Sau giai đoạn sụt giảm do biến động thị trường toàn cầu, xuất khẩu ghẹ Việt Nam đang dần phục hồi với kim ngạch đạt gần 58 triệu USD trong 9 tháng đầu năm 2025, tăng nhẹ 1% so với cùng kỳ. Mức tăng khiêm tốn nhưng đã có tín hiệu tích cực từ các thị trường mới nổi như EU và khối CPTPP; cơ cấu sản phẩm cũng đang chuyển dịch theo hướng chế biến sâu và giá trị cao hơn.
EU và CPTPP nổi lên là điểm sáng mới
Theo số liệu Hải quan Việt Nam, Mỹ tiếp tục là thị trường nhập khẩu ghẹ lớn nhất, chiếm gần 81% tổng kim ngạch xuất khẩu, với giá trị hơn 46 triệu USD trong 9 tháng đầu năm 2025, tăng 5% so với cùng kỳ 2024. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng này đã chậm lại so với mức hai con số của năm trước, phản ánh sự thay đổi trong nhu cầu tiêu thụ và cạnh tranh gay gắt hơn trên thị trường.
Nguyên nhân chính là giá sản phẩm ghẹ chế biến tại Mỹ duy trì ở mức cao, trong khi chi phí logistics và nguyên liệu tăng, khiến các nhà nhập khẩu thận trọng hơn trong khâu mua hàng. Ngoài ra, nguồn cung dồi dào từ Indonesia và Philippines cũng góp phần tạo áp lực cạnh tranh lớn lên sản phẩm ghẹ Việt Nam.
Dù vậy, Mỹ vẫn là thị trường trọng điểm đối với các sản phẩm thịt ghẹ hấp chín và ghẹ đóng hộp – nhóm hàng được người tiêu dùng Mỹ ưa chuộng trong phân khúc nhà hàng, chuỗi thực phẩm nhanh và kênh bán lẻ. Các sản phẩm ghẹ chế biến của Việt Nam được đánh giá cao nhờ độ tươi, chất lượng đồng đều và năng lực sản xuất đạt chuẩn quốc tế của nhiều doanh nghiệp lớn trong nước.
Bức tranh xuất khẩu ghẹ năm 2025 ghi nhận sự bứt phá đáng chú ý tại EU và khối CPTPP, hai khu vực được đánh giá có tiềm năng tăng trưởng dài hạn đối với sản phẩm thủy sản chế biến của Việt Nam.
Xuất khẩu ghẹ sang EU đạt hơn 2 triệu USD, tăng 161% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, Pháp trở thành thị trường nhập khẩu lớn nhất của Việt Nam trong khối này, với mức tăng vượt trội 208%. Đà tăng trưởng này phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn của các nhà nhập khẩu châu Âu đối với sản phẩm ghẹ chế biến – đặc biệt là thịt ghẹ hấp chín, ghẹ đông lạnh tiện lợi, và sản phẩm có chứng nhận bền vững về nguồn gốc.
Cùng thời điểm, xuất khẩu ghẹ sang khối các nước thành viên Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) tăng 28%. Một số thị trường như Anh và Australia ghi nhận kết quả ấn tượng, đặc biệt Australia tăng mạnh 280% trong tháng 9/2025 – mức tăng hiếm thấy trong nhóm sản phẩm ghẹ của Việt Nam. Nhu cầu tại các nước này tập trung vào dòng sản phẩm chế biến sẵn, đóng gói nhỏ gọn, đáp ứng xu hướng tiêu dùng tiện lợi và an toàn thực phẩm cao.
Ngược lại, khu vực châu Á chứng kiến sự biến động mạnh. Xuất khẩu ghẹ sang Trung Quốc giảm tới 55% và Hồng Kông giảm 7% do sức mua yếu và quy định kiểm dịch siết chặt, trong bối cảnh nguồn cung nội địa dồi dào. Hàn Quốc cũng giảm 17% nhập khẩu, do người tiêu dùng có xu hướng tiết kiệm chi tiêu, chuyển sang các sản phẩm thay thế có giá rẻ hơn như tôm và cá.
Sự phân hóa rõ rệt này cho thấy doanh nghiệp Việt Nam đang dịch chuyển hướng xuất khẩu từ các thị trường châu Á truyền thống sang các khu vực có nhu cầu cao về sản phẩm chế biến, tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc – điều mà các nhà sản xuất trong nước ngày càng đáp ứng tốt hơn.
Cơ hội mở rộng và hướng đi cho doanh nghiệp Việt Nam
Theo xu hướng thị trường ghẹ toàn cầu năm 2025, giá các sản phẩm cua – ghẹ duy trì ở mức cao do nguồn cung đánh bắt tự nhiên hạn chế, chi phí vận chuyển tăng và nhu cầu ổn định tại các thị trường lớn như Mỹ, Nhật Bản và Trung Quốc. Trong đó, các sản phẩm cua tuyết, cua huỳnh đế và ghẹ xanh – loại mà Việt Nam đang xuất khẩu chủ yếu – đều có xu hướng giữ giá hoặc tăng nhẹ trong quý IV/2025.
Các nhà nhập khẩu quốc tế hiện chú trọng hơn đến yếu tố truy xuất nguồn gốc, chứng nhận bền vững và mức độ chế biến sâu của sản phẩm. Đây là xu hướng phù hợp với hướng đi mà nhiều doanh nghiệp Việt Nam đang triển khai. Việc đầu tư vào sản phẩm ghẹ chế biến như thịt ghẹ đóng hộp, ghẹ hấp chín đóng gói hoặc surimi từ ghẹ giúp gia tăng giá trị xuất khẩu, đồng thời giảm rủi ro từ biến động giá nguyên liệu thô.
Dù triển vọng xuất khẩu ghẹ cuối năm 2025 được đánh giá tích cực nhờ nhu cầu cao dịp lễ hội tại Mỹ và châu Âu, song các doanh nghiệp vẫn đối mặt với thách thức lớn về chi phí sản xuất và rủi ro thương mại. Sự thay đổi trong chính sách nhập khẩu của Mỹ có thể ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng, trong khi các yêu cầu mới về chứng nhận môi trường và truy xuất nguồn gốc tại EU ngày càng nghiêm ngặt.
Để thích ứng, các doanh nghiệp ghẹ Việt Nam cần tiếp tục mở rộng thị trường, giảm phụ thuộc vào Mỹ – hiện chiếm tỷ trọng quá lớn trong cơ cấu xuất khẩu. Đồng thời, việc đẩy mạnh áp dụng các chứng nhận bền vững như MSC (Marine Stewardship Council) hoặc FIP (Fishery Improvement Project) sẽ giúp nâng cao uy tín sản phẩm và mở rộng cánh cửa vào những thị trường có tiêu chuẩn cao như EU, Nhật Bản hoặc Australia.
Triển vọng năm 2026 được dự báo duy trì đà tăng trưởng ở mức 3–5% nếu xu hướng chuyển dịch sang sản phẩm giá trị gia tăng được tiếp tục. Dù phục hồi chậm, nhưng xuất khẩu ghẹ Việt Nam đang đi theo hướng bền vững và hiệu quả hơn, với trọng tâm là đa dạng hóa thị trường, tăng năng lực chế biến và khẳng định thương hiệu trên bản đồ thủy sản toàn cầu.
Trung Anh