Bài 4-Sai phạm tại Dự án Tiểu khu đô thị số 3 (Lào Cai): Nguy cơ thất thoát ngân sách… ai chịu trách nhiệm?

Với việc xét duyệt giao đất tái định cư tại Dự án Tiểu khu đô thị số 3 cho 55 trường hợp không thuộc đối tượng bị thu hồi đất, giao đất cho 06 trường hợp phát sinh không đúng quy định, thậm chí giao đất tái định cư cả cho… “người đã chết”, UBND TP Lào Cai cùng những cá nhân là cán bộ, lãnh đạo đã vi phạm quy định pháp luật về đất đai, có nguy cơ gây thất thoát hàng trăm tỷ đồng ngân sách nhà nước.

Nguy cơ thất thoát hàng trăm tỷ đồng ngân sách nhà nước…

Kết luận thanh tra của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai chỉ ra hàng loạt những sai phạm trong quá trình giao đất tái định cư tại dự án Tiểu khu đô thị số 3 (TP Lào Cai), tuy nhiên việc triển khai khắc phục sai phạm, tồn tại này, đến nay vẫn chưa được hoàn thành. Cùng với đó, nhiều nội dung khi khắc phục chưa được thực hiện đã được đăng tải trong bài viết; UBND TP Lào Cai lại không thực hiện theo kiến nghị của Sở Tài nguyên và Môi trường.

Theo đó, UBND TP Lào Cai kiến nghị tiếp tục thực hiện giao đất tái định cư cho nhiều trường hợp đã bị kết luận không có hồ sơ, căn cứ pháp lý, bị kết luận sai phạm. Căn cứ được UBND TP Lào Cai đưa ra để tiếp tục thực hiện giao đất tái định cư cho những hộ dân này lại chỉ là những biên bản họp dân vào giữa tháng 10 năm 2022 và biểu rà soát về hộ khẩu của Công an Phường sau này.

Liệu rằng, những biên bản họp dân cư ở thời điểm sau khi tiến hành thu hồi đất, xác định người được hưởng tái định cư đã trôi qua 6, 7 năm có đủ căn cứ để tiếp tục giao đất? Có đủ các thành phần, các hộ dân, những người mà đã có đất bị thu hồi trước đây hay không? Liệu có việc tổ chức, lấy ý kiến để hợp thức hóa sai phạm hay không?

Đánh giá về những điểm khi triển khai khắc phục hậu quả không thống nhất với kết luận thanh tra mà UBND TP Lào Cai đưa ra, ông Phạm Thanh Hải – Chánh Thanh tra Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai cho biết, về nguyên tắc, khi kết luận thanh tra được ban hành, cơ quan bị kết luận vi phạm nếu không đồng ý với kết luận thì có thể khiếu nại kết luận thanh tra để yêu cầu sửa, hủy bỏ kết luận.

Tuy nhiên, đối với kết luận 2586/KL-TT ngày 23/09/2021 của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai về đối tượng giao đất tái định cư tại dự án Tiểu khu đô thị số 3 thì hoàn toàn không có khiếu nại nào.

“Do đó, kết luận hoàn toàn có hiệu lực. Các đơn vị có tên trong kết luận phải thực hiện đúng nội dung yêu cầu, kiến nghị của kết luận đưa ra. Là cơ quan ban hành kết luận, chúng tôi sẽ theo dõi, đôn đốc các tổ chức cá nhân thực hiện nội dung kết luận và hoàn toàn không sửa đổi gì” - Chánh Thanh tra Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai khẳng định.

Từ đó, có thể thấy nhiều công việc triển khai thực hiện khắc phục hậu quả của UBND TP Lào Cai là hoàn toàn trái ngược với những yêu cầu khắc phục của Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai. Điều này phần nào đã làm phức tạp hơn những nội dung, không tuân thủ kết luận thanh tra và liên tục lỡ hẹn hoàn thành khắc phục hậu quả theo cam kết.

Với việc xét duyệt giao đất tái định cư tại Dự án Tiểu khu đô thị số 3 cho 55 trường hợp không thuộc đối tượng bị thu hồi đất, giao đất cho 06 trường hợp phát sinh không đúng quy định, thâm chí giao đất tái định cư cả cho… “người đã chết”, tổng cộng UBND TP Lào Cai đã xét duyệt giao đất tái định cư sai cho hơn 60 trường hợp.

Đáng nói, theo kết luận thanh tra, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai đã chỉ ra, nhiều trường hợp sau khi được giao đất tái định cư, đã thực hiện chuyển nhượng quyền sử dụng đất này cho người khác. Điều này khiến cho việc thu hồi lại thửa đất đã giao sai đối tượng gặp nhiều khó khăn, rất khó để thực hiện thu hồi và bồi hoàn lại ngân sách nhà nước.

Chính vì rất khó thực hiện thu hồi lại ngân sách thất thoát này, tại kết luận thanh tra, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai yêu cầu, với các thửa đất tái định cư đã chuyển nhượng thì yêu cầu người được giao đất thực hiện nghĩa vụ tài chính với ngân sách nhà nước theo quy định hoặc quy trách nhiệm bồi thường cho cán bộ tham mưu trực tiếp và người ký quyết định thu hồi đất, giao đất.

Vậy, việc UBND TP Lào Cai tiếp tục thực hiện giao đất cho nhiều đối tượng không đủ điều kiện đã tiếp tục gấy thất thoát ngân sách nhà nước mà trước đó đã thực hiện sai?

Đơn cử, theo Quyết định số 2387/QĐ-UBND ngày 17/10/2022 của UBND tỉnh Lào Cai về phê duyệt giá khởi điểm đấu giá đất tại TP Lào Cai, thì nhiều địa điểm ở phường Bắc Cường được phê duyệt có giá từ 15.000.000 đồng/m2 đến 25.000.000 đồng/m2. Còn theo Quyết định số 439/QĐ-UBND ngày 24/02/2020 của UBND tỉnh Lào Cai về việc phê duyệt, bổ sung chấp thuận đầu tư dự án này, thì diện tích bình quân của các lô đất tái định cư khoảng 100m2.

Như vậy, với hơn 60 trường hợp giao đất tái định cư sai quy định này, với mỗi thửa đất tái định cư diện tích tối thiểu 100m2, cùng mức giá thấp nhất 15.000.000 đồng/m2, số tiền thất thoát ngân sách nhà nước có thể lên đến hàng chục tỷ đồng. Chưa kể, nếu các thửa đất tái định cư có diện tích lớn hơn 100m2 thì số tiền thất thoát ngân sách nhà nước có thể lên đến hàng trăm tỷ đồng?

… trách nhiệm thuộc về ai?

Với những sai phạm trong giao đất tái định cư tại dự án này, các đơn vị, tổ chức và cá nhân chịu trách nhiệm chính đã được chỉ ra. Theo đó, UBND phường Bắc Cường phải chịu trách nhiệm về việc buông lỏng công tác quản lý về đất đai, để xảy ra tình trạng người dân sử dụng đất sai mục đích. Thiếu trách nhiệm trong xác định đối tượng thu hồi đất, xác định chủ thể sử dụng đất; trình thu hồi đất sai đối tượng, trùng vị trí đất thu hồi.

Đặc biệt, UBND phường Bắc Cường phải chịu trách nhiệm trong việc trình UBND TP điều chỉnh thu hồi đất với các trường hợp tặng cho, chuyển nhượng chưa đăng; trình thu hồi với các trường hợp chưa được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất khi không có xác nhận về nguồn gốc sử dụng đất, tình trạng tranh chấp đất đai…., trình giao đất tái định cư sai đối tượng. Đáng nói, những sai phạm này được thực hiện ngay cả khi đã có Kết luận thanh tra số 08/KL-TT ngày 28/5/2013 của Thanh tra tỉnh Lào Cai.

Những cá nhân phải chịu trách nhiệm trực tiếp là cán bộ địa chính, lãnh đạo UBND phường Bắc Cường tại thời điểm xác lập hồ sơ.

Bên cạnh UBND phường Bắc Cường, Phòng Tài Nguyên và Môi trường (Cơ quan thường trực Hội đồng Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư thành phố) phải chịu trách nhiệm khi là cơ quan tham mưu cho UBND TP trong công tác quản lý đất đai. Đơn vị đã thiếu kiểm tra, giám sát để xảy ra nhiều sai phạm. Thiếu trách nhiệm trong công tác kiểm tra, thẩm định đối tượng thu hồi đất, giao đất tái định cư dẫn đến trình UBND TP ban hành Quyết định có nhiều sai sót, không đúng quy định pháp luật.

Với những sai phạm này, Trưởng phòng Tài Nguyên và Môi trường TP Lào Cai – Phó Chủ tịch Hội đồng Bồi thường, hỗ trợ và tái định cư thành phố; các cán bộ, lãnh đạo tham mưu thực hiện công việc thẩm định hồ sơ, tham mưu, trình ký các Quyết định phải chịu trách nhiệm trực tiếp.

Ngoài ra, Thanh tra thành phố Lào Cai cũng phải chịu trách nhiệm do tham mưu cho Chủ tịch UBND TP ký văn bản về giải quyết đơn của ông Lý Văn Tưởng – Tổ 21, phường Bắc Cường có nhiều sai sót.

Đặc biệt, kết luận thanh tra tại dự án này, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai chỉ rõ, Chủ tịch UBND TP Lào Cai phải chịu trách nhiệm về việc ký văn bản số 2047/UBND-TTr ngày 16/12/2016 về việc giải quyết đơn của ông Lý Văn Tưởng – Tổ 21, phường Bắc Cường. Theo đó, tại thời kỳ này, Chủ tịch UBND TP Lào Cai là đồng chí Lê Quang Minh.

Sau đó, Ban Tổ chức Tỉnh ủy Lào Cai đã công bố Quyết định của Tỉnh ủy Lào Cai về việc bổ nhiệm đồng chí Lê Quang Minh, Tỉnh ủy viên, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Lào Cai giữ chức vụ Phó trưởng Ban Tổ chức Tỉnh ủy, kể từ ngày 1/1/2020.

Đến tháng 11/2020, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Lào Cai đã phân công đồng chí Lê Quang Minh, Ủy viên Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh, Phó Trưởng Ban Tổ chức Tỉnh ủy giữ chức vụ Phó Trưởng ban Thường trực Ban Tổ chức Tỉnh ủy, kiêm Phó Trưởng ban Bảo vệ, chăm sóc sức khỏe cán bộ tỉnh Lào Cai.

Hiện nay, theo thông tin tại Cổng thông tin Văn phòng Tỉnh ủy Lào Cai, đồng chí Lê Quang Minh cũng nằm trong Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Lào Cai khoá XVI, nhiệm kỳ 2020-2025.

Cùng với đó, chịu trách nhiệm chính về việc giao đất tái định cư sai đối tượng tại dự án này là Phó Chủ tịch UBND TP Lào Cai – Chủ tịch Hội đồng bồi thường, hỗ trợ và tái định cư qua các thời kỳ. Đây là những cá nhân đã chỉ đạo trực tiếp công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, ký các quyết định thu hồi đất, các quyết định giao đất tái định cư sai đối tượng. (Thương Trường sẽ thông tin cụ thể trong bài viết tiếp theo)

Để xử lý trách nhiệm, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Lào Cai kiến nghị, UBND TP Lào Cai làm rõ, xử lý kỷ luật đối với từng tổ chức, cá nhân để xảy ra vi phạm theo đúng quy định của pháp luật.  Kiến nghị UBND tỉnh Lào Cai kiểm điểm trách nhiệm của Lãnh đạo UBND TP Lào Cai do thiếu trách nhiệm trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo để xảy ra các vi phạm trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư này.

Sai phạm đã được làm rõ, kiến nghị xử lý trách nhiệm cũng rất rõ ràng, tuy nhiên, đến nay công tác xử lý trách nhiệm này vẫn chưa hoàn thành, nhiều cá nhân sai phạm chưa bị xử lý, tiếp tục được bổ nhiệm, luân chuyển giữ các chức vụ lãnh đạo chủ chốt tại các địa phương. Thương Trường sẽ tiếp tục thông tin./.

Quang Anh - Đinh Hiệu