Việc Bộ Thương mại Hoa Kỳ áp dụng mức thuế chống bán phá giá sơ bộ lên tới 271,28% đối với sản phẩm năng lượng mặt trời nhập khẩu từ Việt Nam không chỉ gây ảnh hưởng nặng nề đến các doanh nghiệp xuất khẩu mà còn đặt ra nhiều thách thức lớn cho chiến lược phát triển ngành năng lượng sạch của Việt Nam.
Ngày 29/11, Bộ Thương mại Hoa Kỳ công bố mức thuế chống bán phá giá áp dụng đối với pin và mô-đun năng lượng mặt trời nhập khẩu từ Campuchia, Malaysia, Thái Lan và Việt Nam. Động thái này là một cú sốc lớn đối với ngành công nghiệp năng lượng mặt trời tại Việt Nam, nơi vốn đã trở thành một trung tâm sản xuất quan trọng cho các sản phẩm này ở khu vực Đông Nam Á.
Trong số các quốc gia bị ảnh hưởng, Việt Nam chịu một trong những mức thuế cao nhất. Theo Bộ Thương mại Hoa Kỳ, mức thuế chống bán phá giá đối với các sản phẩm năng lượng mặt trời nhập khẩu từ Việt Nam có thể lên đến 271,28%. Con số này cao hơn đáng kể so với mức 125,37% dành cho Campuchia, 77,85% cho Thái Lan và 21,31% cho Malaysia.
Các nhà sản xuất tấm pin mặt trời của Mỹ cho rằng, các công ty ở Malaysia, Campuchia, Việt Nam và Thái Lan đang sản xuất những mặt hàng giá rẻ một cách không công bằng. (Ảnh minh hoạ/Reuters)
Việt Nam hiện là một trong những quốc gia cung cấp lượng lớn các tế bào và mô-đun quang điện silicon tinh thể cho Hoa Kỳ. Tuy nhiên, với mức thuế mới này, các nhà sản xuất lớn tại Việt Nam như bao gồm Công ty TNHH JA Solar Việt Nam, Công ty TNHH Jinko Solar (Việt Nam), Công ty TNHH Công nghệ Boviet Solar và Công ty TNHH Phát triển Năng lượng Mặt trời Trina phải đối mặt với mức thuế dao động từ 53,19% đến 56,4%. Cụ thể, Jinko Solar và Trina Solar phải đối mặt với mức thuế lần lượt là 56,51% và 54,46% cho sản phẩm sản xuất tại Việt Nam. Đặc biệt, các nhà xuất khẩu Việt Nam không được nêu rõ trong danh sách chịu mức thuế cao kỷ lục lên tới 271,28%.
Điều này đồng nghĩa với việc các sản phẩm năng lượng mặt trời từ Việt Nam sẽ trở nên kém cạnh tranh hơn đáng kể tại thị trường Hoa Kỳ, vốn là một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng của ngành công nghiệp năng lượng tái tạo Việt Nam.
Những mức thuế này được đưa ra sau khi một nhóm công ty, bao gồm Hanwha Qcells và First Solar của Hàn Quốc, đệ trình cáo buộc rằng các nhà sản xuất Trung Quốc đã sử dụng các cơ sở sản xuất tại Đông Nam Á, đặc biệt là Việt Nam, để né thuế quan của Hoa Kỳ.
Tim Brightbill, cố vấn pháp lý của nhóm đệ đơn, nhấn mạnh: “Những mức thuế này giúp bảo vệ hàng tỷ đô la đầu tư vào sản xuất năng lượng mặt trời mới tại Hoa Kỳ và chuỗi cung ứng trong nước, đồng thời giải quyết nhiều năm thương mại không công bằng đã làm suy yếu ngành sản xuất và việc làm của Mỹ”.
Đây là một phần trong chiến dịch của Hoa Kỳ nhằm ngăn chặn việc các công ty Trung Quốc sử dụng các cơ sở sản xuất tại Đông Nam Á, bao gồm Việt Nam, để "né thuế" chống bán phá giá đã áp dụng từ 12 năm trước. Hoa Kỳ cáo buộc rằng các nhà sản xuất Trung Quốc đã tận dụng các quốc gia Đông Nam Á để xuất khẩu sản phẩm giá rẻ, gây tổn hại đến ngành sản xuất năng lượng mặt trời nội địa.
Quyết định này gây ảnh hưởng lớn đến các doanh nghiệp Việt Nam, vốn đã coi Hoa Kỳ là một trong những thị trường xuất khẩu chiến lược. Theo Bộ Thương mại Hoa Kỳ, khoảng 80% lượng nhập khẩu năng lượng mặt trời của Hoa Kỳ, tương đương 15 tỷ USD vào năm 2023, đến từ bốn quốc gia Đông Nam Á, trong đó Việt Nam chiếm tỷ trọng đáng kể.
Ngành công nghiệp năng lượng mặt trời của Việt Nam đã phát triển mạnh mẽ trong những năm qua, với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp lớn và sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ. Tuy nhiên, quyết định áp thuế của Hoa Kỳ đã đặt ngành này trước những thách thức lớn.
Hoàng Hậu (t/h)