TP.HCM đề xuất thí điểm thu thuế BĐS thứ 2 để hạn chế đầu cơ, giá nhà sẽ giảm?

TP.HCM kiến nghị đánh thuế bất động sản thứ 2 trở lên để hạn chế tình trạng đầu cơ nhà đất, góp phần tăng thu ngân sách, làm cơ sở thực tiễn xây dựng chính sách chung về sau.

TP.HCM thí điểm thu thuế bất động sản thứ 2

UBND TP.HCM vừa có tờ trình Chính phủ việc xây dựng Nghị quyết về cơ chế, chính sách thí điểm tạo động lực phát triển TP.HCM (thay thế Nghị quyết 54/2017 của Quốc hội về cơ chế chính sách đặc thù phát triển TP.HCM).

Theo đó, lãnh đạo UBND TP.HCM cho biết, sau 5 năm triển khai Nghị quyết 54/2017 về cơ bản chưa đạt được mục tiêu đề ra, nhất là cơ chế chính sách để huy động nguồn lực. Chưa kể, nhiều lĩnh vực được phân cấp nhưng quy trình, thủ tục hành chính vẫn bị vướng mắc.

Theo đó, đà tăng trưởng của thành phố trong 20 năm qua đã chậm lại, nhiều động lực giảm sút. Cụ thể, tốc độ tăng trưởng kinh tế giai đoạn 1996 - 2010 bình quân 10,2%/năm, đến giai đoạn 2011 - 2025 giảm xuống 7,22%/năm và giai đoạn 2016 - 2020 chỉ còn 6,41%/năm.

Qua đó, TP.HCM đưa ra Dự thảo Nghị quyết mới gồm 11 điều, trong đó 7 điều đề xuất cơ chế cụ thể về quản lý đầu tư; tài chính ngân sách; quản lý đô thị và tài nguyên - môi trường; quản lý văn hóa - xã hội và trật tự xã hội; tổ chức bộ máy, phân cấp, phân quyền, ủy quyền và cán bộ, công chức, viên chức, người lao động; cơ chế xây dựng phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế Việt Nam tại TP.HCM; cơ chế phân cấp phân quyền, ủy quyền và tổ chức bộ máy hành chính TP.Thủ Đức.

Trong đó, một số cơ chế đáng chú ý về tài chính ngân sách như: quyết định chính sách thuế thu bổ sung đối với quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản trên đất của bất động sản thứ hai trở lên của người dân (trừ bất động sản duy nhất).

Mục đích của quy định này là thí điểm chính sách về thuế bất động sản làm cơ sở thực tiễn để xây dựng chính sách chung về sau. Đồng thời tăng nguồn thu ổn định, bền vững cho ngân sách địa phương, hạn chế tình trạng đầu cơ bỏ hoang nhà ở, đất ở trong các dự án bất động sản hiện nay.

Bên cạnh đó, TP.HCM cũng kiến nghị mở rộng giới hạn các khoản vay của địa phương so với với số thu ngân sách địa phương được hưởng theo Nghị quyết 54/2017 từ 90% lên mức 120%; giữ nguyên tỷ lệ điều tiết ngân sách 21% đến năm 2025; hoàn thiện mô hình công ty đầu tư tài chính nhà nước.

Về tài nguyên môi trường, TP.HCM kiến nghị phân cấp cho UBND TP.HCM điều chỉnh cục bộ quy hoạch đô thị do Thủ tướng phê duyệt mà không làm thay đổi quan điểm và định hướng quy hoạch tổng thể; phân cấp xử lý các nội dung liên quan đến xây dựng nhà ở thương mại, nhà ở xã hội, nhà tái định cư, chung cư cũ, nhà ở trên và ven kênh rạch. TP.HCM nhận định quy định pháp luật chồng chéo là điểm nghẽn chính của các dự án đầu tư nhà ở hiện nay.

Đối với công tác bồi thường, TP.HCM xin được thí điểm cơ chế bồi thường "bằng đất theo tỷ lệ" khi giải phóng mặt bằng, bảo đảm tính linh hoạt theo yêu cầu từng dự án và sự tự nguyện của người sử dụng đất. Cơ chế này có thể thí điểm tại TP.HCM để tổng kết thực tiễn trước khi áp dụng rộng rãi.

Bên cạnh đó, TP.HCM cũng đề xuất thí điểm thực hiện việc tách riêng việc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, giải phóng mặt bằng thành dự án đầu tư công độc lập đối với các dự án nhóm B trên địa bàn, nhằm sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư công, tránh tình trạng "vốn chờ dự án", đội vốn do thiếu mặt bằng thi công.

Đối với quản lý đầu tư, dự thảo đề xuất cơ chế riêng về quy trình thủ tục đầu tư; giao, cho thuê đất; lựa chọn nhà thầu, nhà đầu tư... để thành phố huy động thêm nguồn lực tư nhân. Hiện, TP.HCM muốn xã hội hoá đầu tư, nhưng nhiều nội dung trái quy định của Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư.

TP.HCM đề nghị được phân cấp nhiều nội dung về quản lý đô thị, tài nguyên môi trường thuộc thẩm quyền của Trung ương như: điều chỉnh cục bộ quy hoạch đô thị; lập nhiệm vụ và đồ án quy hoạch chi tiết; quyết định các vấn đề về xây dựng nhà ở thương mại, nhà ở xã hội, nhà tái định cư, xử lý chung cư cũ, nhà trên và ven kênh rạch vì đang vướng mắc ở nhiều luật như Nhà ở, Xây dựng, Đấu thầu, Đất đai...

Đánh thuế, giá nhà sẽ giảm?

Trước đó, Bộ Xây dựng cũng đã kiến nghị nghiên cứu, hoàn thiện chính sách thuế phù hợp với bất động sản, khuyến khích sử dụng nhà, đất có hiệu quả, hạn chế đầu cơ, bảo đảm nguồn thu ngân sách nhà nước. Kiến nghị được Bộ Xây dựng đưa ra tại cuộc họp với Phó thủ tướng Lê Minh Khái về tháo gỡ khó khăn, vướng mắc cho thị trường bất động sản vừa diễn ra tại TP.HCM.

Báo cáo với Phó thủ tướng về tình hình thị trường bất động sản thời gian qua, Bộ Xây dựng cho biết giá bất động sản, đặc biệt là nhà ở, đất ở vẫn ở mức cao hơn thu nhập người dân. Điều này khiến cho người lao động thu nhập thấp tại các đô thị, công nhân khu công nghiệp càng khó khăn trong việc tiếp cận và tạo lập chỗ ở.

Giao dịch bất động sản chưa minh bạch, hiện tượng "hai giá", kê khai thấp hơn giá giao dịch thực nhằm trốn thuế trong hoạt động mua bán bất động sản khá phổ biến.

Một tồn tại khác của thị trường bất động sản hiện nay theo Bộ Xây dựng là tình trạng nguồn cung bất động sản suy giảm, cơ cấu bất hợp lý, nguồn cung bất động sản cao cấp (chung cư giá trên 50 triệu đồng/m2), trung cấp (chung cư giá trên 30 triệu đồng/m2), bất động sản du lịch đang quá dư thừa. Có loại hình đã vượt dự báo nhu cầu đến năm 2025.

Trong khi thị trường lại thiếu trầm trọng nhà ở xã hội, nhà ở công nhân, nhà ở thương mại giá phù hợp, phân khúc bình dân (chung cư dưới 30 triệu đồng/m2), Bộ Xây dựng nhấn mạnh.

Thực tế thị trường hiện nay cũng cho thấy trong khi phân khúc nhà ở bình dân, nhà ở thu nhập thấp, nhà ở công nhân rơi vào tình trạng khan hiếm nguồn cung thì vẫn có những khu đô thị với nhiều dãy nhà phố, biệt thự có chủ nhưng bỏ hoang nhiều năm. Tình trạng đầu tư biệt thự, nhà phố, chung cư cao cấp, đất nền để găm giữ tài sản khá phổ biến.

Giáo sư Đặng Hùng Võ - nguyên thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường - đã nhiều lần khẳng định nếu không đánh thuế với bất động sản (nhà đất thứ 2 trở lên) thì không thể giảm được giá nhà đất hiện nay. Bởi đây là công cụ hữu hiệu để điều tiết thị trường, giá cả đã được nhiều nước áp dụng.

Nhận định về thị trường bất động sản hiện nay, ông Nguyễn Chí Thanh - phó chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam - cho rằng thị trường đang đi vào chu kỳ điều chỉnh. Giá nhà ở đang quá cao, vượt xa giá trị thật, để tăng tính thanh khoản trên thị trường, nhiều chủ đầu tư buộc phải điều chỉnh giảm giá bán hoặc tăng chiết khấu bán nhà.

Đã đến lúc người có nhu cầu mua nhà ở thực, có tiền thực quyết định giá bán trên thị trường, ông Thanh khẳng định.

Trong khi một số chuyên gia lại bày tỏ băn khoăn về việc áp thuế với bất động sản, đặc biệt trong bối cảnh thị trường khó khăn hiện nay. Nhiều ý kiến cho rằng cần lựa chọn thời điểm cụ thể để áp thuế, tránh tác động không mong muốn lên thị trường.

Hồng Quang