Hoạt động thương mại hàng hóa của Việt Nam mở đầu năm 2026 với mức tăng trưởng cao so với cùng kỳ, phản ánh sự phục hồi của chuỗi cung ứng và nhu cầu sản xuất toàn cầu. Tuy nhiên, nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu khiến cán cân thương mại quay trở lại trạng thái nhập siêu.
Xuất khẩu tăng nhờ nhóm điện tử và công nghiệp chế biến
Theo số liệu mới công bố của Cục Thống kê, tổng kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa tháng 01/2026 đạt 88,16 tỷ USD, giảm nhẹ 0,6% so với tháng trước nhưng tăng mạnh 39,0% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, xuất khẩu tăng 29,7%, còn nhập khẩu tăng tới 49,2%, đưa cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu 1,78 tỷ USD.
Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa tháng 01/2026 đạt 43,19 tỷ USD, giảm 2,0% so với tháng trước do yếu tố mùa vụ sau giai đoạn cao điểm cuối năm, song vẫn tăng mạnh 29,7% so với cùng kỳ năm trước. Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục giữ vai trò chủ lực với kim ngạch đạt 33,68 tỷ USD, chiếm 78% tổng kim ngạch xuất khẩu và tăng 42,2% so với cùng kỳ. Trong khi đó, khu vực kinh tế trong nước đạt 9,51 tỷ USD, giảm nhẹ 1,3% và chiếm khoảng 22% tổng kim ngạch.
Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu cho thấy sự phục hồi rõ nét ở nhóm công nghiệp chế biến. Điện tử, máy tính và linh kiện tiếp tục là nhóm hàng dẫn đầu với kim ngạch 9,56 tỷ USD, tăng 57,6% so với cùng kỳ. Điện thoại và linh kiện đạt 5,66 tỷ USD, tăng 17,3%, còn máy móc, thiết bị, dụng cụ và phụ tùng đạt 5,43 tỷ USD, tăng 40,2%.
Bên cạnh đó, các ngành hàng truyền thống như dệt may, giày dép, gỗ và sản phẩm gỗ, cà phê và thủy sản đều ghi nhận tăng trưởng tích cực, cho thấy nhu cầu tiêu dùng tại các thị trường lớn đang dần cải thiện.
Xét theo cơ cấu, nhóm hàng công nghiệp chế biến chiếm áp đảo 89% kim ngạch xuất khẩu, tiếp tục là động lực chính của tăng trưởng ngoại thương. Nhóm nông, lâm, thủy sản duy trì tỷ trọng khiêm tốn nhưng ổn định.
Nhập khẩu tư liệu sản xuất tăng mạnh
Ở chiều ngược lại, kim ngạch nhập khẩu hàng hóa tháng 01/2026 đạt 44,97 tỷ USD, tăng nhẹ 0,6% so với tháng trước và tăng vọt 49,2% so với cùng kỳ năm trước. Đà tăng này chủ yếu đến từ khu vực có vốn đầu tư nước ngoài với mức tăng 66,8%, phản ánh nhu cầu nhập khẩu nguyên vật liệu, linh kiện và máy móc để phục vụ sản xuất và xuất khẩu trong các tháng tới.
Nhóm điện tử, máy tính và linh kiện có giá trị nhập khẩu lớn nhất với 16,63 tỷ USD, tăng 70,7%. Máy móc, thiết bị và phụ tùng đạt 5,88 tỷ USD, tăng 47,2%. Nhiều mặt hàng đầu vào quan trọng như sắt thép, kim loại thường, chất dẻo và sản phẩm từ chất dẻo đều tăng mạnh.
Cơ cấu nhập khẩu cho thấy nhóm tư liệu sản xuất chiếm tới 94% tổng kim ngạch, là dấu hiệu cho thấy khu vực sản xuất đang mở rộng quy mô, trong khi hàng tiêu dùng chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ.
Về thị trường, Hoa Kỳ là đối tác xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam trong tháng 1 với kim ngạch đạt 13,9 tỷ USD, đưa mức xuất siêu sang thị trường này lên 12 tỷ USD, tăng gần 29% so với cùng kỳ. Xuất siêu sang EU đạt 3,9 tỷ USD.
Ở chiều nhập khẩu, Trung Quốc tiếp tục là thị trường cung cấp lớn nhất với kim ngạch 19 tỷ USD, khiến Việt Nam nhập siêu từ thị trường này tới 12,7 tỷ USD, tăng hơn 52%. Nhập siêu từ Hàn Quốc và ASEAN cũng gia tăng mạnh lần lượt 74,9% và 92,2%.
Thương mại hàng hóa tháng đầu năm cho thấy đà phục hồi rõ nét của cả xuất khẩu và nhập khẩu, đặc biệt ở khu vực sản xuất công nghiệp chế biến. Việc nhập khẩu tư liệu sản xuất tăng mạnh được xem là tín hiệu tích cực cho triển vọng sản xuất - xuất khẩu các tháng tới, dù trong ngắn hạn tạo áp lực khiến cán cân thương mại tạm thời chuyển sang nhập siêu.
Trung Anh