Theo thông tin của Bộ Công Thương, hiện nay, mặt hàng thuốc lá điện tử, thuốc lá điếu loại không cháy, sử dụng cho tẩu IQOS và tương tự chưa được phân loại hàng hóa, chưa có tiêu chuẩn kỹ thuật và quy chuẩn kỹ thuật để nhập khẩu vào Việt Nam. Do vậy, tất cả mặt hàng này đang bày bán là nhập lậu, hoặc hàng xách tay...
Hàng cấm nhưng dễ mua
Hiện nay, ngày càng nhiều người hút thuốc lá điện tử. Họ cho rằng thuốc lá điện tử không độc hại và dùng để cai nghiện thuốc lá truyền thống. Nhưng theo các chuyên gia y tế, thực chất tác hại của thuốc lá điện tử ảnh hưởng đến sức khỏe không thua kém gì thuốc lá truyền thống.
Một số học sinh bị ảo giác, "ngáo đá" sau khi hút thuốc lá điện tử, không làm chủ được hành vi, lời nói, thậm chí nhiều em phải đi cấp cứu trong tình trạng suy hô hấp, khó thở sau khi hút thuốc. Đặc biệt mới đây nhất, 2 em sinh viên của Trường Cao đẳng kỹ thuật Việt Đức (Hà Tĩnh) đã bị sốc khi hút thuốc lá điện tử khiến các phụ huynh và nhà trường rất lo lắng.
Hay như tại Hà Nội, 8 học sinh Trường Tiểu học Hoàng Liệt, quận Hoàng Mai, Hà Nội buồn nôn sau khi tò mò thử hút thuốc lá điện tử phải nhập viện.
Theo đó, ngày 5/12, một học sinh lớp 3 có nhặt được 1 điếu thuốc lá điện tử, sau đó em này mang về nhà rửa sạch rồi mang đến lớp. Đến trưa khi ngủ bán trú, học sinh này đã mang ra để nghịch và hút thử, sau đó một số học sinh xung quanh cũng tò mò nghịch theo.
Một lúc sau các con có biểu hiện buồn nôn, khó chịu và đã nói với cô giáo, giáo viên đã báo cáo Ban Giám hiệu nhà trường và đưa các cháu đến Bệnh viện Bạch Mai để kiểm tra, đồng thời kiểm tra cả an toàn thực phẩm trong bữa ăn bán trú. Tuy nhiên kết luận của bác sĩ cho thấy các con có biểu hiện buồn nôn do hít phải khói thuốc lá điện tử. Sau khi kiểm tra, học sinh ở lại bệnh viện để theo dõi
Thuốc lá điện tử, giới trẻ vẫn thường gọi là Vape, xuất hiện đã khá lâu trên thị trường thế giới và mới du nhập vào Việt Nam thời gian khoảng vài năm trở lại đây. Với những trải nghiệm mới lạ, chơi Vape trở thành trào lưu “sành điệu” được giới trẻ ưa chuộng nên không khó để thấy những thanh niên trẻ cầm Vape nhả khói tung tăng trên đường, quán xá. Thậm chí nhiều bạn trẻ “chơi” Vape còn tụ thành nhóm sinh hoạt đều đặn với mục đích trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm về thú chơi mới này.
Các mẫu thuốc lá điện tử bán trên mạng
Chỉ cần tìm từ khoá “mua thuốc lá điện tử” trên google, hàng loạt kết quả tìm kiếm giới thiệu các địa chỉ bán hàng với đầy đủ thông tin rất dễ mua. Cụ thể, mặt hàng được bày bán với nhiều mức giá khác nhau, từ vài chục nghìn đến vài trăm nghìn. Và có đủ mùi vị như: dâu dưa hấu, dâu xoài, xoài đào,...
Theo khảo sát, thuốc lá điện tử có nhiều loại máy, tuỳ vào công suất mà mức giá từ 500.000 đến hơn 1 triệu đồng/chiếc. Về tinh dầu, có 2 mức nicotine (nặng - nhẹ) cùng nhiều hương vị khác nhau từ cocacola, nho bưởi, nho vải, đào ổi lạnh,…
Thống kê cho thấy, chỉ tính trong giai đoạn từ tháng 9/2019 - tháng 8/2020, có tổng số 249.410 bài đăng/video quảng cáo liên quan đến các loại thuốc lá điện tử trên mạng xã hội ở Viêt Nam. Trong đó, lượng bài trên Facebook chiếm phần lớn, với hơn 80%.
Trong 6 tháng đầu năm 2020, tổng số tin bài về quảng cáo các loại thuốc lá là 127.368 bài, trong đó quảng cáo thuốc lá điện tử chiếm 67,1% so với thuốc lá truyền thống (35,1%) và thuốc lá nung nóng (3,2%). Thuốc lá điện tử hay còn gọi là Vape/POD đang rất phổ biến với 78.545 bài quảng cáo, gấp 20 lần so với thuốc lá nung nóng với 4.163 bài. Việc tạo xu hướng thời thượng cho sản phẩm cũng như sử dụng những người nổi tiếng để quảng cáo sản phẩm trên mạng xã hội đang là một chiến lược chính, thu hút các đối tượng mới, đặc biệt là giới trẻ.
Các nghiên cứu cho thấy, thời lượng sử dụng mạng xã hội trung bình của người Việt Nam lên gần 2.5 giờ/ngày, bên cạnh đó các bài quảng cáo thuốc lá thế hệ mới còn hướng trực tiếp đến giới trẻ, độ tuổi từ 13 - 34 tuổi chiếm đến hơn 70% (theo cơ chế quảng cáo của mạng xã hội).
Đây là nguy cơ rất lớn khiến giới trẻ ở Việt Nam phải tiếp xúc với các thông tin liên quan tới quảng cáo và bán các sản phẩm thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng. Chỉ cần dùng các từ khóa đơn giản như “thuốc lá điện tử” trên thanh công cụ tìm kiếm thông tin Google, chỉ trong vòng 0,54 giây, Google đã cho tới 46.500.000 tin bài có liên quan.
Báo cáo của Fernion phối hợp với Trường Đại học Y tế công cộng thực hiện cho thấy có 15.411 tài khoản trên facebook tham gia quảng cáo thuốc lá điện tử và 1.204 tải khoản quảng cáo thuốc lá nung nóng. Trên mạng xã hội facebook, có 563 nhóm/hội liên quan tới thuốc lá điện tử và 46 nhóm/hội liên quan tới thuốc lá nung nóng. Các nhóm/hội này là nơi có nhiều thông tin về mua, bán, hướng dẫn sử dụng, hướng dẫn nhả khói nghệ thuật đôi với thuốc lá điện tử, với những lời quảng cáo mời chào gia nhập thành viên nhóm với những ưu đãi về giá khi mua sản phẩm thuốc lá điện tử hoặc thuốc lá nung nóng.
Liên tiếp phát hiện thuốc lá điện tử lậu
Theo Tổng cục Quản lý thị trường (Bộ Công Thương) thông tin, đến nay thuốc lá điện tử vẫn chưa được cấp phép để phân phối ở Việt Nam và gần như tháng nào các lực lượng chức năng cũng bắt, thu giữ được trong quá trình kiểm tra, kiểm soát thị trường.
Đơn cử, ngay từ những ngày đầu năm 2022, Phòng Cảnh sát Kinh tế, Công an tỉnh Lào Cai phối hợp cùng Đội Quản lý thị trường số 5, Cục Quản lý thị trường tỉnh đã kiểm tra, thu giữ lô hàng hơn 5.000 sản phẩm thuốc lá điện tử không rõ nguồn gốc xuất xứ.
Tổ công tác đã phát hiện và yêu cầu kiểm tra hành chính 26 thùng hàng bên trong có chứa gần 5.000 thiết bị đốt tinh dầu hay còn gọi là thuốc lá điện tử; bên ngoài mỗi sản phẩm có ghi chữ nước ngoài. Tại thời điểm kiểm tra, chủ lô hàng là Nguyễn Thành Long, sinh năm 1988, trú tại đường Phú Thịnh, phường Bắc Cường, thành phố Lào Cai không xuất trình được giấy tờ chứng minh nguồn gốc xuất xứ của lô hàng kể trên.
Lực lượng chức năng phát hiện nhiều sản phẩm thuốc lá điện tử không rõ nguồn gốc
Trước đó tháng 7, Đội Quản lý thị trường số 2, Cục Quản lý thị trường tỉnh Thái Nguyên bất ngờ đồng loạt tiến hành kiểm tra nơi diễn ra hoạt động kinh doanh mặt hàng này trên địa bàn TP. Thái Nguyên. Tại các địa chỉ kinh doanh, lực lượng chức năng phát hiện hàng trăm máy làm nóng tinh dầu có nhãn ghi bằng tiếng nước ngoài, không có nhãn phụ bằng tiếng Việt Nam. Tất cả đều khai nhận toàn bộ số hàng hóa được kinh doanh tại nhà đều không có hóa đơn chứng từ, chứng minh nguồn gốc xuất xứ.
Tương tự, đầu tháng 8 vừa qua, thông qua công tác theo dõi, nắm tình hình hoạt động kinh doanh hàng hóa trên nền tảng facebook, Đội Quản lý thị trường số 1 trực thuộc Cục Quản lý thị trường tỉnh Đồng Tháp phối hợp với Công an TP. Sa Đéc tiến hành kiểm tra đột xuất tại hộ kinh doanh thuốc lá điện tử và đã phát hiện tại hộ kinh doanh nêu trên đang bày bán hàng hóa là máy hút thuốc lá điện tử có nguồn gốc, xuất xứ từ Trung Quốc với số lượng gần 60 cái.
Trong khi đó, gần đây nhất, ngày 15/9, Công an tỉnh Yên Bái cũng đã tiêu hủy lô hàng gồm 5.280 bộ sản phẩm thuốc lá điện tử không rõ nguồn gốc, xuất xứ mà lực lượng này đã liên tục thu giữ trước đó.
Anh Đào