Cam kết mạnh mẽ, Lazada vẫn "vô tình" tiếp tay cho hàng giả

Lazada từng tuyên bố “nói không với hàng giả”, cam kết sử dụng công nghệ và quy trình kiểm duyệt chặt chẽ để gỡ bỏ sản phẩm vi phạm. Nhưng thực tế, nhiều vụ hàng nhái vẫn chỉ bị phát hiện khi cơ quan chức năng vào cuộc, khi người tiêu dùng đã “tiền mất tật mang” và doanh nghiệp chính hãng chịu tổn thất.

Lazada từng khẳng định “nói không với hàng giả”

Từ năm 2019, Lazada đã tham gia ký kết với Bộ Công Thương và các doanh nghiệp lớn cam kết “nói không với hàng giả, hàng nhái”.

Trên trang chủ, sàn TMĐT này khẳng định hạ tầng công nghệ gồm AI và đội ngũ kiểm duyệt sẽ rà soát liên tục, gỡ bỏ ngay khi phát hiện vi phạm; cùng với đó là chính sách phạt kịch khung đối với người bán đăng tải sản phẩm gian lận. Lazada cũng thường xuyên phối hợp với các hãng chủ sở hữu thương hiệu để rà soát, xác minh và chặn đứng nguồn cung cấp hàng giả ngay từ khâu đăng bán.

Phía Lazada nhấn mạnh: trong trường hợp phát hiện sản phẩm giả mạo, người mua sẽ được hoàn tiền 100% và người bán bị đình chỉ vĩnh viễn. Bên cạnh đó, nền tảng này còn xây dựng mục “Báo cáo gian hàng” để khuyến khích người dùng phản ánh ngay khi nghi ngờ hàng nhái. Chính sách minh bạch về điều khoản thỏa thuận, quy định chi tiết về nhãn mác, xuất xứ và hình ảnh sản phẩm được áp dụng bắt buộc đối với tất cả người bán tại Việt Nam.

Tuy nhiên trên thực tế, hàng ngàn gian hàng trên Lazada vẫn đăng bán những sản phẩm mang nhãn hiệu của các thương hiệu nổi tiếng như Rolex, Louis Vuitton, Chanel… thậm chí bộ phận giám sát nội bộ của Lazada chỉ tiếp nhận và gỡ bỏ sản phẩm sau khi có đơn khiếu nại của người dùng, thay vì chủ động rà soát toàn sàn.

Nhiều khách hàng cho biết họ đã mua hàng trên Lazada và nhận sản phẩm không đúng như quảng cáo, chất lượng kém hoặc hư hỏng ngay khi sử dụng.

Anh P.P.K. (TP.HCM) đặt mua điện thoại Oppo Pro 128 GB với giá 3,39 triệu đồng, nhưng khi nhận hàng máy không lên nguồn, cục sạc không có logo chính hãng. Sau khi phản ánh, Lazada chỉ hẹn 5-7 ngày sẽ trả lời rồi cuối cùng thông báo cửa hàng vi phạm đã “tự đóng” gian hàng.

Mới đây nhất vào 7/6, Công an TP.HCM đã triệt phá một đường dây sản xuất và tiêu thụ dầu nhớt giả với quy mô kỷ lục: hơn 220.000 chai được pha trộn từ nhớt kém chất lượng và nhớt chính hãng của các thương hiệu nhỏ theo tỷ lệ 7:3, sau đó dán tem nhãn của Castrol, Motul, Honda, Yamaha… rồi bán trên Shopee và Lazada.

Tính từ tháng 2/2024 đến nay, nhóm do Nguyễn Văn Khánh cầm đầu đã thu lợi hàng chục tỷ đồng trước khi bị bắt.

Theo anh M.T, tài xế công nghệ tại TP.HCM chia sẻ: “Sau khi biết có tới 220.000 chai nhớt giả được bày bán tràn lan trên mạng, tôi thấy rùng mình, với chúng tôi, chỉ một lần hỏng máy giữa đường là coi như mất trắng cả ngày, tiền sửa chữa còn cao gấp nhiều lần giá nhớt.”

Theo khảo sát của Cục Thương mại điện tử và Kinh tế số (Bộ Công Thương), có tới 70% người tiêu dùng mua sắm trực tuyến đã từng mua phải hàng giả trên một sàn TMĐT bất kỳ, trong đó Lazada được nêu tên nhiều lần. Hơn nữa, khảo sát của Vinastas cho thấy 62% người tiêu dùng không biết kiện ai khi mua phải hàng giả, hàng nhái, dẫn đến việc họ đành chịu thiệt thòi về kinh tế mà không được bồi thường.

Theo PGS.TS Đinh Trọng Thịnh, việc các sàn thương mại điện tử ký cam kết không kinh doanh hàng giả, hàng nhái chỉ là bước khởi đầu. Nếu không đi kèm các quy định cụ thể, cơ chế giám sát nghiêm ngặt và chế tài xử phạt rõ ràng thì những cam kết này sẽ khó có thể phát huy hiệu quả. Ông nhấn mạnh: "Để chống hàng giả thành công, cần có quy định chi tiết về biện pháp kiểm tra, phương thức giám sát và trách nhiệm thực thi đến cùng".

Tác hại đến người tiêu dùng và nhà sản xuất

Đối với người tiêu dùng, hàng giả, hàng nhái không chỉ gây thiệt hại kinh tế trực tiếp mà còn kéo theo hàng loạt hệ lụy nghiêm trọng. Người tiêu dùng có thể đối mặt với rủi ro sức khỏe khi sử dụng mỹ phẩm giả, hoặc thiệt hại về tài sản khi mua phải phụ kiện điện tử kém chất lượng, tiềm ẩn nguy cơ cháy nổ, chập điện. Quyền lợi của họ cũng thường không được đảm bảo đầy đủ do khó khăn trong việc xác minh nguồn gốc sản phẩm và xử lý khiếu nại.

Đối với các doanh nghiệp chính hãng, tổn thất thường không thể ước tính được chính xác. Nhà xuất bản First News cho biết vì sách giả tràn lan, họ đã mất đến 80% doanh thu tại các hiệu sách trực tuyến liên kết với Lazada. Doanh thu in, tái bản giảm mạnh do độc giả mua nhầm ấn phẩm không rõ nguồn gốc.

Tương tự, Hiệp hội Các nhà sản xuất xe máy (VAMM) phản ánh phụ tùng giả trên các sàn TMĐT khiến thị trường phụ tùng chính hãng lao đao, làm mất niềm tin của khách hàng, thậm chí gây mất an toàn cho người dùng khi sản phẩm không đáp ứng tiêu chuẩn kỹ thuật.

Các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng như Hội Bảo vệ Người tiêu dùng TP.HCM cũng liên tục nhận đơn khiếu nại từ khách hàng gặp rủi ro về sức khỏe, tài sản do hàng giả. Bà Nguyễn Thị Thu Hiền (Chủ tịch Hội) nhấn mạnh: “Rất khó để các cơ quan chức năng xử lý triệt để, vì sàn TMĐT chỉ chịu trách nhiệm phần kiểm duyệt nội dung, còn khâu kho vận, nguồn gốc hàng hóa lại dễ qua mặt.”

Dù tuyên bố mạnh mẽ về việc “nói không với hàng giả”, Lazada và một số sàn TMĐT khác vẫn để lọt nhiều sản phẩm nhái qua các khâu kiểm soát, gây thiệt hại rõ rệt cho người tiêu dùng và doanh nghiệp chính hãng. Để giải quyết triệt để, các sàn TMĐT cần nâng cấp công nghệ kiểm duyệt, xác thực người bán, phối hợp thường xuyên với cơ quan chức năng và chịu trách nhiệm minh bạch hơn về nguồn gốc hàng hóa thay vì chỉ dừng lại ở những cam kết trên giấy.

Linh Anh