Bà Rịa- Vũng Tàu: Cần nhiều giải pháp nâng cao hiệu quả khai thác cảng Cái Mép- Thị Vải

Là cảng biển đầu tiên của Việt Nam nằm trong 20 cảng của thế giới có thể đón được tàu contaner siêu lớn gần 200.000 tấn nhưng công suất khai thác của cảng Cái Mép – Thị Vải vẫn còn chưa tương xứng với tiềm năng

Theo số liệu thống kê mới nhất của Cục Hải quan tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu, số lượng hàng hoá cập cảng tại cụm cảng Cái Mép- Thị Vải tăng dần hằng năm với sản lượng container xuất nhập khẩu các năm gần đây khoảng 1,5 triệu container năm (không kể số lượng container rỗng). Năm 2020, tỷ lệ hàng háa nhập khẩu làm thủ tục và thông quan tại cảng Cái Mép – Thị Vải là 17,81% so với tổng sản lượng hàng hoá cập cảng, tăng 5,42 % so với năm 2019 và là tỷ lệ cao nhất trong 3 năm trở lại đây.

 Tuy nhiên, con số trên cho thấy tỷ lệ hàng hoá nhập khẩu làm thủ tục và thông quan tại cảng Cái Mép – Thị Vải vẫn còn rất thấp so với tổng lượng hàng hoá cập cảng chưa tương xứng với tiềm năng, kỳ vọng phát triển cảng biển theo quy hoạch của Chính phủ cũng như định hướng phát triển kinh tế- xã hội của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu.

Theo phân tích của lãnh đạo Cục Hải quan tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu, có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng hàng hoá cập cảng Cái Mép – Thị Vải nhưng không làm thủ tục hải quan và thông quan hàng hoá tại Cục Hải quan Bà Rịa – Vũng Tàu. Trong đó nguyên nhân chủ yếu là chi phí vận chuyển đường bộ từ Cái Mép về các tỉnh Đông, Tây Nam bộ cao hơn khá nhiều so với chi phí vận chuyển đường thuỷ từ Cảng Cái Mép về TP.HCM sau đó mới vận chuyển đường bộ đi các địa phương khác. Vì vậy nhiều trường hợp hàng hoá về cụm cảng Cái Mép – Thị Vải nhưng vẫn lựa chọn tuyến vận chuyển đường thuỷ về TPHCM để làm thủ tục hải quan và thông quan hàng hoá rồi mới vận chuyển bằng đường bộ đi các tỉnh, thành phố khu vực phía Nam nhằm tiết kiệm chi phí vận chuyển ( giảm tối thiểu từ 30-50% chi phí vận chuyển).

 Ngoài ra, theo phản ánh của doanh nghiệp, chi phí vận chuyển từ kho doanh nghiệp đến cảng Cái Mép cao hơn đến cảng Cái Lái do chi phí nhà xe đưa ra bao gồm cả chi phí lấy container rỗng, trả container rỗng, trong khi hiện tại lượng container rỗng tại cảng. Cái Mép còn hạn chế, container rỗng chủ yếu tập trung tại khu vực cảng Cát Lái, Thủ Đức (TPHCM), Bình Dương nên doanh nghiệp phải chịu chi phí vận chuyển hai chiều. 

Doanh nghiệp vận tải hàng hoá luôn tận dụng việc vận chuyển hàng hoá hai chiều hoặc trả container rỗng tại chỗ để tiết kiệm chi phí, hạ giá vận chuyển trong khi khu vực cảng Cái Mép – Thị Vải chưa có cảng cạn (ICD), chưa có bãi container rỗng phục vụ cho việc lấy và trả container rỗng; chưa có kho tập kết hàng lẻ để các doanh nghiệp có thể rút ruột lấy hàng tại cảng sau khi đã hoàn thành thủ tục hàỉ quan hoặc gom hàng lẻ đóng chung container để xuất khẩu tại cảng Cái Mép. Doanh nghiệp phải vận chuyển các container về kho công ty rút ruột lấy hàng và vận chuyển vỏ container về các cảng để trả rỗng nên phát sinh thêm nhiều chi phí ( chi phí hai chiều), chưa kể hạ tầng giao thông kém, tình trạng tắc đường thường xuyên xảy ra.

 Cùng với đó việc xếp dỡ hàng hoá containet để phục vụ cho việc kiểm tra thực tế hàng hoá tại Cụm cảng Cái Mép – Thị Vải còn chậm trễ mất nhiều thời gian. Doanh nghiệp phải chờ đợi về một số lý do như thiếu thiết bị, nhân công, kẹt bãi, ưu tiên làm hàng tàu mẹ…Cầu bến của cảng chủ yếu phục vụ cho việc tiếp nhận, khai thác các tàu lớn đến việc giải phóng hàng hoá bằng đường bộ qua cổng cảng tốn nhiều thời gian chờ đợi, chưa đáp ứng được kỳ vọng của các doanh nghiệp.

 Bà Rịa – Vũng Tàu hiện có hơn 60% hàng nhập khẩu và 80% hàng xuất khẩu thuộc khu vực nội Á. Trong số 30 tuyến tàu cập cảng Cái Mép- Thị Vải chỉ có 7 tuyến nội Á. Thực tế này cho thấy số tuyến nội Á tại cảng Cái Mép – Thj Vải quá ít so với cảng Cát Lái (hiện đang là 83 tuyến).

 “Ngoài ra, cụm cảng Cái Mép- Thị Vải có chủ trương định hướng phát triển thành cảng trung chuyển quốc tế phù hợp với mục tiêu đề ra trong định hướng phát triển của Bộ Giao thông- Vận tải và tỉnh Bà. Rịa- Vũng Tàu. Vì vậy hiện nay một số cảng ưu tiên thực hiện trung chuyển hàng hoá quốc tế, chưa khai thác hết được tiềm năng xuất khẩu, đặc biệt là nhu cầu xuất, nhập khẩu hàng hoá của các doanh nghiệp trên địa bàn. Do đó, lượng hàng hoá xuất, nhập khẩu thông quan tại các cảng chưa đạt như kỳ vọng”, lãnh đạo Cục Hải quan  BR- Vũng Tàu nhận định.

Tại buổi làm việc với Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc gần đây về nội dung phát triển cảng biển và kết nối hạ tầng giao thông trên địa bàn tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu, ông Nguyễn Văn Thọ, Chủ tịch UBND tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu cho biết, hiện đã có 48/69 cảng của tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu đã được đưa vào sử dụng với tổng chiều dài bến cảng là 14 km, tổng công suất hơn 140 triệu tấn/năm. Dù tốc độ hàng hoá qua cảng biển của tỉnh tăng hằng năm nhưng công suất của cảng Cái Mép -Thị Vải vẫn chưa đạt hết tiềm năng.

Để khai thác tốt lợi thế, tiềm năng của Cảng Cái Mép- Thị Vải, theo kiến nghị của lãnh đạo UBND tỉnh Bà Rịa- Vũng Tàu cần thúc đẩy các dự án hạ tầng giao thông kết nối với cảng Cái Mép – Thị Vải như đường sắt Biên Hoà – Vũng Tàu, đường vành đai 4. Trung tâm logistis Cái Mép Hạ. Đồng thời nạo vét luồng hàng hải Vũng Tàu- Thị Vải đạt độ sâu 15,5m tạo điều kiện thuận lợi về thủ tục để các doanh nghiệp được nạo vét ngoài biển. Bên cạnh đó cần nghiên cứu để thành lập khu thương mại tự do Free Zone ở Cái Mép- Thị Vải.

 Ghi nhận các kiến nghị của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc yêu cầu các Bộ, ngành liên quan nghiên cứu dự án đường sắt Biên Hoà- Vũng Tàu như là nối dài của đường sắt Bắc Nam, đồng thời sớm hoàn thành trung tâm kiểm tra hàng hoá tập trung tại Cảng Cái Mép- Thị Vải, nghiên cứu thành lập khu thương mại tự do, chỉ đạo ưu tiên naọ vét luồng hàng hải…

“ Cần khẩn trương triển khai các giải pháp để đến năm 2030 cảng Cái Mép- Thị Vải phải ngang tầm khu vực và sau đó là nhóm hàng đầu thế giới. Phải làm thế nào để những gì tốt nhất, hiện đại nhất của cảng biển thế giới cũng có ở Cảng Cái Mép- Thị Vải”, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc nhấn mạnh.

Châu Anh