Vụ chia tài sản ly hôn tại TAND huyện Bình Giang: Tòa sơ thẩm chưa làm hết trách nhiệm?

Theo phân tích của Luật sư, cùng Quyết định kháng nghị phúc thẩm của VKSND huyện Bình Giang cho thấy, bản án sơ thẩm đã có nhiều nhận định, phân chia tài sản chưa phù hợp, chưa đảm bảo quyền lợi cho nguyên đơn là ông Nguyên Thừa Khoản. Cùng với đó, bản án sơ thẩm cũng chưa xác định rõ, thửa đất số 398, diện tích 173m2 đủ điều kiện để tách thửa, chia tài sản bằng hiện vật.

Thửa đất số 398 đủ điều kiện để tách thửa, chia tài sản bằng hiện vật

Như Thương Trường đã thông tin trong bài viết “Hải Dương: Nhiều vi phạm trong bản án sơ thẩm vụ chia tài sản ly hôn của TAND huyện Bình Giang” về việc nguyên đơn trong vụ án là ông Nguyên Thừa Khoản đã có đơn kêu cứu khi quyền và lợi ích chính đáng của mình bị đe dọa. Theo đó, vụ án được xét xử xơ thẩm với nhiều điểm bất thường, từ đó, dẫn đến việc có nhiều vi phạm trong bản án. Những vi phạm này đã được Viện Kiểm sát nhân dân (VKSND) huyện Bình Giang chỉ ra trong Quyết định Kháng nghị phúc thẩm số 02/QĐ-VKS-HNGĐ.

Cũng trong Quyết định này, VKSND huyện Bình Giang đã phân tích, thửa đất số 398, diện tích 173m2 là do vợ chồng ông Khoản và bà Liên tích lũy mua được sau khi kết hôn. Năm 2006, ông Khoản đi lao động nước ngoài; đến năm 2010, vợ chồng ông bà xây nhà là do tiền ông Khoản đi lao động gửi về và tiền vay của người thân trong gia đình. Và từ năm 2015 đến nay, ông Khoản về nước, ông đã có trách nhiệm trả nợ và đã trả gần hết số nợ này. Ông Khoản và bà Liên đã ly thân khoảng 14 năm nay, bà Liên tiếp tục sử dụng căn nhà, không có kiến tạo gì thêm trên thửa đất. Trong khi đó, ông Khoản phải đi ở nhờ nhà bố mẹ đẻ.

Do vậy, VKSND huyện Bình Giang khẳng định, Bản án sơ thẩm nhận định “bà Liên trông coi tài sản nhà đất trong nhiều năm, nên cần tính công sức duy trì tài sản cho bà Liên và chia cho bà Liên 60% trị giá tài sản” là không có căn cứ. Bản án sơ thẩm không bảo đảm quyền lợi của ông Khoản.

Ngoài ra, ông Nguyễn Thừa Khoản cũng đã nộp cho Tòa Phúc thẩm xác nhận xây ngôi nhà này do cụ Nguyễn Thừa Lắp (cha đẻ của ông Khoản) đứng ra thuê, chi trả người xây công trình. Hồ sơ này đã được cung cấp.

Hơn nữa, tại bút lục số 73, 74, 75, 76, 77 thể hiện các khoản vay: vay của bà Nguyễn Thị An, Nguyễn Thừa Thuấn, Vũ Thị Tươi, Nguyễn Thừa Của, Nguyễn Ngọc Tưởng,… để xây căn nhà 2 tầng trên thửa đất 398. Và ông Khoản sau khi về nước, dù không sử dụng căn nhà nhưng vẫn có trách nhiệm trả nợ và đã trả gần hết số nợ này. Trong khi đó, bà Liên đã được sử dụng căn nhà liên tục nhiều năm, không có kiến tạo gì thêm trên thửa đất nên việc chia cho bà Liên 60% trị giá tài sản là không có căn cứ.

Đáng nói nhất là về cách thức chia tài sản chung trong bản án. Theo đó, tại bản án, HĐXX nhận định, cả ông Khoản và bà Liên đều có nhu cầu sử dụng đất làm nơi ở, vì không có nơi ở nào khác. “Tuy nhiên, theo quy định hiện hành của tỉnh Hải Dương về điều kiện tách thửa thì 173m2 đất ở của vợ chông anh Khoản có thể không đủ điều kiện tách làm 2 thửa đất để cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.” HĐXX kết luận trong bản án.

Từ nhận định này, HĐXX đã tuyên án sơ thẩm cho bà Liên được sử dụng cả 173m2 đất tại thửa đất 398. Tuy nhiên, VKSND huyện Bình Giang đã chỉ ra rằng, việc chia tài sản này là không có căn cứ.

Cụ thể, VKSND huyện Bình Giang đã chỉ ra, theo hồ sơ hiện trang kèm theo Biên bản xét xét thẩm định tại chỗ ngày 17/01/2020 thì thửa đất số 398 hoàn toàn có thể chia thành 02 thửa, bao gồm: 01 thửa trên đất có nhà 2 tầng và 01 thửa phía sau nhà có đường đi vào. Diện tích tách thửa và đường đi vào thửa đất hoàn toàn phù hợp với quy định tại điểm a khoản 4 Điều 10 và điểm b, khoản 1 Điều 12 của Quy định hạn mức bán hành kèm theo Quyết định số 12 ngày 04/10/2022 của UBND tỉnh Hải Dương đang có hiệu lực thi hành.

Cụ thể, theo hồ sơ hiện trang, thửa đất số  398 có cạnh giáp mặt đường là 6,97m; nhà xây 2 tầng trên đất có chiều rộng 4,44m. Như vậy, ngõ đi vào thửa đất phía sau căn nhà còn rộng 2,53m lớn hơn chiều rộng tối thiểu theo quy định là 1,5m (một mét năm mươi centimet) của quy định nêu trên.

Cùng với đó, phía sau căn nhà 02 tầng còn diện tích đất kích thước 8,97m x 6,93 m, tương đương với diện tích thửa đất là 62,1 m2. Diện tích này lớn hơn diện tích tối thiểu theo quy định được tách thửa tại tỉnh Hỉa Dương với đất ở nông thôn là 60m2. Như vậy, trường hợp thửa đất số 398 hoàn toàn có thể tách thành 02 thửa, và 02 thửa này đủ điều kiện để được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất theo quy định của tỉnh Hải Dương.

Trong khi đó, toàn bộ hồ sơ vụ án không có bút lục nào thể hiện việc xác định Văn phòng đăng ký đất đai huyện Bình Giang trả lời về việc thửa đất này không có đủ điều kiện để tách thửa đất. Trong khi Nghị định 01/2017/NĐ-CP là văn bản của Chính Phủ thì không hề nhắc đến đảm bảo tính hiệu lực pháp lý cao hơn, chưa có văn bản trả lời của Văn phòng đăng ký đất đai thì Tòa án cấp sơ thẩm cũng vội vàng kết luận là không thể chia được.

Vậy nhưng, không hiểu do quy định này HĐXX chưa nắm được hay chưa làm hết trách nhiệm khiến bản án sơ thẩm lại nhận định “điều kiện tách thửa thì 173m2 đất ở của vợ chông anh Khoản có thể không đủ điều kiện tách làm 2 thửa đất”, từ đó dẫn đến việc chia tài sản không đảm bảo quy định, vi phạm quy định Luật Hôn nhân và gia đình 2014.

Nhiều nội dung cần xem xét về chia tài sản là đất nông nghiệp

Ngoài những nội dung liên quan đến chia tài sản là đất ở, vụ án cũng còn nhiều điểm cần xem xét lại khi thực hiện chia tài sản là đất nông nghiệp của ông Khoản, bà Liên và những người có quyền, nghĩa vụ liên quan.

Cụ thể, theo bản án sơ thẩm, trên cơ sở bản đồ đo đạc, hiện trạng hộ gia đình ông Khoản, bà Liên cùng những người có quyền và nghĩa vụ liên quan đang sử dụng 2.144,6 m2. HĐXX đã giao cho bà Liên 382,2 m2 đất ruộng đã được đào thành ao, ở vị trí giáp mặt đường phía Nam của khu đất và giáp với thửa đất ở cho tiện canh tác (do bản án sơ thẩm giao toàn bộ thửa đất ở số 398 cho bà Liên). Nhưng theo kháng nghị của VKSND huyện Bình Giang, thì thửa đất ở hoàn toàn có thể chia thành 02 thửa đất ở như trên, nên việc chia đất nông nghiệp cần Tòa Phúc thẩm xem xét lại.

Cùng với đó, trong quá trình xét xử phúc thẩm vụ án, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đến vụ án là ông Nguyễn Thừa Của đã nộp cho Tòa văn bản xác nhận của một số nhân chứng về việc chứng mình ông Của, bà Ngà là người thực tế sử dụng và đầu tư công trình trên đất tại khu vực trại lợn mà hiện nay tòa án cấp sơ thẩm chia toàn bộ cho bà Liên. Nên việc chia diện tích này cũng cần được Tòa Phúc thẩm xem xét lại để đảm bảo quyền lợi của những người liên quan.

Ngoài ra, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đến vụ án là ông Nguyễn Thừa Của cũng cung cấp văn bản xác nhận của một số thành viên chia ruộng thời điểm 2002 để chứng minh ông cùng vợ là bà Ngà được chia và tôn tạo, sử dụng phần diện tích đất nông nghiệp phía Nam, giáp đường trước. Do đó, gia đình ông đề nghị được chia lại phần diện tích này để tiếp tục sử dụng, phát triển kinh tế. Kiến nghị này cũng hợp lý với đề nghị 4 suất đất nông nghiệp của ông Khoản, bà Ngà, ông Của và cụ Sừ tiếp tục được dùng chung, không yêu cầu chia, xác định ranh giới. Và cũng phù hợp với kháng nghị chia phần đất ở thành 02 thửa giao ông Khoản, bà Liên mỗi người sử dụng một thửa của VKSND huyện Bình Giang.

Từ nhiều những điểm vi phạm, VKSND huyện Bình Giang đã ban hành kháng nghị, đề nghị TAND tỉnh Hải Dương xét xử phúc thẩm vụ án theo hướng sửa bản án sơ thẩm theo quy định tại khoản 2 Điều 308, Điều 309 Luật Tố tụng dân sự 2015.

Để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của nguyên đơn, cùng những người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan đến vụ án đã được VKSND huyện Bình Giang chỉ ra, đề nghị TAND tỉnh Hải Dương cần xem xét lại vụ án một cách công tâm, từ đó có những quyết định hợp tình, hợp lý, tuân thủ quy định của pháp luật.

Thương Trường sẽ liên hệ với các cơ quan chức năng có liên quan để tiếp tục thông tin đến độc giả./.

Đinh Hiệu