Bộ Tài chính cho biết đã trình Chính phủ phương án đánh thuế thu nhập cá nhân (TNCN) đối với giao dịch chuyển nhượng vàng miếng, trong khi vàng nguyên liệu và vàng trang sức, mỹ nghệ sẽ không thuộc diện áp thuế.
Thông tin trên được ông Lưu Đức Huy, Phó Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát chính sách thuế, phí và lệ phí (Bộ Tài chính), chia sẻ tại họp báo thường kỳ quý III/2025, chiều 3/10. Theo ông Huy, vàng có nhiều loại như vàng miếng, vàng nguyên liệu, vàng trang sức mỹ nghệ... Các giao dịch vàng này đều có các sắc thuế liên quan. Chẳng hạn, thuế nhập khẩu với vàng miếng là 0%. Với vàng trang sức mỹ nghệ, Cục đã báo cáo Bộ Tài chính, trình Chính phủ và sẽ ban hành trong thời gian tới. Theo đó, thuế xuất khẩu với vàng trang sức mỹ nghệ là 0%.
Về giao dịch vàng nói chung, theo ông Huy, hiện đã áp dụng thuế giá trị gia tăng và hình thức thu thuế trực tiếp. Còn thuế thu nhập doanh nghiệp là khoản thu nhập (nếu có) của doanh nghiệp thì sẽ thu theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp.
Với cá nhân, hiện nay, theo Nghị định 24 và Nghị định 232 sửa đổi, cá nhân không được phép kinh doanh vàng miếng, do đó không thể áp dụng thuế TNCN theo hình thức kinh doanh. Với cách tiếp cận mới, giao dịch vàng miếng sẽ được coi là khoản “thu nhập khác” và đưa vào phạm vi điều chỉnh của Luật Thuế TNCN.
Ông Huy cho biết Bộ Tài chính đã trao đổi cùng Ngân hàng Nhà nước và trình Chính phủ đưa vào dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân theo hướng sẽ thu thuế thu nhập cá nhân với giao dịch vàng miếng, không áp dụng với vàng trang sức, nguyên liệu. Mức thuế đề xuất ban đầu tại dự thảo là 0,1% trên giá chuyển nhượng từng lần. Việc áp dụng thời điểm nào, điều chỉnh thuế ra sao được trình Quốc hội theo hướng giao cho Chính phủ quy định.
Đề xuất này xuất phát từ yêu cầu của Chính phủ trong Nghị quyết 278, ban hành ngày 13/9, nhằm tăng tính minh bạch thị trường và hạn chế đầu cơ vàng. Theo đó, Chính phủ yêu cầu quy định rõ thu nhập từ hoạt động giao dịch mua bán vàng thuộc diện chịu thuế, nhằm nâng cao tính minh bạch của thị trường và hạn chế đầu cơ. Bộ Tài chính được giao phối hợp với Ngân hàng Nhà nước thống nhất nội dung này trong dự thảo.
Về tác động chính sách, nhiều chuyên gia cho rằng đánh thuế giao dịch vàng miếng là phù hợp với xu hướng chung của thế giới. Ở nhiều quốc gia, thuế áp lên vàng nhằm hạn chế tích trữ, giảm tình trạng đầu cơ và hướng dòng tiền vào sản xuất – kinh doanh. Khi thuế được áp dụng, người dân sẽ cân nhắc kỹ trước khi mua bán, từ đó lượng giao dịch có thể giảm, góp phần làm thị trường vàng bớt căng thẳng và giá vàng hạ nhiệt.
Một số chuyên gia đề xuất mức thuế suất cao hơn, khoảng 0,5–1,5% giá trị giao dịch. Chẳng hạn, với giao dịch một lượng vàng trị giá 128 triệu đồng, thuế 1,5% sẽ tương đương 1,9 triệu đồng, bất kể lời lỗ. Theo phân tích, cách tính này sẽ làm giảm động cơ đầu cơ ngắn hạn. Tuy nhiên, cũng có ý kiến cho rằng mức khởi điểm 0,1% như đề xuất hiện tại là hợp lý, giúp thị trường làm quen dần trước khi xem xét điều chỉnh. Trong khi đó, ý kiến khách cho rằng nên đánh thuế 20% trên lợi nhuận thay vì trên giá trị giao dịch.
Chuyên gia lưu ý cần nghiên cứu kỹ, nhất là vàng nhẫn hiện cũng được xếp vào vàng trang sức, vậy có bị đánh thuế không? Người dân mua bán vàng cưới có thuộc diện chịu thuế không? Hay đánh thuế giao dịch vàng cần phân biệt giữa tích trữ và đầu cơ.
Trung Anh