TP.HCM tăng "lá chắn" chống hàng giả, lừa đảo trên thương mại điện tử

Với quy mô thị trường thương mại điện tử tại TP.HCM ước đạt khoảng 12 tỷ USD và duy trì tốc độ tăng trưởng trên 30%, việc triển khai Luật Thương mại điện tử được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý đồng bộ, nâng cao trách nhiệm của các chủ thể tham gia thị trường, bảo vệ người tiêu dùng và thúc đẩy kinh tế số phát triển bền vững.

Thương mại điện tử bước vào giai đoạn quản lý chặt chẽ hơn

Ngày 24/7, Sở Công Thương TP.HCM phối hợp với Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), Sở Văn hóa và Thể thao cùng nhiều cơ quan, đơn vị tổ chức Hội nghị triển khai Luật Thương mại điện tử và các quy định liên quan với chủ đề "Xây dựng hệ sinh thái thương mại điện tử an toàn, minh bạch".

Hội nghị quy tụ đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng công an, cơ quan thuế, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp, các sàn thương mại điện tử, nền tảng số, nhà sáng tạo nội dung (KOL/KOC) và cộng đồng doanh nghiệp hoạt động trên môi trường trực tuyến.

Phát biểu khai mạc, ông Bùi Tá Hoàng Vũ, Giám đốc Sở Công Thương TP.HCM, cho biết Luật Thương mại điện tử là đạo luật có phạm vi điều chỉnh rộng, tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh cũng như hành vi tiêu dùng của người dân trong bối cảnh kinh tế số phát triển mạnh.

Theo ông Vũ, thị trường thương mại điện tử Việt Nam năm 2025 ước đạt khoảng 40 tỷ USD, trong đó riêng TP.HCM chiếm khoảng 12 tỷ USD. Thành phố tiếp tục là địa phương dẫn đầu cả nước về quy mô giao dịch với tốc độ tăng trưởng trên 30% trong năm 2025 và tiếp tục duy trì xu hướng tăng trưởng hai con số trong năm 2026.

Sự phát triển nhanh của thương mại điện tử đã mở ra nhiều cơ hội cho doanh nghiệp mở rộng thị trường, chuyển đổi mô hình kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, cùng với đó là hàng loạt thách thức như hàng giả, hàng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, quảng cáo sai sự thật, gian lận thương mại, lừa đảo trên không gian mạng, vi phạm dữ liệu cá nhân và thất thu thuế.

"Để tận dụng hiệu quả những cơ hội này, doanh nghiệp cần hiểu đúng và thực hiện đầy đủ các quy định pháp luật, từ nghĩa vụ thuế, bảo đảm chất lượng hàng hóa đến cạnh tranh lành mạnh và không lợi dụng môi trường số để thực hiện các hành vi vi phạm", ông Bùi Tá Hoàng Vũ nhấn mạnh.

Nhiều quy định mới siết trách nhiệm sàn thương mại điện tử và người bán

Một trong những nội dung trọng tâm của hội nghị là giới thiệu những điểm mới của Luật Thương mại điện tử năm 2025 và Nghị định số 248/2026/NĐ-CP hướng dẫn thi hành.

Theo ông Nguyễn Hữu Tuấn, Giám đốc Trung tâm Phát triển Thương mại điện tử và Công nghệ số (Bộ Công Thương), luật mới hướng tới ba mục tiêu cốt lõi là bảo vệ người tiêu dùng, tạo môi trường cạnh tranh lành mạnh và thúc đẩy thương mại điện tử phát triển bền vững.

Trong đó, các nền tảng thương mại điện tử sẽ phải công khai tiêu chí ưu tiên hiển thị sản phẩm và thuật toán sắp xếp, qua đó tăng tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh trực tuyến.

Đối với hoạt động livestream bán hàng, luật bổ sung nhiều quy định nhằm tăng cường quản lý, trong đó yêu cầu xác thực tài khoản, quy định rõ trách nhiệm của người bán cũng như cơ chế xử lý vi phạm.

Các nền tảng cũng phải gỡ bỏ nội dung vi phạm trong vòng 24 giờ kể từ khi nhận được yêu cầu của cơ quan có thẩm quyền, đồng thời chủ động ứng dụng các bộ lọc từ khóa nhằm ngăn chặn hàng giả, hàng nhập lậu và các nội dung vi phạm trước khi hiển thị tới người tiêu dùng.

Một điểm mới đáng chú ý khác là từ ngày 1/1/2027, toàn bộ người bán hàng và người thực hiện livestream trên các nền tảng trung gian phải thực hiện xác thực danh tính điện tử (e-KYC).

Luật cũng phân loại rõ bốn nhóm nền tảng thương mại điện tử gồm nền tảng kinh doanh trực tiếp, nền tảng trung gian, mạng xã hội có hoạt động thương mại điện tử và nền tảng tích hợp (Super App), làm cơ sở áp dụng cơ chế quản lý phù hợp với từng loại hình.

Đối với các nền tảng thương mại điện tử xuyên biên giới có giao diện tiếng Việt hoặc phát sinh từ 100.000 giao dịch mỗi năm tại Việt Nam, pháp luật yêu cầu phải có pháp nhân được ủy quyền tại Việt Nam và thực hiện ký quỹ tối thiểu 20 tỷ đồng tại ngân hàng trong nước để bảo đảm nghĩa vụ thuế cũng như trách nhiệm bồi thường đối với người tiêu dùng.

Ở chiều ngược lại, luật cũng bổ sung nhiều quy định nhằm bảo vệ quyền lợi của nhà bán hàng. Theo đó, các sàn thương mại điện tử không được tự ý khóa tài khoản mà phải thông báo trước ít nhất 5 ngày; việc thay đổi chính sách hoặc điều chỉnh mức phí phải được thông báo trước tối thiểu 20 ngày.

Nhà bán hàng cũng được quyền truy cập và lưu trữ dữ liệu giao dịch trong thời hạn 3 năm, kể cả khi tài khoản đã bị khóa.

Song song với Luật Thương mại điện tử, hội nghị cũng phổ biến các nội dung mới của Luật Quảng cáo sửa đổi đối với môi trường số.

Theo đó, trách nhiệm pháp lý được mở rộng đối với KOL, KOC, influencer và các cá nhân trực tiếp giới thiệu, quảng bá sản phẩm trên nền tảng số. Các chủ thể này phải xác minh nguồn gốc sản phẩm, gắn nhãn quảng cáo hoặc tài trợ theo quy định và chịu trách nhiệm nếu cung cấp thông tin sai sự thật hoặc gây hiểu nhầm cho người tiêu dùng.

Đối với doanh nghiệp, quy định mới yêu cầu tăng cường kiểm soát tính pháp lý của sản phẩm, giám sát hoạt động quảng bá của đối tác và chủ động phối hợp với cơ quan chức năng trong việc xử lý các nội dung vi phạm.

Bên cạnh việc phổ biến chính sách, hội nghị còn tổ chức phiên tọa đàm giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp, nền tảng thương mại điện tử và cộng đồng nhà sáng tạo nội dung nhằm trao đổi những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực thi pháp luật.

Các bên thống nhất định hướng phối hợp theo tinh thần "Cùng hiểu đúng - Cùng phòng ngừa - Cùng xử lý - Cùng xây dựng niềm tin", hướng tới nâng cao nhận thức pháp luật, chủ động phòng ngừa rủi ro, tăng cường chia sẻ thông tin và bảo vệ người tiêu dùng.

Theo lãnh đạo Sở Công Thương TP.HCM, xây dựng hệ sinh thái thương mại điện tử an toàn, minh bạch không chỉ là nhiệm vụ của cơ quan quản lý mà còn cần sự đồng hành của doanh nghiệp, nền tảng số, nhà sáng tạo nội dung và người tiêu dùng. Việc triển khai đồng bộ Luật Thương mại điện tử cùng các quy định liên quan sẽ góp phần hoàn thiện môi trường pháp lý, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, bảo đảm cạnh tranh công bằng và tạo nền tảng cho thương mại điện tử Việt Nam phát triển bền vững trong giai đoạn mới.

Thiên An