Trong khuôn khổ chuyến thăm của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, Việt Nam và Trung Quốc đã ký Nghị định thư về kiểm dịch thực vật đối với quả ớt tươi, chính thức đưa ớt trở thành mặt hàng nông sản thứ 24 được xuất khẩu chính ngạch sang thị trường Trung Quốc. Thỏa thuận này mở ra cơ hội lớn cho ngành nông sản Việt Nam khi nhu cầu tại thị trường tỷ dân vẫn rất dồi dào.
Việt Nam và Trung Quốc ký Nghị định thư về xuất khẩu ớt tươi
Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước đến Việt Nam của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình (14–15/4), Bộ Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam và Tổng cục Hải quan Trung Quốc (GACC) đã ký Nghị định thư về yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với quả ớt tươi xuất khẩu từ Việt Nam sang Trung Quốc.
Theo Nghị định thư, ớt tươi xuất khẩu phải không mang các đối tượng kiểm dịch thực vật mà Trung Quốc quan tâm gồm: Aleurodicus dispersus, Bactrocera correcta, Bactrocera latifrons, Phenacoccus solenopsis và Asphondylia capsicicola; không chứa đất và tàn dư thực vật; đồng thời tuân thủ các quy định kiểm dịch thực vật của Trung Quốc.
Ớt Việt Nam được xuất khẩu chính ngạch sang Trung Quốc - Ảnh minh hoạ/TL.
Tất cả vùng trồng và cơ sở đóng gói phải được Bộ Nông nghiệp và Môi trường (MAE) đăng ký, giám sát và được GACC phê duyệt. Danh sách đăng ký sẽ được cập nhật thường xuyên và công bố trên trang web của GACC. Các đơn vị đăng ký phải thiết lập hệ thống quản lý chất lượng, truy xuất nguồn gốc, áp dụng Thực hành nông nghiệp tốt (GAP) và chương trình Quản lý tổng hợp dịch hại (IPM).
Việc giám sát sinh vật gây hại sẽ do cán bộ kỹ thuật được MAE tập huấn thực hiện. Hồ sơ giám sát phải lưu giữ tối thiểu 2 năm và cung cấp cho GACC khi có yêu cầu. Riêng với Bactrocera correcta và B. latifrons, phải giám sát bằng bẫy pheromone hoặc bẫy dính màu vàng suốt mùa vụ.
Ớt phải được khử trùng và xử lý lạnh trước khi xuất khẩu. Nếu xử lý lạnh trong quá trình vận chuyển, nhiệt độ tâm quả phải được theo dõi và ghi nhận để đảm bảo tuân thủ. Bao bì và vật liệu đóng gói phải mới, sạch và đạt tiêu chuẩn kiểm dịch thực vật của Trung Quốc; vật liệu gỗ phải tuân thủ ISPM 15.
Quy trình đóng gói, bảo quản và vận chuyển sẽ được giám sát bởi cán bộ MAE hoặc đơn vị được ủy quyền. Container chở ớt phải được kiểm tra vệ sinh, niêm phong và giữ nguyên niêm phong đến khi nhập khẩu.
Trong năm đầu thực hiện, các lô hàng sẽ được kiểm tra kiểm dịch thực vật với tỷ lệ lấy mẫu 2%. Nếu không phát hiện vi phạm, tỷ lệ này sẽ giảm xuống 1% trong các năm tiếp theo. Lô hàng phát hiện sinh vật gây hại, đất hoặc tàn dư thực vật sẽ không được xuất khẩu. Các lô hàng từ vùng trồng hoặc cơ sở không được phê duyệt sẽ không được phép nhập khẩu.
GACC có thể cử chuyên gia sang Việt Nam kiểm tra thực địa hoặc trực tuyến nhằm đảm bảo các yêu cầu được thực hiện đúng, không làm gián đoạn thương mại.
Việt Nam có 24 nông sản được Trung Quốc mở cửa chính ngạch
Hiện ớt đang được xuất khẩu thí điểm sang Trung Quốc. Năm 2024, kim ngạch xuất khẩu ớt của Việt Nam đạt 68,8 triệu USD, trong đó Trung Quốc là thị trường lớn nhất. Tỉnh Quảng Ngãi hiện có hơn 2.000 ha trồng ớt.
Trước thời điểm này, Việt Nam đang có 14 loại nông sản xuất khẩu chính ngạch sang thị trường tỷ dân này, đem lại doanh thu hàng tỷ USD mỗi năm. Trong đó, 6 mặt hàng hai bên đã ký Nghị định thư xuất khẩu (dưa hấu, măng cụt, thạch đen, sầu riêng, chuối tươi và khoai lang) và 6 mặt hàng truyền thống chưa được chuẩn hóa bằng Nghị định thư xuất khẩu (thanh long, chôm chôm, xoài, vải, nhãn, mít). Riêng mặt hàng chanh leo, ớt đang được xuất khẩu thí điểm.
Trung Quốc là thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam và Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc tại ASEAN. Năm ngoái, người tiêu dùng Trung Quốc chi 4,6 tỷ USD để mua rau quả Việt. Tính riêng 11 tháng, sầu riêng đứng đầu với hơn 2,84 tỷ USD, thanh long khoảng 320 triệu USD, chuối 220 triệu USD, mít 240 triệu USD.
Việt Nam có 24 nông sản được Trung Quốc mở cửa chính ngạch - Ảnh minh hoạ/TL.
Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho rằng xuất khẩu trái cây, rau củ sang Trung Quốc tăng mạnh nhờ hai nước cùng tham gia các Hiệp định thương mại tự do (FTA) song phương như Hiệp định ASEAN - Trung Quốc, Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực (RCEP) và các Nghị định thư ký giữa hai nước.
Việt Nam cũng có lợi thế lớn về địa lý khi sở hữu hơn 1.450 km đường biên giới (đường bộ và đường thủy) với nước láng giềng. Bên cạnh đó, Trung Quốc có nhiều chợ đầu mối lớn nằm sát biên giới phía Bắc, cách các vùng trồng nông sản của Việt Nam vài trăm km. Nhờ đó, chi phí logistics thấp, thời gian vận chuyển nhanh và cạnh tranh hơn so với các quốc gia khác.
"Với 1,4 tỷ dân, Trung Quốc là thị trường có sức mua hấp dẫn nhất thế giới. Ngay cả Mỹ hay Chile - những nước có khoảng cách địa lý xa xôi vẫn luôn tìm cách chiếm lĩnh thị trường này", ông Nguyên nhận định.
Dư địa cho các doanh nghiệp kinh doanh, xuất khẩu trái cây khai thác thị trường 1,4 tỷ dân còn rất lớn. Bởi ngoài 14 loại nông sản đi theo đường chính ngạch, hầu hết mặt hàng còn lại vẫn xuất qua kênh buôn bán biên giới (tiểu ngạch). Trong khi nhu cầu tiêu thụ nông sản của thị trường tỷ dân rất lớn và khả năng cung ứng trái cây đặc sản, chất lượng cao của Việt Nam dồi dào.
Đến thời điểm hiện tại, hai bên đã ký 24 thỏa thuận ghi nhớ và nghị định thư về xuất, nhập khẩu các mặt hàng nông lâm thủy sản. Riêng năm 2024 đã ký 4 nghị định thư bao gồm: Nghị định thư về xuất khẩu sầu riêng đông lạnh, xuất khẩu cá sấu, xuất khẩu khỉ (nhân chuyến thăm Trung Quốc, từ 18-20/8/2024 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm) và Nghị định thư xuất khẩu dừa tươi (ký ngày 6/6/2024 nhân chuyến thăm làm việc với Bộ Nông nghiệp và PTNT của lãnh đạo Tổng cục Hải quan Trung Quốc).
PV