Giá trị hàng tồn kho dư thừa do các tập đoàn thời trang xa xỉ lớn nhất thế giới nắm giữ đã tăng lên hàng tỷ USD trong thập kỷ qua. Gã khổng lồ hàng xa xỉ phẩm của Pháp LVMH ghi nhận mức tồn kho lên tới 3,5 tỷ USD, trong khi Kering với thương hiệu xa xỉ Gucci ở mức 1,5 tỷ euro vào năm ngoái.
Các nhà phân tích trong ngành, cho rằng việc sản xuất dư thừa như vậy là một đặc điểm của mô hình kinh doanh thời trang, nhằm tối đa hóa hiệu quả sản xuất, tăng triển vọng bán hàng và được các nhà đầu tư chấp nhận vì nó chỉ chiếm một phần nhỏ trong tổng doanh thu của các công ty. Tuy nhiên, việc xử lý lượng hàng tồn kho dư thừa này đang là một thách thức đối với các thương hiệu xa xỉ, khi các cơ quan quản lý cấm tiêu hủy và những người tiêu dùng ở phân khúc cao cấp này không muốn dựa quá nhiều vào các kênh giảm giá. Vậy, phải làm như thế nào để giải quyết số lượng khổng lồ hàng tồn kho này?
Dư cung là đặc trưng của nhóm hàng thời trang xa xỉ
Tại một khu công nghiệp gần biên giới Pháp-Bỉ, giày thể thao, túi xách và quần áo may sẵn cao cấp thường xuyên được tháo dỡ, cắt nhỏ và nghiền thành hạt để chuẩn bị tái chế. Trong số đó, chưa có sản phẩm nào từng được người tiêu dùng sử dụng. Thay vào đó, chúng chỉ là một phần nhỏ của thách thức trị giá hàng tỷ USD đối với các doanh nghiệp kinh doanh hàng xa xỉ lớn nhất thế giới.
Theo The Business of Fashion, trong năm 2023, LVMH nắm giữ 3,2 tỷ euro (tương đương 3,5 tỷ USD) giá trị mà họ cho là do “lỗi thời” hoặc không có triển vọng bán hàng, con số đó tăng từ mức 2,7 tỷ euro hồi năm 2022. Và Kering, chủ sở hữu nhãn hiệu xa xỉ phẩm Gucci cũng ghi nhận khoản trợ cấp 1,5 tỷ euro cho hàng tồn kho của mình, tăng từ 1,3 tỷ euro một năm trước đó. Con số này tương đương với hàng trăm nghìn, nếu không phải hàng triệu sản phẩm, mặc dù những con số này bao gồm cả nguyên liệu thô, nguyên mẫu cũng như thành phẩm.
Sự dư thừa này, theo các chuyên gia trong ngành, đây là một đặc điểm vốn đang thống trị của mô hình kinh doanh thời trang, nó được thiết kế để tối đa hóa hiệu quả sản xuất và tăng triển vọng bán hàng trong một ngành vốn luôn theo xu hướng. Không chỉ vậy, với lĩnh vực thời trang, việc điều chỉnh chính xác cung và cầu luôn là một thách thức bấy lâu.
Nhưng trong bối cảnh nguồn cung dư thừa quá mức và ngày càng tăng này, làm thế nào các công ty có thể xử lý tốt tình trạng này, đây vẫn là một câu hỏi hết sức phức tạp.
Các thương hiệu xa xỉ từ lâu đã sử dụng hoạt động bán hàng của nhân viên, các sự kiện mua sắm tư nhân và các cửa hàng để bán bớt hàng tồn kho một cách kín đáo. Song những gì không thể dỡ bỏ, bắt buộc các hãng phải phá hủy để tránh làm tổn hại đến khả năng định giá của thương hiệu và cẩn thận trau dồi nhận thức về tính độc quyền.
Cùng với đó, mối quan hệ của hàng xa xỉ với các hãng giá rẻ không mấy dễ chịu, thậm chí còn khó khăn hơn khi doanh số bán hàng chậm lại đẩy mức tồn kho dư thừa tăng cao trên toàn ngành. Trong khi đó, hành vi đốt hàng tồn kho đã trở thành một mối nguy hiểm về danh tiếng và quy định về môi trường, vốn đã bị cấm hoàn toàn ở Pháp và sẽ sớm bị đặt ngoài vòng pháp luật trên toàn châu Âu (EU).
Tái chế đang được xem là một giải pháp hữu hiệu hiện nay, tuy nhiên việc tháo dỡ thủ công từng sản phẩm để các bộ phận cấu thành của nó có thể tái chế thành vật liệu mới sẽ rất tốn kém, mất thời gian và hiện còn hạn chế về quy mô. Các thương hiệu giá rẻ hơn như Nike, đã phải đối mặt với những lời chỉ trích vì đã cắt nhỏ các sản phẩm hoàn toàn mới mà họ không thể bán trong các nhà máy tái chế.
Một đối tác tại công ty tư vấn Bain & Company, ông Claudia D'Arpizio, cho rằng đây là một vấn đề lớn đối với ngành thời trang. “Nếu bạn là một thương hiệu lớn và có nhiều hàng tồn kho thì rất khó tìm ra giải pháp trên quy mô lớn. Tôi có thể nói rằng chúng ta mới đi được chưa đến 50% chặng đường”, ông D’Arpizio nhấn mạnh.
Trong bối cảnh những lo ngại về môi trường được đưa lên chương trình nghị sự và các nhà đầu tư đặt câu hỏi về sự lãng phí trong việc sản xuất dư thừa quá mức. Các thương hiệu xa xỉ bắt đầu có những cái nhìn khác về vấn đề này. Hãng Kering đã công bố kế hoạch ngừng tiêu hủy bất kỳ sản phẩm chưa bán nào trên toàn cầu từ năm 2022, sau khi Pháp thông qua luật cấm hành vi này.
Trong báo cáo thường niên gần đây, Hermès cho biết hãng không còn tiêu hủy các mặt hàng không bán được ở Pháp nữa và sẽ mở rộng chính sách này đến các hoạt động trên toàn thế giới từ năm 2025 đến năm 2030.
Các công ty xa xỉ lớn vẫn đang cố gắng tìm ra những việc cần làm để thay thế. Tất nhiên, các thương hiệu giá rẻ cũng sản xuất quá mức, nhưng không giống như những hãng thời trang xa xỉ, các doanh nghiệp thời trang đại chúng ít đắn đo hơn khi áp dụng các chương trình giảm giá mạnh, các nhà bán lẻ giảm giá và các nhà kinh doanh số lượng lớn.
Một trong những thủ thuật cũ mà các thương hiệu xa xỉ sử dụng để làm biến mất hàng tồn kho còn sót lại là đốt chúng. Tuy nhiên, thông lệ này đã bị cấm tại nhiều quốc gia, trong đó có châu Âu (EU)
Vậy các thương hiệu xa xỉ đang giải quyết vấn đề hàng tồn kho như thế nào?
Các hãng thời trang xã xỉ đang cố gắng thích nghi, bắt đầu từ khâu thiết kế và lập kế hoạch sản xuất nhằm hạn chế việc tiêu huỷ do ảnh hưởng tới môi trường cũng như lãng phía tiền của.
Kering đã chuyển sang sử dụng trí tuệ nhân tạo trong nỗ lực giúp cải thiện dự báo doanh số và hạn chế số lượng hàng tồn kho vào cuối mỗi mùa.
Chia sẻ với The Business of Fashion, hãng Kering, cho biết họ đã thành công trong việc cải thiện độ chính xác của dự đoán hàng tồn kho lên tới 20% và kết quả vẫn đang ngày càng tốt hơn. Trong khi đó, LVMH cũng đã bắt đầu hợp tác với Google vào năm 2021 với mục tiêu tương tự là cải thiện khả năng dự báo nhu cầu và tối ưu hóa hàng tồn kho.
Charles-Louis Scotti, người đứng đầu bộ phận nghiên cứu hàng hóa xa xỉ tại công ty dịch vụ tài chính Kepler Chevreux, cho rằng: “Việc điều chỉnh hoạt động sản xuất theo mức cầu trở nên rất quan trọng vì xử lý hàng tồn kho là một chủ đề khá nhạy cảm”. Các thương hiệu xa xỉ lớn “hiện có trung tâm kho hàng siêu hiệu quả và có thể phân bổ lại hàng tồn kho ở bất kỳ đâu trên thế giới, vì vậy nếu nhu cầu sụt giảm ở châu Âu, họ có thể vận chuyển đến những nơi có nhu cầu lớn hơn”.
Tuy nhiên, việc điều chỉnh chính xác cung và cầu vẫn còn nhiều thách thức, vì vậy các thương hiệu xa xỉ cũng đang xây dựng mối quan hệ với các tổ chức từ thiện và trường học để quyên góp và tái chế các sản phẩm còn sót lại. Ngoài ra, các thương hiệu xa xỉ vẫn đang bán hàng giảm giá, mặc dù họ vẫn không thừa nhận việc này. Thực tế, các thương hiệu hàng đầu như Louis Vuitton, Hermès và Chanel tổ chức bán hàng cho nhân viên, bạn bè và gia đình với số lượng có thể thay đổi đáng kể.
Hermès được cho là đã kiếm được hơn 100 triệu euro mỗi năm từ những sự kiện như vậy. Prada cho biết hãng sẽ giải quyết toàn bộ lượng hàng tồn kho quá mức thông qua hoạt động bán hàng cá nhân và tại các cửa hàng.
Bối cảnh giá cả hàng xa xỉ tăng cao, sản xuất dư thừa lớn đã khiến tình trạng dư cung quá mức, điều đó buộc các thương hiệu phải xoay chuyển chiến lực bằng cách giảm giá, và điều đó giúp thúc đẩy người tiêu dùng tìm kiếm các giao dịch. Theo công ty tư vấn quản lý toàn cầu McKinsey, tại châu Âu, doanh thu của phân khúc này lên tới 40 tỷ euro vào năm 2021, tương đương 11% tổng thị trường thời trang.
Trong khi Bain dự kiến tốc độ bán hàng nguyên giá sẽ tăng gấp 5 lần trong 5 năm tính đến năm 2030. Hiện nay, 13% tổng giá trị hàng xa xỉ được bán thông qua các cửa hàng giảm giá.
Nhưng trong bối cảnh giá trị hàng tồn kho dư thừa lên tới hàng tỷ USD, giải quyết câu chuyện này rõ ràng không hề dễ. Trong bối cảnh đó, các công ty đang nỗ lực tìm cách tái sử dụng những gì họ không thể bán. Gucci đã làm việc với nhiều nhà thiết kế, thương hiệu và nghệ sĩ trong dự án Continuum, trong nỗ lực kết hợp những sản phẩm cũ để tạo thành sản phẩm mới. LVMH đã trưng bày bộ sưu tập do giám đốc nghệ thuật Kevin Germanier tạo ra vào tháng 12/2023 bằng cách sử dụng các sản phẩm không bán được và vải dư thừa từ các ngôi nhà của tập đoàn.
Cả hai công ty cũng đang khám phá các cơ hội tái chế khác. LVMH đã đưa ra sáng kiến tuần hoàn vào cuối năm ngoái, tập hợp các công ty khởi nghiệp và đối tác công nghiệp khác nhau mà công ty đang hợp tác trong lĩnh vực này.
Nỗ lực là vậy, song theo các nhà phân tích, đòn bẩy lớn nhất cho sự thay đổi là không tạo ra quá nhiều ngay từ đầu.
Minh Đức