Sáng ngày 29/5, Quốc hội thảo luận lần cuối ở hội trường về dự thảo Luật An ninh mạng trước khi biểu quyết thông qua vào ngày 12/6.
 Toàn cảnh buổi thảo luận của Quốc hội |
18 đại biểu đã đăng đàn, trong đó có 7 ý kiến tranh luận. Không khí làm việc được Phó chủ tịch Quốc hội, Đại tướng Đỗ Bá Tỵ - chủ tọa điều hành, nhận xét là “sôi nổi, thẳng thắn”.
Nêu ý kiến đầu tiên, bà Trần Thị Dung – Ủy viên thường trực Ủy ban pháp luật nói, dự thảo luật đã cố gắng phân định hệ thống thông tin quan trọng về an ninh quốc gia với hệ thống thông tin quan trọng quốc gia theo Luật An toàn thông tin mạng. Tuy nhiên, sự phân định này chưa rạch ròi và sẽ dẫn đến khả năng có 2 danh mục thông tin quan trọng đều do Thủ tướng ban hành một cách độc lập và chịu sự điều chỉnh bởi 2 luật, do 2 bộ (Công an và Thông tin Truyền thông) cùng thực hiện quản lý nhà nước.
"Khi hệ thống này xảy ra sự cố sẽ khó xác định trách nhiệm", bà Dung nhận xét.
Đại biểu Nguyễn Lân Hiếu - Phó giám đốc Bệnh viện Đại học Y cho biết, băn khoăn lớn nhất của ông khi đọc dự thảo Luật là điều 15. Điều này quy định về "Phòng ngừa, xử lý thông tin trên không gian mạng có nội dung tuyên truyền chống Nhà nước; kích động gây bạo loạn, phá rối an ninh, gây rối trật tự công cộng; làm nhục, vu khống; xâm phạm trật tự quản lý kinh tế".
Đại biểu Nguyễn Lân Hiếu - Phó giám đốc bệnh viện Đại học Y Hà Nội |
Theo ông, mặc dù điều luật trên liệt kê đủ những thông tin xấu cần ngăn chặn, gỡ bỏ, tuy nhiên trong cuộc sống hàng ngày khó có thể khẳng định đúng, sai, nhiều khi ranh giới rất mong manh. "Vậy ai là người quy định, đánh giá nội dung thông tin được coi là vi phạm? Một cá nhân, một phòng ban hay một cục, vụ của Bộ Thông tin và Truyền thông hay Bộ Công an?", ông Hiếu nêu câu hỏi và cho hay, kinh nghiệm của Indonesia khi sửa đổi Luật vào năm 2017 đã quy định rất rõ ràng "người đưa ra phán xét thông tin xấu là tòa án".
Ông Hiếu cũng đề cập đến điều 26 về bảo đảm an ninh thông tin trên không gian mạng. Theo điều luật này, cơ quan, tổ chức trong và ngoài nước khi cung cấp dịch vụ trên không gian mạng hoặc sở hữu hệ thống thông tin tại Việt Nam, phải cung cấp thông tin người dùng cho lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng thuộc Bộ Công an khi có yêu cầu bằng văn bản.
Để tránh nguy cơ quy định trên có thể bị lạm dụng, xâm phạm quyền tự do cá nhân mà Hiến pháp đã quy định, đại biểu Hiếu cho rằng quy định trên cần viết rõ ràng hơn, "văn bản của cấp nào, trong hoàn cảnh nào thì cơ sở cung cấp dịch vụ không gian mạng phải cung cấp toàn bộ thông tin".
Đại biểu cũng "hiến kế" cho Quốc hội học tập kinh nghiệm của Philippines trong việc phân loại dữ liệu thông tin thành 3 cấp. Cấp một là những thông tin không cần hạn chế, thông tin thông thường của cá nhân.
Cấp 2 là những thông tin, dữ liệu cần hạn chế, ví dụ như hồ sơ tài chính, hồ sơ sức khỏe, hồ sơ giáo dục của cá nhân, phải có luật quy định để hạn chế thông tin cung cấp.
Cấp 3 là các dữ liệu mật, tối mật như an ninh quốc gia, quân sự, quốc phòng, bí mật thương mại hay các phát minh, sáng chế. Đây là những tài liệu cần bảo vệ tuyệt đối an toàn thì luật phải quy định rõ ràng.
Cũng theo đại biểu Hiếu, Luật An ninh mạng là một luật mới không chỉ ở Việt Nam mà trên thế giới và khi trình Quốc hội ở kỳ trước thì còn nhiều ý kiến tranh luận, trong dư luận xã hội cũng có nhiều ý kiến trái chiều. Vì vậy, ông mong Quốc hội "thận trọng xem xét trước khi quyết định thông qua tại kỳ họp này".
"Đây là điều luật có thể thay đổi rất nhiều môi trường hoạt động kinh doanh, đầu tư của nền kinh tế Việt Nam, một nền kinh tế đang hòa nhập rất mạnh với thế giới, chúng ta cần hết sức thận trọng", ông Hiếu nhấn mạnh.
Về bảo đảm an ninh thông tin trên không gian mạng đối với doanh nghiệp nước ngoài khi cung cấp dịch vụ viễn thông, Internet tại Việt Nam, nhiều ý kiến nhất trí với quy định tại khoản 4 Điều 34 dự thảo luật do Chính phủ trình là bắt buộc các doanh nghiệp nước ngoài khi cung cấp dịch vụ viễn thông, Internet tại Việt Nam phải đặt cơ quan đại diện, máy chủ quản lý dữ liệu người sử dụng Việt Nam tại Việt Nam. Một số ý kiến không nhất trí với quy định này, vì cho rằng khó bảo đảm tính khả thi, không đúng với thực tiễn, gia tăng chi phí của doanh nghiệp nước ngoài, gây khó khăn cho các hoạt động tiếp cận thông tin và trái với các cam kết quốc tế mà Việt Nam là thành viên… nên đề nghị nghiên cứu phương pháp quản lý khác cho phù hợp.
Liên quan đến vấn đề này, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, UBTVQH đã không quy định nội dung này trong dự thảo luật để bảo đảm tính khả thi và thuận lợi cho hoạt động của các doanh nghiệp nước ngoài khi cung cấp dịch vụ vào Việt Nam; giữ lại yêu cầu đặt cơ quan đại diện và lưu trữ dữ liệu người sử dụng Việt Nam trên lãnh thổ Việt Nam.
Tại buổi thảo luận, các đại biểu nhấn mạnh tình hình diễn ra trên không gian mạng đã đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với công tác an ninh mạng trong bảo vệ an ninh quốc gia, bảo đảm TTATXH. Đồng thời đề nghị cần điều chỉnh một số điều khoản để tránh sự chồng chéo về quản lý nhà nước, tránh đặt ra quá nhiều rào cản dẫn đến gánh nặng tuân thủ cho các cơ quan, tổ chức cá nhân cung cấp dịch vụ.
Đại biểu Phạm Thị Thanh Thủy (đoàn Thanh Hóa) cho rằng: “Việc điều tra, truy tố xét xử tội phạm có liên quan đến sử dụng không gian mạng công nghệ thông tin, phương tiện điện tử được thực hiện theo quy định của Bộ luật Hình sự. Tuy nhiên, các hành vi nêu trên lại không được quy định trong Bộ luật Hình sự, nên không có cơ sở pháp lý để xử lý các hành vi, vi phạm này. Đề nghị rà soát lại để đảm bảo sự đồng bộ và thống nhất của pháp luật”.
Tiến trình xây dựng, góp ý, điều chỉnh dự thảo Luật An ninh mạng như sau:
25/9/2017: Trình lần đầu tại phiên họp thứ 14 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội
23/11/2017: Được đưa ra tranh luận lần đầu tại hội trường trong Kỳ họp thứ 4 Quốc hội khóa XIV
10/1/2018: Thảo luận lần 2
4/4/2018: Trình bản chỉnh lý mới nhất tại Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách
29/5/2018: Được đưa ra tranh luận lần hai tại hội trường trong Kỳ họp thứ 4 Quốc hội khóa XIV
Giải trình cuối buổi thảo luận, Thượng tướng Võ Trọng Việt - Chủ nhiệm Uỷ ban Quốc phòng An ninh, đại diện cơ quan thẩm tra, ba lần đề nghị Quốc hội "cho giữ như dự thảo Luật".
Cụ thể, dự thảo Luật quy định cả về an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội; quy định về nguyên tắc cơ bản của danh mục của thông tin quan trọng an ninh quốc gia, còn cụ thể sẽ do Chính phủ quy định; và giữ lại quy định đặt cơ quan đại diện và lưu trữ dữ liệu người sử dụng Việt Nam trên lãnh thổ Việt Nam.
Phát biểu kết luận, Đại tướng Đỗ Bá Tỵ cho biết, sau phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội sẽ chỉ đạo cơ quan soạn thảo và các đơn vị liên quan nghiên cứu tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội để hoàn chỉnh dự thảo Luật, trình Quốc hội xem xét thông qua theo quy trình.
Thu Thủy ( T/H )