Phó Thủ tướng Hồng Hà giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu thông tin liên quan đến xử lý chất vàng O trong sầu riêng, chủ động chỉ đạo, xử lý theo chức năng nhiệm vụ, thẩm quyền được giao.
Ngày 20/5/2025, Văn phòng Chính phủ có văn bản số 4446/VPCP-NN truyền đạt ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà đối với thông tin phản ánh của báo chí về "Sầu riêng vẫn loay hoay giải quyết chất vàng O".
Trước đó, tổng hợp thông tin, báo chí và dư luận liên quan đến công tác chỉ đạo điều hành của Cổng Thông tin điện tử Chính phủ có thông tin “Sầu riêng vẫn loay hoay giải quyết chất vàng O”. Trong đó nêu rõ phản ánh của báo chí: Sự sụt giảm của xuất khẩu sầu riêng không chỉ là chuyện chất lượng mà còn phản ánh rõ nét hệ lụy của một quá trình phát triển thiếu bền vững.
Trong khi Thái Lan làm rất bài bản, quản lý từ gốc đến ngọn thì khâu sản xuất sầu riêng tại Việt Nam gần như chỉ do nông dân tự trồng theo kinh nghiệm truyền tai nhau, quy trình kỹ thuật thế nào, loại phân bón nào chứa cadimi đều không được công bố rộng rãi. Điều này gây khó khăn cho doanh nghiệp thu mua khi phải gom nhiều nơi, chất lượng sầu riêng không đồng đều và khó kiểm soát được dư lượng.
Ngay cả thời điểm đầu năm nay khi Trung Quốc siết chặt kiểm định chất vàng O, cả Việt Nam cũng chỉ có vài trung tâm kiểm định là đủ năng lực xét nghiệm tập trung ở các thành phố lớn, ở các vùng nguyên liệu không có trung tâm nào kiểm định được.
Ông Nguyễn Văn Mười, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, nêu vấn đề hiện nay một lượng lớn sầu riêng được tiêu thụ trong nước, bán cho người dân ăn, nhưng lại không có đơn vị nào kiểm định chất lượng, đó là một lỗ hổng rất lớn. Nhiều ý kiến cho rằng ngành sầu riêng cần làm chắc từ khâu sản xuất, siết chặt kiểm soát chất lượng và xây dựng chuỗi liên kết chặt chẽ giữa nhà nông - doanh nghiệp - cơ quan quản lý. Chỉ khi "sạch từ gốc", trái sầu riêng Việt mới có thể thực sự ngọt lâu, giữ vững được vị thế trong lòng người tiêu dùng quốc tế.
Về việc này, Phó Thủ tướng Chính phủ Trần Hồng Hà giao Bộ Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu thông tin báo chí nêu trên, chủ động chỉ đạo, xử lý theo chức năng nhiệm vụ, thẩm quyền được giao.
Vàng O là chất nhuộm màu dùng trong công nghiệp như nhuộm da, giấy, gỗ. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vàng O vào danh mục chất gây ung thư, mức độ 2B. Còn tại Trung Quốc, chất này bị cấm dùng trong thực phẩm từ năm 2008.
Từ ngày 10/1, Trung Quốc thông báo áp dụng quy định các lô hàng sầu riêng Thái Lan, Việt Nam phải có thêm giấy chứng nhận kiểm định chất vàng O. Các phòng xét nghiệm chất vàng O phải được phía Trung Quốc phê duyệt.
Yêu cầu được đưa ra sau khi cơ quan chức năng Trung Quốc phát hiện lô hàng sầu riêng của Thái Lan có dư lượng chất vàng O cuối năm 2024. Đến ngày 26/1, đã có 9 trung tâm, phòng kiểm nghiệm vàng O trong sầu riêng của Việt Nam được Trung Quốc công nhận.
Lo ngại mất thị trường tỷ USD vì vi phạm dư lượng hóa chất, Hiệp hội Sầu riêng Đăk Lăk kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát toàn bộ quy trình cấp và quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói xuất khẩu.
Với các vùng trồng có dấu hiệu vi phạm hoặc đã bị cảnh báo, Hiệp hội đề xuất áp dụng cơ chế khoanh vùng "báo động đỏ". Sau khi xác định được nguyên nhân và mức độ vi phạm, cơ quan quản lý cần xây dựng quy trình phục hồi theo hướng canh tác an toàn, bền vững. Đồng thời, Bộ cần xây dựng hành lang pháp lý rõ ràng, minh bạch để chuẩn hóa việc cấp mã, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp và hợp tác xã đủ điều kiện tham gia chuỗi xuất khẩu.
Hiệp hội Sầu riêng Đăk Lăk cho biết đang phối hợp với Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên lấy mẫu trên diện rộng nhằm đánh giá mức độ tồn dư cadimi và vàng O, đồng thời truy tìm nguồn gốc phát sinh. Về lâu dài, tỉnh Đăk Lăk sẽ xây dựng bộ tiêu chuẩn riêng để kiểm soát chất lượng sầu riêng từ gốc, hướng đến xuất khẩu bền vững và giữ vững vị thế tại thị trường Trung Quốc.
Tuy nhiên, Hiệp hội kiến nghị Bộ sớm ban hành bộ tiêu chuẩn kỹ thuật, kết hợp các công nghệ kiểm nghiệm nhanh tại vườn, để đánh giá chỉ tiêu an toàn thực phẩm trước khi đưa hàng ra thị trường hoặc xuất khẩu. Với các lô hàng vi phạm nghiêm trọng về hóa chất, thay vì để quay đầu về tiêu thụ nội địa, cơ quan quản lý nên tiêu hủy, nhằm bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và giữ gìn hình ảnh ngành hàng.
Trung Anh