Vắc xin Covid-19: Giải pháp quan trọng để doanh nghiệp sống chung an toàn với dịch

Thời điểm hiện tại, chưa có thuốc điều trị Covid-19 và phương pháp tối ưu cần khẩn trương tiêm vắc-xin cho người lao động, đặc biệt tại các khu công nghiệp lớn. Vắc-xin cho doanh nghiệp là “lời giải” để doanh nghiệp tháo gỡ một phần khó khăn, yên tâm “sống chung an toàn với dịch bệnh”. Đây là giải pháp mang tính chiến lược, bền vững trong cuộc chiến chống đại dịch.

Đợt dịch lần thứ 4 tại Việt Nam đang diễn biến theo chiều hướng phức tạp, nhiều thách thức với đa ổ dịch, đa nguồn lây và đa biến chủng. Trong đợt bùng phát dịch này, kể từ ngày 27/4 ghi nhận ca nhiễm trong nước đầu tiên (Yên Bái) đến nay, ngày 21/08, Việt Nam ghi nhận 319.209 ca mắc mới tại hầu khắp các tỉnh thành, nâng tổng số ca nhiễm covid-19 tại nước ta lên 323.268 ca. Trong đó chịu ảnh hương nặng nề nhất là các tỉnh phía Nam như: TP.HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Long An, Tiền Giang, Đồng Tháp.

Chi phí phát sinh “oằn vai” doanh nghiệp

Dịch Covid-19 kéo dài đã tác động rất lớn tới cộng đồng doanh nghiệp, nhất là đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ. Theo báo cáo của Tổng cục Thống kê, trong 7 tháng đầu nằm 2021, cả nước có gần 40,3 nghìn doanh nghiệp tạm ngừng kinh doanh có thời hạn. Đồng thời có 28 nghìn doanh nghiệp ngừng hoạt động chờ giải thể và 11,4 nghìn doanh nghiệp hoàn tất thủ tục giải thể.

Như vậy, tính trung bình mỗi tháng có gần 11,4 nghìn doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Bên cạnh đó, trong quý I/2021, số người thất nghiệp trong độ tuổi lao động là hơn 1,1 triệu người.

Bên cạnh đó, trong tháng 7/2021, cả nước có 8.740 doanh nghiệp thành lập mới với số vốn đăng ký gần 122,8 nghìn tỷ đồng và số lao động đăng ký 71,2 nghìn người. Dù phải đối mặt những khó khăn, nhiều doanh nghiệp vẫn đang tìm mọi cách phòng, chống dịch, quyết tâm duy trì sản xuất bởi nếu đóng cửa nhà máy sẽ kéo theo nhiều hệ lụy về kinh tế, như đứt gãy chuỗi cung ứng, mất đơn hàng, mất thương hiệu và hàng chục ngàn công nhân lâm vào cảnh mất việc.

Tuy nhiên, một số lượng lớn người lao động tập trung tại các công ty, cơ sở sản xuất với mật độ cao, bởi vậy nếu không đảm bảo sự an toàn sẽ tiềm ẩn nguy cơ trở thành ổ dịch. Đây là bài toán khó, đòi hỏi doanh nghiệp phải thay đổi môi trường sản xuất ở thời điểm hiện tại và có biện pháp an toàn bền vững mới có thể ổn định sản xuất.

Trong đợt bùng phát dịch Covid-19 lần thứ 4, các khu công nghiệp ở Bắc Giang đã chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Nhìn lại diễn biến của đợt dịch tại Bắc Giang, có thể thấy ca bệnh đầu tiên được phát hiện trong cộng đồng là tại xã Phương Sơn (Lục Nam). Những ngày tiếp theo, Bắc Giang liên tiếp phát hiện các ca nhiễm Covid-19 tại nhiều công ty nằm trong các khu công nghiệp.

Khi đó, phần lớn doanh nghiệp không muốn dừng sản xuất bởi thiệt hại là rất lớn với giá trị sản xuất công nghiệp khoảng 600 tỷ đồng mỗi ngày. Hơn nữa, dừng sản xuất đồng nghĩa với việc gián đoạn, thậm chí đứt gãy chuỗi cung ứng. Bởi vậy, các doanh nghiệp phải nghiên cứu giải pháp, thiết lập lại mô hình, phương thức sản xuất trong điều kiện mới với tinh thần “chống dịch để sản xuất, sản xuất để chống dịch” và đã cho thấy hiệu quả, kiểm soát được dịch.

Hiện tại, dịch Covid-19 có chiều hướng phức tạp, lại tập trung chủ yếu ở các tỉnh phía Nam, nơi có số lượng lớn khu công nghiệp và doanh nghiệp trong các ngành chế biến chế tạo. 

Tại một số tỉnh phía Nam như TP.HCM, Bình Dương hay tại Đồng Nai, bên cạnh việc triển khai thực hiện thông điệp 5K theo khuyến cáo của Bộ Y tế, các doanh nghiệp đang hoạt động sản xuất với phương án "3 tại chỗ" (sản xuất, cách ly, ăn nghỉ tại chỗ), "một cung đường 2 điểm đến".

Với phương án 3 tại chỗ đòi hỏi doanh nghiệp có quy mô nhân sự vừa phải, diện tích lớn, có tiềm lực vì đòi hỏi doanh nghiệp phải bỏ ra rất nhiều kinh phí. Vì vậy, đây chỉ là biện pháp ngắn hạn, nhiều doanh nghiệp khó có thể duy trì lâu, với tình trạng dịch bệnh kéo dài, thậm chí sống chung với dịch cần có chính sách hỗ trợ về thuế, phí “giảm nhiệt” cho các doanh nghiệp và những giải pháp bền vững và an toàn hơn.

Theo ông Phạm Văn Việt - Phó chủ tịch Hội Dệt may thêu đan TP.HCM, chỉ có 10% doanh nghiệp dệt may duy trì "3 tại chỗ", song chỉ có thể duy trì 30 - 45 ngày, nếu lâu hơn sẽ khó bởi tính hiệu quả không cao.

"Do đó, cần tính toán mô hình sản xuất mới để doanh nghiệp sẽ chủ động chịu trách nhiệm về phòng ngừa dịch bệnh và phối hợp xử lý khi có F0. Tuy nhiên, điều kiện để áp dụng mô hình này là người lao động phải được chích 2 mũi vắc xin" - ông Việt nói.

Tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 7/2021 diễn ra chiều tối ngày 11/8, Thứ trưởng Bộ Công thương Đỗ Thắng Hải nói: “Trong bối cảnh hiện nay phương án “3 tại chỗ” áp dụng cho sản xuất, nhất là sản xuất công nghiệp tại các khu công nghiệp, khu sản xuất, vẫn là phương án tốt. Mặc dù phương án này đã được áp dụng thành công ở Bắc Ninh, Bắc Giang, nhưng khi triển khai tại các địa bàn khác, đặc biệt ở 19 tỉnh, thành phố phía Nam, trong đó có TP Hồ Chí Minh lại có bất cập”.

Trong đó, theo lãnh đạo Bộ Công thương, có thể kể đến việc chi phí để thực hiện phương án “3 tại chỗ” quá cao, nhiều doanh nghiệp không chịu được.

Ngoài 2 phương án "3 tại chỗ" hoặc "1 cung đường - 2 địa điểm", các doanh nghiệp tại TPHCM có thể tổ chức theo phương án "3 tại chỗ theo kíp"- luân phiên theo kíp hoặc "4 xanh"- nhân lực xanh, cung đường xanh, vùng sản xuất xanh và nơi ở xanh.

Doanh nghiệp chờ đợi vắc-xin để sớm "sống chung với dịch"

Bà Đỗ Thị Thúy Hương - Ủy viên BCH Hiệp hội Điện tử VN cho rằng, sức chịu đựng của các doanh nghiệp đã tới hạn, người lao động cũng bỏ việc do khó khăn nên doanh nghiệp bị mất đi lực lượng lao động có tay nghề, rất khó để khôi phục.

"Theo tôi, giải pháp căn cơ là tổ chức tiêm vắc xin cho người lao động nhanh nhất, sớm nhất có thể nhằm có thể trở lại làm việc. Ngoài ra, có thể cho doanh nghiệp tự tổ chức test Covid-19 mỗi tuần/lần cho lao động và báo cáo với cấp thẩm quyền, thay vì phải đưa lên trung tâm y tế vì nguy cơ rất cao, tăng áp lực lên lực lượng y tế" - bà Hương nói.

Còn theo Ông Vũ Đức Giang - Chủ tịch Hiệp hội Dệt may VN, dệt may là ngành tạo ra nhiều việc làm, góp phần đảm bảo an sinh xã hội. Do đó, chúng tôi mong muốn Chính phủ, bộ ngành địa phương tập trung nguồn vắc xin tiêm cho người lao động. Bên cạnh đó, Chính phủ và các bộ ngành cần chung tay hỗ trợ, tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp. Trong đó, ngành thuế, hải quan, bảo hiểm xã hội giảm tối đa thuế, phí, ngân hàng không nên hạ mức tín nhiệm của DN mà cần giãn thời gian trả nợ đến hết năm 2021 - 2022, giảm lãi suất...

Bộ Công thương cho biết, từ phản ánh của các Hiệp hội, ngành hàng và các doanh nghiệp, có thể thấy, nguyên nhân chủ yếu của các khó khăn, vướng mắc hiện nay trong quá trình sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp là do không bảo đảm được quá trình lưu thông, vận chuyển hàng hóa thông suốt. Các địa phương chưa đánh giá đúng vai trò của đội ngũ lao động này, chưa ưu tiên thực hiện các chính sách phòng dịch, đặc biệt là việc ưu tiên tiêm vắc-xin cho họ. Từ đó, dẫn đến các quy trình kiểm dịch rất phức tạp, tốn kém, gây lãng phí thời gian và chi phí của doanh nghiệp.

Thời điểm hiện tại, chưa có thuốc điều trị Covid-19 và phương pháp tối ưu cần khẩn trương tiêm vắc-xin cho người lao động, đặc biệt tại các khu công nghiệp lớn. Vắc-xin cho doanh nghiệp là “lời giải” để doanh nghiệp tháo gỡ một phần khó khăn, yên tâm “sống chung an toàn với dịch bệnh”. Đây là giải pháp mang tính chiến lược, bền vững trong cuộc chiến chống đại dịch.

Ban Quản lý Các KCN Đồng Nai cho biết, đến ngày 21/7 có 228 doanh nghiệp trong các khu công nghiệp bố trí cho trên 37.000 lao động tạm lưu trú tại công ty theo phương án “3 tại chỗ” để đảm bảo công tác sản xuất, vừa phòng dịch Covid -19.

Để đảm bảo công tác phòng, chống dịch cho các doanh nghiệp thực hiện phương án 3 tại chỗ, Ban Quản lý Các KCN Đồng Nai có văn bản đề nghị Trung tâm Y tế các huyện, thành phố ưu tiên tổ chức tiêm vắc xin phòng Covid-19 cho người lao động đang lưu trú tại doanh nghiệp. Trong đó địa điểm tiêm bố trí tại nơi người lao động đang thực hiện phương án để hạn chế người lao động di chuyển ra khỏi nhà máy, đảm bảo an toàn phòng, chống dịch.

TP.HCM kiến nghị tăng mức hỗ trợ cho doanh nghiệp hoạt động theo mô hình “3 tại chỗ” “một cung đường 2 điểm đế UBND TP.HCM đưa ra 4 nhóm giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp gồm giải pháp hỗ trợ về tín dụng giải pháp hỗ trợ tổ chức sản xuất kinh doanh giảm chi phí và chăm lo đời sống người lao động giải pháp hỗ trợ mở rộng thị trường giải pháp hỗ trợ về thông tin đào tạo nguồn nhân lực

Mới đây, UBND tỉnh Bình Dương cũng có kiến nghị Chính phủ xem xét phân bổ thêm 1 triệu liều vắc-xin tiêm cho công nhân để đảm bảo phương án "3 tại chỗ", "một cung đường 2 điểm đến".

Trước vấn đề này, tại hội nghị Thủ tướng với doanh nghiệp năm 2021, được tổ chức sáng 8/8, ông Nguyễn Chí Dũng - Bộ trưởng Bộ KH&ĐT nhận định sức chống chịu của khu vực doanh nghiệp suy giảm mạnh do dịch bệnh, cộng đồng doanh nghiệp đang đối mặt với 8 nhóm khó khăn do tác động của dịch Covid-19.

Bộ trưởng Bộ KH&ĐT kiến nghị phân bổ vắc xin hợp lý, ưu tiên tiêm cho công nhân trong các khu, cụm công nghiệp, những khu vực tập trung chuỗi cung ứng. Đây sẽ là một trong những giải pháp giúp doanh nghiệp vượt qua dịch bệnh, duy trì sản xuất kinh doanh.

Ngày 13/08 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ vừa ký ban hành quyết định về việc thành lập Tổ công tác của Chính phủ về ngoại giao vắc xin với nhiệm vụ xúc tiến, vận động và tìm kiếm, hỗ trợ thúc đẩy và triển khai viện trợ vắc xin, thuốc điều trị, vật phẩm y tế phòng, chống dịch COVID-19 và chuyển giao công nghệ sản xuất vắc xin và thuốc từ các đối tác song phương và đa phương.

Tổ công tác sẽ tham mưu, kiến nghị Thủ tướng Chính phủ kịp thời chỉ đạo nhằm tiếp nhận nhanh nhất, nhiều nhất, sớm nhất có thể.

Hà Phương