Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản (VASEP), sau hai năm EU cảnh báo thẻ vàng đối với hải sản khai thác của Việt Nam, xuất khẩu hải sản của Việt Nam sang thị trường EU đã bị tác động rõ rệt.
Tại hội nghị đánh giá 2 năm triển khai chương trình doanh nghiệp hải sản cam kết chống khai thác bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU) diễn ra ngày 25/9, Hiệp hội chế biến xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) đánh giá, việc chịu thẻ vàng IUU có thể ảnh hưởng trực tiếp tới việc xuất khẩu hải sản sang EU, sau đó sẽ sớm ảnh hưởng đến thị trường Mỹ và các thị trường tiềm năng khác. Điều đó cho thấy qua các co số sụt giảm cụ thể từ thị trường EU.
Cụ thể, từ cuối 2017, EU chính thức cảnh báo thẻ vàng đối với hải sản Việt Nam xuất sang thị trường này vì những nỗ lực chưa đủ đáp ứng quy định chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định. Kể từ đó đến nay, xuất khẩu hải sản của Việt Nam sang thị trường EU liên tục suy giảm.
Sau hai năm EU cảnh báo “thẻ vàng” đối với hải sản khai thác của Việt Nam, xuất khẩu hải sản của Việt Nam sang thị trường EU đã bị tác động rõ rệt, giảm 6,5% còn gần 390 triệu USD trong năm 2018. Và tiếp tục chững lại trong 8 tháng đầu năm 2019, với 251 triệu USD. Các sản phẩm như cá biển, cua ghẹ và nhuyễn thể... đều giảm mạnh. Chỉ riêng 8 tháng đầu năm nay, xuất khẩu hải sản ghi nhận giá trị đạt 251 triệu USD, giảm 0,3% so với cùng kỳ năm ngoái, đáng chú ý giảm chủ yếu ở các sản phẩm chủ lực như cá ngừ giảm 6,3%; mực, bạch tuộc giảm 13%.
Những năm trước đây, EU là thị trường xuất khẩu thủy sản lớn thứ 2 của Việt Nam, sau Mỹ với khoảng 17% tổng giá trị xuất khẩu toàn ngành. Các mặt hàng hải sản khai thác biển luôn chiếm vị trí quan trọng trong cơ cấu xuất khẩu sang thị trường này với kim ngạch bình quân 350- 400 triệu USD mỗi năm trong ba năm qua, tương đương 30% tổng giá trị kim ngạch xuất khẩu hải sản của Việt Nam sang EU.
Dưới tác động của “thẻ vàng”, Việt Nam đã rớt từ vị trí thứ 2 xuống thứ 5 trong các thị trường xuất khẩu hải sản của Việt Nam, từ 18% xuống còn khoảng 13% kim ngạch.
Đến này, các doanh nghiệp cũng đã rất tích cực trong việc chung tay, phối hợp với Bộ NN-PTNT, các đơn vị liên quan và các địa phương thực hiện các khuyến nghị của EU, tham gia, đề xuất, góp ý sửa đổi, hoàn thiện khung pháp lý. Các doanh nghiệp đã đồng loạt treo biển Cam kết chống khai thác IUU, thực hiện nghiêm túc cam kết chống khai thác IUU, chỉ thu mua nguyên liệu hải sản từ những tàu cá khai thác hợp pháp, có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng. Tuy nhiên, nguyên nhân chủ yếu Việt Nam vẫn còn bị EU cảnh cáo “thẻ vàng”, một số ngư dân vẫn còn khai thác bất hợp pháp.
Để chống khai thác IUU, VASEP kiến nghị Bộ NN&PTNT phối hợp các Sở NN&PTNT, Ban Quản lý cảng cá các địa phương tiếp tục các giải pháp, kế hoạch cải thiện nhằm giải quyết vấn đề “thẻ vàng” hướng tới phát triển bền vững. Đồng thời, Bộ NN&PTNT xem xét sửa đổi một số nội dung trong các thông tư còn bất cập; sớm hoàn thiện phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác áp dụng chung toàn quốc.
Đối với Bản quản lý cảng cá kiểm soát chặt chẽ tàu cá khi xuất, nhập bến để đảm bảo các tàu cung cấp được đầy đủ hồ sơ tài liệu, cập nhật đủ dữ liệu hành trình vào phần mềm quản lý, kiên quyết từ chối cho bốc dỡ sản phẩm đối với các tàu cá khai thác trái phép có trong danh sách tàu IUU
Khánh Linh (T/H)