Việc phát hành tín phiếu của NHNN ít khả năng gây ra sự đảo ngược xu hướng giảm lãi suất

VNDirect cho rằng động phát hành tín hiệu của NHNN không nhằm mục đích thắt chặt hay đảo ngược chính sách nới lỏng hiện hành mà chỉ là giải pháp tạm thời và ngắn hạn để hấp thụ thanh khoản dư thừa của hệ thống. Mặt bằng lãi suất huy động được dự báo đi ngang, còn lãi suất cho vay tiếp tục giảm trong những tháng cuối năm.

Động thái phát hành tín phiếu của NHNN

Theo thống kê của Công ty Chứng khoán VNDirect, kể từ giữa tháng 9, NHNN đã phát hành tổng cộng 186 nghìn tỷ đồng tín phiếu kỳ hạn 28 ngày theo cơ chế đấu thầu lãi suất với lãi suất trúng thầu dao động trong khoảng 0,5-1,3%. Lãi suất trúng thầu thấp cho thấy thanh khoản hệ thống đang dư thừa. 

VNDirect cho rằng động thái này của NHNN không nhằm mục đích thắt chặt hay đảo ngược chính sách nới lỏng hiện hành mà chỉ là giải pháp tạm thời và ngắn hạn để hấp thụ thanh khoản dư thừa của hệ thống (trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng yếu), góp phần hạn chế tình trạng đầu cơ tỷ giá và duy trì ổn định kinh tế vĩ mô trong nước. NHNN sẽ tính toán lượng hấp thụ hợp lý để vừa hạn chế đầu cơ tỷ giá, vừa duy trì thanh khoản tốt cho hệ thống ngân hàng nhằm hỗ trợ nền kinh tế. Lượng hấp thụ sẽ được quay trở lại thị trường sau khi áp lực tỷ giá hạ nhiệt.

Do đó, động thái phát hành tín phiếu gần đây của NHNN ít khả năng gây ra sự đảo ngược xu hướng giảm lãi suất huy động và cho vay hiện nay, đặc biệt trong bối cảnh tăng trưởng tín dụng yếu.

Lãi suất tiền gửi tiếp tục duy trì xu hướng giảm trong tháng 9/2023. Tính đến ngày 10/10/2023 trung bình lãi suất tiền gửi kỳ hạn 12 tháng của các NHTM đã giảm xuống mức 5,4%/năm, giảm 0,5 điểm % so với cuối tháng 8 và giảm 2,4 điểm% so với cuối năm 2022. Lãi suất tiền gửi đã chạm mức đáy của giai đoạn Covid-19 (2021-6T22) do thanh khoản hệ thống dư thừa trong bối cảnh nhu cầu tín dụng yếu.

Tính đến ngày 29/09/2023, tín dụng toàn hệ thống chỉ tăng 6,92% so với đầu năm, cách xa so với mức mục tiêu cả năm 2023 là 14%. Ngoài ra, Chính phủ vẫn đang đẩy mạnh đầu tư công và mở rộng tài khóa, từ đó bơm thêm tiền vào nền kinh tế.

Xu hướng lãi suất những tháng cuối năm

Trong báo cáo cập nhật mới đây, nhóm phân tích Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV) dự báo, lãi suất huy động sẽ đi ngang từ nay đến cuối năm, với mức lãi suất huy động bình quân 12 tháng của các ngân hàng quanh mức 5,45% (giảm 2,8% so với đầu năm).

Nhóm phân tích chỉ ra ba yếu tố hỗ trợ đà giảm lãi suất cho vay trong thời gian tới.

Thứ nhất, các chính sách nới lỏng có độ trễ tiếp tục là động lực lớn nhất cho đà giảm của lãi suất. Do các khoản huy động của hệ thống ngân hàng phần lớn từ tiền gửi khách hàng (chiểm tỷ trọng khoảng 70 - 80%) có kỳ hạn chủ yếu từ 6 -12 tháng khiến cho chi phí vốn nửa đầu năm của ngân hàng vẫn ở mức cao. Vì vậy, khi các khoản tiền gửi này đạo hạn sẽ làm giảm chi phí vốn của hệ thống, qua đó tạo điều kiện để giảm lãi suất cho vay.

Thứ hai, tăng trưởng tín dụng đã có cải thiện gần đây nhưng vẫn ở mức thấp so với mục tiêu 14 - 15%. Dư địa cho vay còn lớn khi LDR toàn hệ thống đạt 76,7% tính đến tháng 8, trong khi tăng trưởng tín dụng còn cách xa chỉ tiêu được giao sẽ là động lực cho việc giảm lãi suất cho vay.

Thứ ba, Thông tư 06/2023 cho phép khách hàng vay để đảo nợ. Thông tư này được thi hành từ ngày 1/9 đã thúc đẩy các ngân hàng triển khai các chương trình ưu đãi nhằm đạt chỉ tiêu tín dụng đã được giao, từ đó làm giảm lãi suất cho vay. Tuy nhiên, tác động của thông tư 06 được cho là sẽ cần thời gian để minh chứng vì câu chuyện cho vay để đảo nợ được đánh giá là không dễ dàng và nhiều thủ tục đi kèm khoản phí phạt trả nợ trước hạn lớn.

Tuy nhiên, KBSV cũng chỉ ra ba yếu tố cản trở đà giảm lãi suất.

Thứ nhất, là áp lực lạm phát. CPI và CPI lõi tháng 9 lần lượt tăng 1,08% và 0,26% so với tháng trước, bình quân 9 tháng lần lượt tăng 3,16% và 4,49%. Mặc dù dường như mục tiêu kiểm soát lạm phát dưới 4,5% có thể đạt được một cách thuận lợi, nhưng việc tốc độ tăng ngày một nhanh trong các tháng gần đây đang nhắc nhở các nhà điều hành không được chủ quan với lạm phát.

Thứ hai, là áp lực tỷ giá trong giai đoạn cuối năm vẫn lớn do chênh lệch lãi suất USD và VND vẫn duy trì ở mức cao; xu hướng mạnh lên của đồng USD vẫn tiếp tục duy trì và nền kinh tế phục hồi kéo theo nhu cầu nhập khẩu tăng.

Thứ ba, là áp lực thanh khoản. Trong kịch bản tỷ giá không sớm hạ nhiệt, việc NHNN duy trì hút tín phiếu với khối lượng tăng dần, có thể kết hợp với các động thái bán forward/spot dự trữ ngoái hối, sẽ khiến thanh khoản hệ thống ngân hàng bớt dồi dào và lãi suất liên ngân hàng tăng trở lại. Nhóm phân tích cho rằng điều này sẽ khiến gia tăng chi phí huy động vốn ở thị trường 2, đặc biệt với các ngân hàng vừa và nhỏ có trạng thái thanh khoản không quá dồi dào. Kéo theo đó các ngân hàng vừa và nhỏ khó giảm lãi suất và trong kịch bản tiêu cực có thể khiến lãi suất huy động ở các ngân hàng này tăng nhẹ trở lại.

Tuy nhiên, đối với kịch bản cơ sở, KBSV không cho rằng trạng thái thanh khoản hệ thống các tháng cuối năm sẽ căng thẳng mặc dù lãi suất liên ngân hàng sẽ chỉ tăng nhẹ. Bởi đầu tư công đang được đẩy nhanh giúp khoản tiền kho bạc gửi tại NHNN được giải phóng và chảy vào kênh huy động; tỷ giá sẽ không quá áp lực khiến NHNN phải bán ra dự trữ ngoại hối, dù việc hút tín phiếu sẽ được duy trì cho đến khi tỷ giá hạ nhiệt rõ nét.

Trung Anh