Thực phẩm Việt cần thêm cơ hội tiếp cận hệ thống bán lẻ trong nước

Với quy mô tiêu dùng thực phẩm hơn 5.100 tỷ đồng mỗi ngày, thị trường nội địa đang mở ra dư địa lớn cho doanh nghiệp Việt. Tuy nhiên, để sản phẩm trong nước hiện diện bền vững trên các hệ thống phân phối, cần thu hẹp khoảng cách về thông tin, tiêu chuẩn và niềm tin giữa nhà sản xuất, nhà cung ứng với các nhà bán lẻ.

Trong khuôn khổ Triển lãm Quốc tế Công nghiệp Thực phẩm Việt Nam 2026 (Vietnam Foodexpo 2026), ngày 12/11, Hiệp hội các nhà bán lẻ (AVR) phối hợp cùng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, Bộ Công Thương tổ chức chương trình “Kết nối cung - cầu tiêu thụ sản phẩm thực phẩm tại thị trường trong nước”.

Phát biểu tại chương trình, ông Phan Văn Chinh - Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết, 5.100 tỷ đồng là số tiền mà người tiêu dùng Việt Nam chi cho lương thực, thực phẩm qua kênh bán lẻ mỗi ngày trong năm 2025, tương đương khoảng 1,88 triệu tỷ đồng cả năm, chiếm hơn 1/3 doanh thu bán lẻ hàng hóa của cả nước. Nói cách khác, mỗi ngày, gần 100 triệu người Việt Nam đang lặng lẽ “bỏ phiếu” bằng chính giỏ hàng của mình và mỗi lá phiếu ấy là một lựa chọn: chọn sản phẩm nào, tin thương hiệu nào và gửi gắm bữa cơm của gia đình mình vào ai.

Vì vậy, câu hỏi ông muốn đặt ra cho chương trình hôm nay "không phải là thị trường thực phẩm trong nước có đủ lớn hay không mà là trong hơn 5.100 tỷ đồng mỗi ngày ấy, phần nào đang thực sự thuộc về người nông dân, ngư dân và doanh nghiệp Việt Nam, và phần nào chúng ta vẫn đang để ngỏ ngay trên chính sân nhà của mình?".

Bên cạnh đó, mười tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam lần đầu tiên vượt mốc 1.000 tỷ USD, khẳng định vị thế của một nền kinh tế hội nhập sâu rộng; cùng thời gian đó, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng ước đạt 6.618,9 nghìn tỷ đồng, tăng 13,5% so với cùng kỳ, riêng doanh thu dịch vụ lưu trú, ăn uống tăng 17,0%. Hai con số ấy cho thấy nền kinh tế đang vững bước trên cả hai chân là xuất khẩu và tiêu dùng trong nước, và trong bối cảnh thị trường thế giới còn nhiều biến động khó lường, chân trụ là thị trường nội địa ngày càng có ý nghĩa quyết định đối với sức chống chịu của doanh nghiệp và sự ổn định của nền kinh tế.

Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn chi ra rằng không ít sản phẩm thực phẩm Việt Nam đã đáp ứng được những tiêu chuẩn khắt khe của các thị trường xuất khẩu nhưng lại chưa tìm được đường lên kệ hàng ngay tại quê nhà, trong khi nhiều nhà bán lẻ vẫn đang tìm kiếm nguồn hàng trong nước đạt chuẩn, ổn định về sản lượng và rõ ràng về nguồn gốc, xuất xứ.

Theo Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước, khoảng cách ấy không nằm ở năng lực sản xuất hay sức mua, mà do khoảng cách về thông tin, khi nhà bán lẻ chưa biết hết những nguồn hàng tốt đang có, có nhiều doanh nghiệp sản xuất, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã, chưa nắm rõ hệ thống phân phối cần gì, tiêu chí ra sao và bắt đầu từ đâu.

Thêm vào đó, khoảng cách về chuẩn mực, bởi để có mặt ổn định trên kệ hàng hiện đại, sản phẩm không chỉ cần ngon và sạch mà còn phải đáp ứng đồng bộ các yêu cầu về tiêu chuẩn chất lượng, truy xuất nguồn gốc, bao bì, nhãn hàng hóa, bảo quản, giao nhận và tính liên tục của nguồn cung.

Mặt khác, khoảng cách về niềm tin, niềm tin giữa nhà sản xuất và nhà phân phối vào một quan hệ hợp tác công bằng, lâu dài, và trên hết là niềm tin của người tiêu dùng vào chất lượng thật, nguồn gốc thật của thực phẩm Việt.

Thông qua chương trình, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước đề nghị các nhà phân phối, bán lẻ chia sẻ cởi mở, cụ thể tiêu chí và nhu cầu nguồn hàng của mình, dành cho sản phẩm Việt đạt chuẩn một cơ hội công bằng, một lộ trình rõ ràng và một vị trí xứng đáng trên kệ, coi nhà cung ứng Việt là đối tác đồng hành lâu dài chứ không chỉ là một mã hàng trong danh mục.

Đối với các doanh nghiệp sản xuất, chế biến đề nghị chủ động chuẩn hóa sản phẩm và phương án cung ứng, đảm bảo chữ tín, bởi niềm tin của người tiêu dùng cần nhiều năm để xây dựng nhưng có thể mất đi chỉ sau một lô hàng.

Cùng với đó, Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam tiếp tục phát huy vai trò cầu nối, là đầu mối tập hợp nhu cầu của các hệ thống bán lẻ và thúc đẩy thực hành thương mại công bằng, minh bạch giữa nhà bán lẻ và nhà cung ứng.

Về phía Bộ Công Thương sẽ lắng nghe đầy đủ các ý kiến, kiến nghị tại chương trình hôm nay để tháo gỡ những vướng mắc thuộc thẩm quyền, hoàn thiện cơ chế, chính sách và đưa vào kế hoạch triển khai Chương trình “Hàng Việt vì người Việt”, cũng như theo dõi kết quả sau kết nối để những cam kết hôm nay không dừng lại trong khuôn khổ một sự kiện.

Nguyễn Trang - Thiên An