Từ thực tiễn quản lý, cơ quan thuế đã nhận diện 5 nhóm rủi ro phổ biến mà người kinh doanh cần chủ động phòng ngừa, phần lớn xuất phát từ việc chưa cập nhật kịp chính sách mới.
Bước chuyển lớn trong chính sách quản lý thuế
Tại Hội thảo "Quản trị rủi ro thuế thương mại điện tử" do Tạp chí Tài chính doanh nghiệp vừa tổ chức, ông Nguyễn Tiến Minh, Phó Trưởng Thuế TP Hà Nội, cho biết năm 2026 đánh dấu bước chuyển lớn trong chính sách quản lý thuế đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số với hàng loạt thay đổi quan trọng như chấm dứt phương pháp thuế khoán, nâng ngưỡng doanh thu không phải nộp thuế lên 1 tỷ đồng/năm, giao sàn thương mại điện tử thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay người bán, đồng thời hoàn thiện chính sách về hóa đơn điện tử.
Theo ông Minh, tại Hà Nội, công tác quản lý thuế đã chuyển mạnh từ phương thức thủ công sang quản lý dựa trên dữ liệu định danh, dữ liệu giao dịch, hóa đơn điện tử và dòng tiền. Cơ quan thuế áp dụng phương pháp quản trị rủi ro để phân loại người nộp thuế theo ngành nghề, quy mô doanh thu và mức độ rủi ro, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý.
Đến nay, Thuế TP Hà Nội đang quản lý hơn 206.000 tổ chức, doanh nghiệp, hộ và cá nhân kinh doanh thương mại điện tử, tăng gần 3 lần so với năm 2024. Năm 2025, số thu từ lĩnh vực này đạt gần 52.000 tỷ đồng, tăng 22,3% so với năm trước; 6 tháng đầu năm 2026 đạt hơn 24.700 tỷ đồng, tăng 21,7% so với cùng kỳ. Đáng chú ý, doanh thu từ các doanh nghiệp kinh doanh trên mạng xã hội tăng mạnh, phản ánh xu hướng dịch chuyển sang bán hàng trực tuyến và livestream
Sự phát triển mạnh mẽ của hoạt động kinh doanh trên nền tảng số đặt ra yêu cầu phải hoàn thiện cơ chế quản lý nhằm bảo đảm môi trường kinh doanh minh bạch, bình đẳng
Ông Minh cho biết, hai chính sách mới đang phát huy hiệu quả rõ nét là Cổng thương mại điện tử dành cho hộ kinh doanh và cơ chế sàn thương mại điện tử thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay. Cùng với đó, ngành Thuế Hà Nội đã triển khai nhiều giải pháp công nghệ như xây dựng cơ sở dữ liệu thương mại điện tử, ứng dụng công cụ phân tích rủi ro hóa đơn, trợ lý ảo AI hỗ trợ người nộp thuế trên ứng dụng eTax Mobile và mở rộng kết nối dữ liệu với các cơ quan quản lý, ngân hàng, đơn vị vận chuyển và các nền tảng số.
Bên cạnh việc ứng dụng công nghệ, công tác thanh tra, kiểm tra cũng được tập trung vào các trường hợp có dấu hiệu rủi ro nhằm tăng hiệu quả quản lý, chống thất thu ngân sách nhưng vẫn bảo đảm mục tiêu hỗ trợ, hướng dẫn đa số người nộp thuế thực hiện đúng quy định.
Theo ông Minh, các chính sách thuế mới được xây dựng theo hướng giảm thủ tục hành chính và tăng tính tự động. Người bán trên sàn thương mại điện tử được giảm nhiều công việc nhờ sàn thực hiện kê khai, khấu trừ và nộp thuế thay; đồng thời có thể được lập hóa đơn điện tử theo cơ chế ủy nhiệm. Cùng với đó, phạm vi quản lý cũng được mở rộng đối với hoạt động livestream bán hàng, KOL, KOC và các giao dịch liên quan đến tài sản số.
Nhận diện nhóm rủi ro phổ biến
Từ thực tiễn quản lý, cơ quan thuế đã nhận diện 5 nhóm rủi ro phổ biến đối với hoạt động kinh doanh trên nền tảng số.
Thứ nhất là rủi ro về chính sách, khi nhiều hộ, cá nhân kinh doanh chưa kịp thời cập nhật các quy định mới về thuế.
Thứ hai là rủi ro về dòng tiền, phát sinh khi người kinh doanh không tách bạch giữa tài khoản cá nhân và tài khoản kinh doanh hoặc giữa hoạt động của doanh nghiệp với hộ kinh doanh, gây khó khăn trong việc xác định doanh thu và nghĩa vụ thuế.
Thứ ba là rủi ro về hóa đơn, bao gồm lập sai, lập thiếu hóa đơn hoặc không có đầy đủ chứng từ chứng minh nguồn gốc hàng hóa.
Thứ tư là rủi ro về lưu trữ hồ sơ, chứng từ, khiến người nộp thuế gặp khó khăn trong quản lý chi phí, chứng minh nguồn gốc hàng hóa hoặc thực hiện hoàn thuế khi cần thiết.
Cuối cùng là rủi ro về kê khai thuế, chủ yếu phát sinh từ những sai sót của bốn nhóm rủi ro nêu trên và hoàn toàn có thể phòng ngừa nếu người nộp thuế thực hiện đúng quy định ngay từ đầu.
Để hạn chế các rủi ro này, ông Minh khuyến nghị hộ, cá nhân và doanh nghiệp kinh doanh trên nền tảng số cần thường xuyên cập nhật chính sách thuế mới; tổ chức sổ sách kế toán đầy đủ, chính xác; tận dụng các công cụ hỗ trợ miễn phí của ngành Thuế; thực hiện đúng quy định về hóa đơn, chứng từ; kê khai, nộp thuế đúng thời hạn; đồng thời xác định doanh thu tính thuế trên tổng doanh thu của tất cả các kênh bán hàng và tách bạch rõ tài khoản, chủ thể, ngành nghề cũng như tài sản phục vụ hoạt động kinh doanh.
Theo ông Nguyễn Tiến Minh, Hà Nội đang từng bước hình thành mô hình quản lý thuế hiện đại dựa trên dữ liệu và quản trị rủi ro, phù hợp với sự phát triển của kinh tế số.
Trong thời gian tới, cơ quan thuế sẽ tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cấp hạ tầng công nghệ, mở rộng kết nối dữ liệu, đẩy mạnh tuyên truyền và hỗ trợ người nộp thuế, lấy người nộp thuế làm trung tâm phục vụ, qua đó góp phần xây dựng môi trường kinh doanh số minh bạch, bình đẳng và phát triển bền vững.
Bà Nguyễn Thị Hải Yến, Giám đốc Trung tâm Kinh doanh Khối Giải pháp bán lẻ Tập đoàn MISA, cho rằng việc hàng loạt chính sách mới về thương mại điện tử, quản lý thuế và hóa đơn điện tử có hiệu lực đang đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với các hộ, cá nhân kinh doanh trong việc đổi mới phương thức quản lý, ứng dụng công nghệ để vừa đáp ứng quy định của pháp luật, vừa nâng cao hiệu quả hoạt động.
Theo bà Nguyễn Thị Hải Yến, trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển nhanh và yêu cầu quản lý ngày càng cao, ứng dụng công nghệ không chỉ là giải pháp nâng cao hiệu quả quản trị mà còn là điều kiện quan trọng để hộ, cá nhân kinh doanh thích ứng với các quy định mới về thuế, hóa đơn điện tử và minh bạch dữ liệu. Đây cũng là nền tảng giúp người kinh doanh giảm chi phí tuân thủ, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững trong môi trường kinh doanh số.
Anh Đào