Theo các chuyên gia nhận định, tăng trưởng của kinh tế Việt Nam năm 2024 ở mức cận dưới mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2024, nghĩa là ở mức khoảng 6%. Nguyên nhân là do tăng trưởng GDP của Việt Nam phải đối mặt với một số thách thức như trì hoãn cắt giảm lãi suất của FED làm giảm xuất khẩu và đầu tư nước ngoài vào Việt Nam, xung đột địa chính trị trên thế giới diễn biến phức tạp,...
Kịch bản nào khả thi?
Sau quý I với tốc độ tăng trưởng GDP ở mức 5,66%, Bộ Kế hoạch và Đầu tư (KH&ĐT) đã cập nhật hai kịch bản tăng trưởng kinh tế năm 2024.
Cụ thể, ở kịch bản 1, tăng trưởng kinh tế cả năm dự kiến đạt 6%, tức là đạt cận dưới mục tiêu Quốc hội đề ra. Để đạt con số này, 9 tháng cuối năm phải tăng khoảng 6,12%, trong đó tăng trưởng quý II là 5,85%, quý III và IV lần lượt là 6,22% và 6,28%, đạt mức cận dưới hoặc thấp hơn kịch bản đề ra tại Nghị quyết số 01 của Chính phủ.
Ở kịch bản 2, tăng trưởng kinh tế cả năm đạt 6,5%, cận trên mục tiêu Quốc hội đề ra. Theo đó, 9 tháng cuối năm phải tăng khoảng 6,75%, trong đó, tăng trưởng quý II là 6,32%, quý III và quý IV lần lượt là 6,79% và 7,08%. Tăng trưởng các quý cao hơn khoảng 0,1 điểm % so với cận trên kịch bản đề ra tại Nghị quyết số 01 của Chính phủ.
Đến nay, dù số liệu thống kê chính thức chưa được công bố nhưng đã có nhiều dự báo về tăng trưởng GDP quý II/2024.
Nguồn: VEPR
Gần đây nhất, Ngân hàng UOB (Singapore) dự báo tăng trưởng GDP quý II của Việt Nam sẽ ở mức khoảng 6%, cao hơn mức tăng trưởng GDP 5,66% trong quý I.
Lý giải về dự báo này, ông Suan Teck Kin, Giám đốc điều hành Khối nghiên cứu thị trường và Kinh tế toàn cầu, Tập đoàn UOB cho biết, dựa trên cơ sở các hoạt động kinh tế Việt Nam đang đi đúng hướng, dòng vốn FDI tích cực và Chỉ số Nhà quản trị mua hàng (PMI) trong lĩnh vực sản xuất đã tăng 4/5 tháng đầu năm, trong đó tháng 5 ở mức 50,3 điểm.
Bên cạnh đó, sản xuất công nghiệp tăng 8,9% so với cùng kỳ trong tháng 5, đánh dấu tháng tăng trưởng thứ ba liên tiếp trong năm 2024. Đồng thời, xuất khẩu hàng hóa ghi nhận tháng thứ ba tăng trưởng hai con số. Tính từ đầu năm đến tháng 5, xuất khẩu tăng 16% so với cùng kỳ và nhập khẩu tăng 18,6% so với mức âm trong cùng kỳ năm 2023.
Số liệu từ Tổng cục Thống kê cho thấy, tổng doanh số bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 8,7% so với cùng kỳ trong tháng 5, được hỗ trợ bởi lĩnh vực dịch vụ nhà hàng và lưu "trú, tăng 15,1% so với cùng kỳ năm 2023 và du lịch tăng 45,1% so với cùng kỳ năm ngoái.
“Dựa trên dữ liệu được công bố cho đến nay, chúng tôi duy trì dự báo tăng trưởng của Việt Nam ở mức 6% cho năm 2024”, UOB đưa kỳ vọng.
Thiếu hụt các động lực tăng trưởng mạnh mẽ trở lại
Trong khi đó, Báo cáo đánh giá về Kinh tế Việt Nam quý I và dự báo cả năm 2024 của Viện Đào tạo và Nghiên cứu BIDV nhận định, tăng trưởng GDP quý II sẽ tiếp tục khả quan, có thể đạt 5,9 - 6,3%, giúp GDP nửa đầu năm 2024 tăng 5,8 - 6,2%.
Ông Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV cho rằng nhờ các yếu tố rủi ro bên ngoài được dự báo và trong tầm kiểm soát; các động lực tăng trưởng (cả truyền thống và mới) được khai thác, phát huy hiệu quả cao hơn; và kinh tế vĩ mô tiếp tục duy trì ổn định, các cân đối lớn được bảo đảm, niềm tin của doanh nghiệp và người dân được củng cố....
“Cả năm 2024 có thể tăng 6 - 6,5% theo kịch bản cơ sở đạt mục tiêu do Quốc hội và Chính phủ đề ra hoặc có thể khả quan hơn, khoảng 6,5 - 7% ở kịch bản tích cực”, ông Lực dự báo.
Nguồn: VEPR
Kém lạc quan hơn, TS. Nguyễn Quốc Việt, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách (VEPR) cho rằng, tăng trưởng GDP của Việt Nam năm 2024 chỉ trong khoảng 5,5 - 6% do tiếp tục phải đối mặt với một số thách thức như trì hoãn cắt giảm lãi suất của FED làm giảm xuất khẩu và đầu tư nước ngoài vào Việt Nam, và xung đột địa chính trị trên thế giới diễn biến phức tạp và kéo dài, ảnh hưởng đến xuất, nhập khẩu và sản xuất của Việt Nam.
Trong bối cảnh đó, hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức về thị trường, về nhân lực, công nghệ và vốn;.
“Đây là những vấn đề đáng báo động và sẽ tác động tiêu cực đến nền kinh tế trong trung và dài hạn và nó phản ánh sự thiếu hụt các động lực tăng trưởng mạnh mẽ trở lại, nếu để kéo dài sẽ nguy cơ suy thoái”, ông Việt quan ngại.
Giải pháp nào thúc đẩy tăng trưởng?
“VEPR nhận định tăng trưởng của Việt Nam năm 2024 ở mức cận dưới mục tiêu là 6%. Thậm chí có những rủi ro, khó khăn đã vạch ra nhưng có diễn biến phức tạp hơn, có thể chỉ đạt 5,5% như dự báo của WB”, TS. Nguyễn Quốc Việt chia sẻ quan điểm của nhóm nghiên cứu.
Các khó khăn được liệt kê là sự trì hoãn cắt giảm lãi suất của FED làm giảm xuất khẩu và đầu tư từ nước ngoài vào Việt Nam; xung đột địa chính trị trên thế giới diễn biến phức tạp và kéo dài, ảnh hưởng đến xuất, nhập khẩu và sản xuất của Việt Nam.
Cùng với đó, hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp vẫn đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức về thị trường, về nhân lực, công nghệ và vốn; áp lực lạm phát tăng do xu hướng lạm phát trên thế giới vẫn cao. Những tác động từ biến đổi khí hậu, hạn hán, lũ lụt, xâm nhập mặn... cũng được nhắc đến.
"Đặc biệt, các động lực tăng trưởng của nền kinh tế Việt Nam còn yếu, nhất là đầu tư tư nhân và cầu trong nước, nên chúng tôi đề xuất 5 khuyến nghị chính sách trên động lực tăng trưởng còn yếu và còn khó”, ông Việt cho biết
Cụ thể, các chuyên gia VEPR đề xuất các giải pháp tăng cường giải ngân đầu tư công đảm bảo đúng tiến độ và tập trung vào dự án cơ sở hạ tầng vừa giúp đạt mục tiêu đầu tư nhưng cũng nhằm đảm bảo phát triển trong dài hạn.
Ưu tiên các chính sách và cải cách nhằm tháo gỡ khó khăn, giảm gánh nặng cho các doanh nghiệp: hỗ trợ xuất khẩu năm 2023 là cần thiết và tiếp tục nghiên cứu; Cần tiếp tục giảm thuế VAT trong năm 2024.
“Tuy nhiên, chúng tôi đề nghị cân nhắc mở rộng thêm đối tượng áp dụng, không nên tạp nên áp lực tăng các loại thuế, phí để tạo điều kiện cho tăng cầu trong nước”, ông Việt nói.
TS. Nguyễn Quốc Việt, Phó Viện trưởng VEPR.
Nhóm nghiên cứu cũng đề xuất đảm bảo hài hoà, hiệu quả trong mục tiêu tăng trưởng tín dụng hỗ trợ sản xuất, kinh doanh; đa dạng hóa kênh truyền dẫn vốn cho nền kinh tế, nên cần khai thác thêm kênh tín dụng xanh, cho thuê tài chính...
Hoàn thiện chiến lược chuyển đổi số quốc gia, thúc đẩy các yếu tố tạo giá trị gia tăng thực của nền kinh tế số.
Đặc biệt, VEPR tiếp tục đề xuất các giải pháp để nâng cao mức độ độc lập, tự chủ của nền kinh tế và của các doanh nghiệp Việt Nam.
"Doanh nghiệp mà khó khăn thì các chỉ tiêu vĩ mô khác khó đạt. Chúng tôi muốn nhắc đến bức tranh doanh nghiệp tương đối ảm đạm khi số doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường tăng lên đáng kể so với số doanh nghiệp đăng ký mới; quy mô vốn doanh nghiệp đang giảm đi. Đây là lý do cần tiếp tục các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp", ông Việt đề xuất.
Đặc biệt, VEPR cũng bày tỏ quan điểm, cho dù có một số yếu tố rủi ro, tác động đến ổn định kinh tế, như tỷ giá, giá vàng, bong bóng tài sản có thể tăng áp lực lạm phát trong năm nay, nhưng khả năng kiểm soát rủi ro tốt nên không phải là lý do để hạn chế các giải pháp kể cả tài khóa và tiền tệ trong hỗ trợ doanh nghiệp.
Còn theo ông Cấn Văn Lực, từ nay đến cuối năm, Chính phủ cần đẩy mạnh giải ngân vốn đầu tư công bởi đây vẫn là trợ lực chính cho tăng trưởng kinh tế khi cả nước dự kiến đẩy mạnh giải ngân gần 700.000 tỷ đồng, tăng 12% so với 2023.
Ngoài ra, chính sách tiền tệ sẽ là nhóm “bổ trợ” thông qua việc điều hành chủ động, linh hoạt, cho phép cơ cấu lại nợ (cho phép gia hạn đến hết năm 2024). Đồng thời, nâng cao hiệu quả phối hợp chính sách nhằm thúc đẩy tăng trưởng, ổn định vĩ mô, bình ổn tỷ giá…
Cùng đó cần tiếp tục đẩy mạnh hoàn thiện thể chế, kịp thời ban hành và thực thi hiệu quả hơn các chính sách, giải pháp tháo gỡ các vướng mắc, nhất là về pháp lý, định giá đất, hoàn thuế giá trị gia tăng, tiếp cận vốn phát triển nhà ở xã hội...
Ngoài ra cũng cần kết hợp thúc đẩy những động lực tăng trưởng mới như kinh tế số, tăng trưởng xanh, liên kết vùng, cải cách thể chế kinh tế, năng suất lao động, tăng đóng góp vào tăng trưởng.
“Nếu phát huy, khai thác tốt các động lực tăng trưởng mới này, GDP có thể tăng thêm từ 0,9 - 1,4 điểm % trước mắt trong bối cảnh toàn cầu đang suy giảm cũng như lâu dài”, TS. Cấn Văn Lực ước tính.
Hồng Quang