Ngày 31/7/2025, Hoa Kỳ đã ban hành Sắc lệnh hành pháp với tiêu đề “Further Modifying the Reciprocal Tariff Rates”, đánh dấu bước điều chỉnh mới nhất đối với chính sách thuế đối ứng theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA). Những quy định cập nhật sẽ chính thức có hiệu lực từ 12:01 sáng theo giờ miền Đông (EDT) ngày 7/8/2025, tương đương 11:01 trưa cùng ngày theo giờ Việt Nam.
Theo nội dung được công bố, từ 12:01 sáng (EDT) ngày 7/8/2025, hàng hóa nhập khẩu để tiêu thụ hoặc rút khỏi kho để tiêu thụ, nếu có xuất xứ từ các quốc gia được liệt kê tại Phụ lục I của Sắc lệnh EO, (ngoại trừ những trường hợp được miễn), sẽ phải chịu mức thuế bổ sung theo các phân loại mã HTSUS từ 9903.02.02 đến 9903.02.71, theo quy định tại Phụ lục II.
Đối với hàng hóa từ Liên minh châu Âu, mức thuế đối ứng sẽ được xác định theo ngưỡng thuế cơ bản tại Cột 1 của biểu thuế: nếu thuế suất từ 15% trở lên, hàng hóa sẽ không bị áp thuế đối ứng và được khai báo theo mã 9903.02.19; nếu dưới 15%, tổng thuế sau khi cộng thêm thuế đối ứng phải đạt 15% và khai theo mã 9903.02.20.
Đáng chú ý, các mặt hàng từ Trung Quốc (bao gồm Hồng Kông và Ma Cao) tiếp tục phải chịu thuế đối ứng 10% theo mã 9903.01.25, giữ nguyên theo quy định của Sắc lệnh EO 14298, không bị điều chỉnh bởi Sắc lệnh mới công bố ngày 31/7.
Bên cạnh đó, CBP – Cơ quan Hải quan và Biên phòng Hoa Kỳ – cũng công bố một loạt trường hợp được miễn áp thuế đối ứng. Cụ thể, hàng hóa đang trên đường vận chuyển đến Hoa Kỳ trước thời điểm 12:01 sáng ngày 7/8 sẽ chỉ chịu mức thuế 10% và khai báo theo mã 9903.01.25 nếu được nhập khẩu hoặc rút khỏi kho trong khoảng từ 7/8 đến trước 12:01 sáng ngày 5/10/2025.
Các quốc gia tham gia Hiệp định USMCA như Canada và Mexico được hưởng chính sách miễn thuế nếu hàng hóa đáp ứng điều kiện và được khai báo đúng theo các mã HTSUS liên quan.
Ngoài ra, nhiều nhóm hàng hóa khác cũng được miễn thuế đối ứng bao gồm: hàng viện trợ nhân đạo (do cá nhân hoặc tổ chức tại Mỹ quyên tặng như thực phẩm, thuốc, quần áo… nhằm mục đích giảm đau khổ nhân đạo, trừ khi Tổng thống đưa ra quyết định loại trừ cụ thể); tài liệu thông tin (sách, phim, CD, tin tức...); hàng hóa có cấu phần ít nhất 20% giá trị từ Hoa Kỳ; hàng hóa được phân loại đặc biệt (những mặt hàng phù hợp với các đầu mã HTSUS được liệt kê tại mục (v)(iii) của chú thích số 2 (Note 2) trong Chương 99, được quy định tại EO 14257 và giải thích rõ hơn trong Thông báo của Tổng thống ngày 11/4/2025.).
Một điểm đáng lưu ý là thuế đối ứng không áp dụng đối với hàng hóa được khai hợp lệ trong Chương 98 HTSUS, ngoại trừ một số trường hợp cụ thể như hàng thuộc các đạo luật AGOA, Caribbean Basin, các FTA khác, hoặc hàng tạm nhập có bảo lãnh (TIB).
Về xử lý hành vi gian lận thương mại, CBP sẽ áp thuế bổ sung 40% ad valorem đối với hàng hóa bị xác định là có hành vi chuyển tải nhằm né tránh thuế đối ứng theo IEEPA. Mức thuế này được áp dụng thông qua mã 9903.02.01 và sẽ cộng thêm các khoản thuế, phí, phạt khác theo quy định hiện hành.
Cơ quan hải quan Hoa Kỳ cũng nhấn mạnh quy định nghiêm ngặt về cách khai báo các mã HTSUS khi làm tờ khai nhập khẩu. Mỗi dòng khai báo phải phản ánh chính xác từng loại thuế áp dụng, không được gộp chung các mã thuế. Với hàng hóa có tỷ lệ giá trị nội địa từ Hoa Kỳ, doanh nghiệp phải chia thành hai dòng: một cho phần được miễn thuế và một cho phần chịu thuế đối ứng.
Đối với các dòng tóm tắt tờ khai có nhiều mã HTSUS, CBP quy định thứ tự khai báo bắt buộc, ưu tiên các mã từ Chương 98, sau đó đến Chương 99 (thuế IEEPA, các biện pháp thương mại như Mục 301, 232, 201…), và cuối cùng là mã HTSUS từ Chương 1 đến 97. Doanh nghiệp được yêu cầu kê khai giá trị hàng hóa tại dòng mã chương 1–97, trừ khi có quy định khác trong chương 98.
Những cập nhật mới này đòi hỏi các doanh nghiệp xuất khẩu và nhà nhập khẩu phải đặc biệt lưu ý trong việc tuân thủ quy trình khai báo, cũng như đánh giá kỹ tác động đến chuỗi cung ứng. Việc hiểu rõ các mã HTSUS áp dụng và các điều kiện được miễn thuế là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro, đồng thời đảm bảo quyền lợi trong giao dịch thương mại với thị trường Hoa Kỳ.
Trung Anh