Tình trạng thiếu gạo trên toàn cầu ngày càng trở nên trầm trọng hơn khi xuất khẩu các giống gạo cao cấp của Ấn Độ đang đối diện với nhiều thách thức từ chí phí vận chuyển tăng vọt trong bối cảnh leo thang xung đột Hamas và Israel, cũng như tình trạng thiếu gạo tại chính quốc gia này.
Chí phí vận chuyển tăng cao
Giới chuyên gia Ấn Độ mới đây nhận định tình trạng thiếu gạo trên toàn cầu sẽ trở nên tồi tệ hơn khi xuất khẩu các loại gạo cao cấp của Ấn Độ gặp phải rào cản mới do chi phí vận chuyển tăng vọt trong bối cảnh xung đột Hamas-Israel và tình trạng thiếu hụt trong nước ảnh hưởng đến xuất khẩu các loại gạo khác.
Xuất khẩu gạo basmati cao cấp của Ấn Độ trong tháng 1/2024 chỉ bằng một nửa so với một năm trước.
Theo các nhà kinh doanh gạo, tình trạng trên là do giá cước vận chuyển đã tăng gấp đôi sau một loạt cuộc tấn công của lựa lượng Houthi vào các tàu thương mại. Căng thẳng gia tăng ở Trung Đông, khi lực lượng Houthi tấn công Mỹ và các mục tiêu khác ở Biển Đỏ, đã làm gián đoạn hoạt động vận chuyển của toàn cầu.
Cựu Chủ tịch Hiệp hội các nhà xuất khẩu gạo toàn Ấn Độ Vijay Setia nhận định: “Vấn đề ở Biển Đỏ đang leo thang. Một giải pháp nhanh chóng sẽ không được đưa ra, bất chấp sự can thiệp của Mỹ để ngăn các cuộc tấn công của Houthi. Mọi người đang trong trạng thái chờ đợi và chỉ xuất khẩu số lượng hạn chế.”
Trung Đông là thị trường quan trọng đối với xuất khẩu gạo basmati của Ấn Độ. Tuy nhiên, ông Setia cho biết thời gian vận chuyển hàng hóa từ Ấn Độ đến khu vực này đã tăng thêm 3 hoặc 4 tuần sau khi bạo lực bùng phát ở Biển Đỏ.
Trong khi đó, ông Prem Garg, Chủ tịch Liên đoàn các nhà xuất khẩu gạo Ấn Độ cho biết, xuất khẩu các loại gạo khác của Ấn Độ cũng đang bị ảnh hưởng bởi số lượng gạo dành cho doanh nghiệp tư nhân bị hạn chế, cũng như thời gian vận chuyển kéo dài và chi phí vận chuyển đắt đỏ hơn đến các vùng của châu Phi và những nơi khác.
Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng tại biển Đỏ ít ảnh hưởng hơn đến Thái Lan và Việt Nam, các nước xuất khẩu gạo đứng thứ hai và thứ ba thế giới do các quốc gia này gửi ít lô hàng hơn qua điểm nóng Trung Đông.
Khó khăn về nguồn cung gạo
Vụ thu hoạch lúa gạo mới bắt đầu ở Việt Nam và Thái Lan và dự kiến sẽ đạt đỉnh vào tháng 3. Gạo Ấn Độ được thu hoạch từ tháng 10 đến tháng 11 và nguồn cung đạt đỉnh điểm từ tháng 12 đến tháng 1.
Ở Đông Nam Á, xuất khẩu gạo của Ấn Độ sụt giảm có thể ảnh hưởng nhiều nhất đến Philippines và Malaysia. Trong khi đó các quốc gi ở châu Phi sẽ bị ảnh hưởng nặng nề.
Greg Evans, nhà phân tích nông nghiệp và thực phẩm tại S&P Global Commodity Insights, cho biết tình trạng thiếu gạo nghiêm trọng cũng bắt nguồn từ sản lượng nông sản này thấp tại Trung Quốc và Indonesia.
“Sản lượng gạo Trung Quốc giảm đáng kể do diện tích trồng lúa giảm. Thêm vào đó, quốc gia này có thể sẽ phải đối diện với tình trạng giảm tiêu thụ cũng như lượng tồn kho giảm. Tại Indonesia, bên cạnh mùa trồng trọt bị trì hoãn do thời tiết khô hạn từ El Nino, việc quốc gia này phải tiếp tục gia tăng lượng nhập khẩu gạo sẽ đẩy giá quốc tế lên cao cũng như làm tăng sự cạnh tranh với những người mua khác” - ông cho biết.
Dự kiến khu vực Bắc bán cầu, nơi có nhiều nhà sản xuất lúa gạo lớn trên thế giới, có thể gặp khó khăn bởi El Nino trong suốt thời gian từ tháng 4 đến tháng 6, thời điểm mùa gieo trồng lúa chính trên khắp châu Á.
Ông Joseph Glauber, chuyên gia nghiên cứu cao cấp tại Viện Nghiên cứu Chính sách Lương thực Quốc tế ở Washington cho biết: “Chúng tôi nhận thấy xuất khẩu gạo từ Thái Lan, Việt Nam và Pakistan tăng lên, nhưng Đông Nam Á cũng bị ảnh hưởng bởi El Nino nên khó có khả năng họ sẽ lấp đầy hoàn toàn khoảng trống mà Ấn Độ để lại trên thị trường gạo. Do đó, tình trạng thiếu gạo toàn cầu vẫn đang bị báo động”.
Trung Anh (t/h)