Việc Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đề xuất Chính phủ cho phép nhập khẩu 37 toa tàu cũ của Nhật Bản được sản xuất từ năm 1979 - 1982, đã qua sử dụng do doanh nghiệp đường sắt Nhật Bản chuyển giao miễn phí để cải tạo, khai thác đang được dư luận đặc biệt quan tâm.
Tổng Công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) vừa kiến nghị lên Chính phủ cho phép nhập 37 toa xe cũ của Nhật Bản, được sản xuất giai đoạn 1979-1982, hiện đã ngừng khai thác.
Theo VNR, các toa xe có ghế mềm, điều hòa không khí, công suất 68-82 chỗ ngồi, 28-34 chỗ đứng, vận hành với tốc độ tối đa 95km/h trên các tuyến đường sắt khổ 1.067mm của Nhật Bản.
VNR cho biết, chi phí nhập các toa xe này và sửa chữa để phù hợp với khổ ray thấp hơn nhiều so với chi phí đóng mới hoặc mua toa xe cũ của nước khác. Sau khoảng 40 năm vận hành, các toa xe trên không gặp vấn đề gì nghiêm trọng về an toàn và chất lượng.
Đối tác của Nhật sẵn sàng chuyển giao miễn phí cho VNR các toa xe nếu có nhu cầu. Phía Việt Nam sẽ chịu chi phí liên quan đến nhập khẩu, cải tạo.
Tổng công ty Đường sắt Việt Nam đề xuất Chính phủ cho phép nhập khẩu 37 toa tàu cũ của Nhật Bản (Ảnh minh họa)
Ngày 18/10, trao đổi với báo chí, Chủ tịch Tổng công ty Đường sắt Việt Nam Vũ Anh Minh cho biết, JR East là đối tác lâu năm của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam. Hiện nay, đã có các nước là Philippines và Indonesia đăng ký mua, nhưng phía Nhật Bản không đồng ý và muốn chuyển giao miễn phí cho Tổng công ty Đường sắt Việt Nam sửa chữa để khai thác, vận hành.
Đây là số toa tàu chưa từng được khai thác tại Việt Nam, khi về nước 37 toa tàu này cũng là công nghệ mới nhất đối với các đoàn tàu mà ngành Đường sắt Việt Nam đang khai thác.
“Phía bạn chỉ tặng toa xe, còn phía Việt Nam phải chịu các chi phí liên quan. Chúng tôi đã tính toán, tổng chi phí khoảng 140 tỷ. Trong đó, hơn 40 tỷ là chi phí vận chuyển, 80 tỷ để thực hiện hoán cải toa xe, còn lại là các chi phí khác như: đăng kiểm, tư vấn, dự phòng... Nếu để đầu tư 37 toa tàu mới này, chúng ta phải bỏ ra 1.110 tỷ đồng.
Chúng tôi cũng tính toán, sau hoán cải, các toa xe này có thể khai thác 15 năm nữa. Còn thời gian hoàn vốn mất khoảng 7 năm. Như vậy, nếu chỉ xét về kinh tế, cũng đã hiệu quả” ông Minh cho biết.
Theo ông Minh, nếu những toa tàu này được đưa về nước chúng ta có thể đưa vào khai thác các tuyến Hà Nội – Hải Phòng, Hà Nội – Lào Cai, Nha Trang – TP.HCM. Đà Nẵng – Quảng Bình...Đây là những tuyến rất phù hợp để khai thác. Thậm chí, ngành đường sắt còn có thể nghiên cứu thay thế tuyến đường sắt Bắc – Nam.
Trước thông tin trên, một số ý kiến cho rằng, toa xe cũ của đường sắt Nhật Bản đã sử dụng 40 năm về Việt Nam vẫn còn chạy tốt. Nhưng cũng có nhiều ý kiến khá thận trọng khi nói về chất lượng.
"Theo quy định pháp luật hiện hành thì không thể nhập và cấp chứng nhận đăng kiểm cho những toa tàu chở khách nước ngoài đã qua sử dụng trên 10 năm. Còn việc các toa xe của Nhật Bản còn tốt hay không sau khoảng 40 năm sử dụng thì chưa thể vội đánh giá. Cần có sự kiểm tra thì mới đánh giá được có còn tốt hay không" - ông Lê Hoàng Tùng - Trưởng phòng Đường sắt, Cục Đăng kiểm Việt Nam (Bộ Giao thông Vận tải)
Bình luận về vấn đề trên, trả lời báo chí, chuyên gia về đường sắt, TS Nguyễn Xuân Thủy cho rằng, việc nhập toa xe từ Nhật Bản dù họ đã sử dụng 40 năm thì vẫn chấp nhận được. Tuy nhiên, cần lập đoàn có chuyên gia về đường sắt đến Nhật khảo sát, tìm hiểu và chỉ nhập khi nó vẫn đảm bảo chất lượng, an toàn. Gầm tốt, bệ tốt, cơ cấu bên dưới còn tốt thì ta hoàn toàn nhập được.
Đồng quan điểm, ông Phan Lê Bình, chuyên gia về kỹ thuật hạ tầng, cho rằng việc nhập khẩu toa xe đã qua sử dụng của Nhật Bản về Việt Nam là một động thái hợp lý.
“Về câu chuyện chi phí, không hẳn là chúng ta không tốn đồng nào trước hết là chi phí vận chuyển và chi phí hoán cải để phù hợp với khổ đường sắt Việt Nam, tuy nhiên thực tế thì như vậy vẫn rẻ hơn so với đóng mới” ông Bình cho biết.
Theo ông Phan Lê Bình, đối với hoạt động nhập các toa xe cũ của Nhật Bản thì thực chất một số nước như Malaysia, Indonesia, Myanmar, Phillipines cũng đã thực hiện.
Ở góc nhìn khác, ông Lê Hoàng Tùng - Trưởng phòng Đường sắt, Cục Đăng kiểm Việt Nam (Bộ Giao thông Vận tải) cho biết, liên quan đến việc VNR muốn nhập các toa xe của Nhật Bản sản xuất từ những năm 1979 - 1982, hiện Cục Đăng kiểm Việt Nam chưa nhận được hồ sơ. Tuy nhiên, nếu những toa xe ấy đã qua 40 năm sử dụng thì quy định hiện hành không cho phép nhập khẩu.
Đại diện Cục Đăng kiểm cho rằng, các văn bản quy phạm pháp luật liên quan vấn đề này vẫn còn hiệu lực, nhưng nếu VNR đề xuất với Chính phủ thì cần có những hướng dẫn cụ thể để Cục căn cứ vào đó làm việc.
Còn hiện nay, theo quy định pháp luật hiện hành thì không thể nhập và cấp chứng nhận đăng kiểm cho những toa tàu chở khách nước ngoài đã qua sử dụng trên 10 năm. Còn việc các toa xe của Nhật Bản còn tốt hay không sau khoảng 40 năm sử dụng thì chưa thể vội đánh giá. Cần có sự kiểm tra thì mới đánh giá được có còn tốt hay không.
Anh Đào (t/h)