng không còn rừng (do đã bị chặt phá). Theo đó, diện tích đất lâm nghiệp loại này hiện chủ yếu là rừng tái sinh và một số là rừng trồng của dự án 327, chương trình 5 triệu ha rừng và một số chương trình và dự án khác đã giao cho các hộ gia đình, cộng đồng dân cư phần lớn đã được cấp GCNQSD đất…
Loại 2 là các đất lâm nghiệp của lâm trường trồng rừng và còn rừng. Loại này hiện một số đã giao cho dân cư hoặc UBND các xã quản lý và một số thuộc dạng “vô chủ”; đang có nguy cơ khai thác dưới nhiều hình thức bất hợp pháp.
Không nằm trong danh mục phân loại nêu trên (bao gồm lâm trường Thạch An, lâm trường Nguyên Bình, lâm trường Trùng Khánh), lâm trường Nam Hòa An ghi nhận nội dung kết quả thanh tra như sau:
Thành lập năm 1959 và chuyển đổi thành BQL rừng phòng hộ Hòa An 2003, đất trụ sở (lâm trường bộ) 0,2ha UBND tỉnh đã thu hồi và giao trường Sư phạm Cao Bằng; đất lâm nghiệp của lâm trường thuộc 12 xã với diện tích 27.065,62 ha (loại 1) và UBND tỉnh trực tiếp quản lý để giao và cho thuê đất cho nhiều đối tượng.
Các đối tượng được giao 1.074,4 ha đất (không phải thực hiện nghĩa vụ tài chính) bao gồm: Trung tâm Lao động xã hội (Dự án đang thi công dở dang, nhưng đơn vị đã khai thác sử dụng; chưa có quyết định giao đất, GCNQSD đất do chưa tập hợp được báo cáo GPMB); Trang trại NLN Sở KH&CN Cao Bằng: chưa có quyết định giao đất, công tác GPMB dở dang; Khu công nghiệp Đề Thám, TP Cao Bằng: diện tích đất chưa phát huy sử dụng 65,1 ha (49,4 ha đã GPMB chưa có đối tác thuê, 15,7 ha đất chưa GPMB); các công ty thuê đất (Công ty CP thuốc lá Cao Bằng thuê 10 ha đất và công ty 19/8 thuê 1,7 ha đất) dự án chậm triển khai do cơ sở hạ tầng chưa hoàn thiện…
PV