Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ cho biết, tại Dự thảo Luật Đất đai, Điều 158 giao Chính phủ quy định chi tiết việc xác định giá đất; nội dung, điều kiện áp dụng phương pháp định giá đất; xây dựng và áp dụng bảng giá đất, định giá đất cụ thể; kiểm tra, giám sát việc tổ chức thực hiện; tư vấn định giá đất. Ông cho rằng, quy định như thế này thì Quốc hội khó thảo luận.
Tài chính đất đai khó nhất vẫn là định giá đất
Thảo luận ở tổ về dự án Luật Đất đai (sửa đổi) tại kỳ họp thứ 5, Quốc hội khóa XV trong sáng 9/6, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ nhận thấy, dự thảo luật trình kỳ họp này so với trước có sự thay đổi rất cơ bản. Dự thảo Luật đã được Quốc hội cho ý kiến tại kỳ họp thứ 4, sau đó lại có Hội nghị đại biểu Quốc hội chuyên trách xem xét.
Đặc biệt, Quốc hội đã tổ chức rất thành công lấy trên 12 triệu lượt ý kiến đóng góp, góp ý của nhân dân với vào từng điều khoản dần tạo được sự hoàn thiện.
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ cho biết, phải làm rõ hơn quy định về tài chính đất đai, đặc biệt là định giá đất và quy hoạch sử dụng đất. Nghị quyết 18 của Trung ương yêu cầu đất đai phải được điều tra, đánh giá, kiểm kê, lượng hóa và hạch toán đầy đủ trong nền kinh tế.
Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ.
Theo Chủ tịch Quốc hội, đối chiếu với dự thảo Luật thì phải có một chương về vấn đề này, hoặc có thể nằm rải rác ở các chương nhưng cũng phải quy định đầy đủ nội dung này để xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai. Đây là vấn đề căn cốt nhất trong quản lý tài nguyên, nguồn lực đất đai.
Nghị quyết 18 cũng yêu cầu có cơ chế, phương pháp xác định giá đất theo nguyên tắc thị trường. Thế nhưng theo Chủ tịch Quốc hội, khi đọc quy định về giá đất trong dự thảo Luật thì thấy "rất khó thảo luận" vì nội dung chi tiết do Chính phủ quy định.
“Định giá đất, Dự thảo Luật bỏ đâu hết rồi, bảo giao Chính phủ quy định trong nghị định thì làm sao Quốc hội yên tâm thông qua”, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ băn khoăn khi tham gia thảo luận tổ về Dự thảo Luật Đất đai sửa đổi (Dự thảo) sáng 9/6.
Tại Dự thảo, Điều 158 giao Chính phủ quy định chi tiết việc xác định giá đất; nội dung, điều kiện áp dụng phương pháp định giá đất; xây dựng và áp dụng bảng giá đất, định giá đất cụ thể; kiểm tra, giám sát việc tổ chức thực hiện; tư vấn định giá đất.
"Quy định như thế này thì Quốc hội khó thảo luận", Chủ tịch Quốc hội nhận xét.
Theo ông, lần sửa đổi này, cần phải quy định cụ thể trong luật về nguyên tắc và phương pháp định giá đất để Quốc hội còn cho ý kiến, bởi trong Dự thảo Luật Đất đai, khó nhất là tài chính đất đai, còn trong tài chính đất đai, khó nhất chính là giá đất.
"Như thế sẽ tường minh hơn. Hơn nữa, một trăm người góp ý thì hơn một người. Chứ chờ thông qua luật rồi Chính phủ mới đi xây dựng nghị định thì có khi lại khó”, Chủ tịch Quốc hội nói.
Chủ tịch Quốc hội cũng cho rằng, không sợ dài, mà cứ quy định rõ nguyên tắc, phương pháp định giá đất trong Dự thảo. Trí tuệ của toàn dân, Quốc hội và cả xã hội chắc chắn đóng góp tốt hơn. Còn hơn sau đó Chính phủ vất vả đi làm việc này.
Một vấn đề khác cũng được nhiều đại biểu quan tâm là quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, theo Chủ tịch Quốc hội là, phải quy định việc lấy ý kiến quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất thế nào cho thực chất, tránh chuyện lấy cho có, hình thức.
Chẳng hạn, các quy định tại Dự thảo không nói rõ bao nhiêu phần trăm (%) người dân được lấy ý kiến đồng thuận thì chính quyền được thông qua quy hoạch. Vậy, nếu không được 100% người dân đồng ý, thì bao nhiêu phần trăm % đồng ý thì chính quyền ra được quyết định. Trong trường hợp lấy ý kiến người dân không đồng ý thì sao? Chưa kể tỷ lệ người được lấy ý kiến là bao nhiêu, rồi người dân nào thuộc diện được lấy ý kiến, có hộ khẩu thường trú, không thường trú tại khu vực... Nhiều chuyện lắm, Chủ tịch Quốc hội lường trước các khó khăn.
Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội cũng băn khoăn khi dự thảo luật chưa quy định trường hợp người dân không đồng thuận thì xử lý thế nào.
"Trong trường hợp góp ý của người dân không đồng thuận quy hoạch cấp tỉnh, cấp huyện, thì có xem xét sửa đổi hay không, sửa đổi một phần hay toàn bộ, nếu trường hợp bảo lưu thì trách nhiệm giải trình thế nào?", ông Vương Đình Huệ nêu vấn đề đồng thời nhấn mạnh, nếu không quy định cụ thể thì tính khả thi rất thấp, khó cho cả người điều hành tại địa phương.
Tương tự, với các quy định về rà soát, điều chỉnh quy hoạch, Chủ tịch Quốc hội cho rằng, đây là vấn đề nhiều tiêu cực, thời gian qua bị xử lý rất nhiều, do đó, "nếu không quy định kỹ thì khó vận hành mà vận hành được thì chưa biết phải đầu hay phải tai".
Chủ tịch Quốc hội cho biết, doanh nghiệp đầu tư sản xuất nông nghiệp rất sợ việc điều chỉnh quy hoạch bất thình lình, nay quy hoạch là đất nông nghiệp, nhưng mai lại thay đổi thành đất ở, thương mại dịch vụ, nên không dám đầu tư.
"Khi chúng tôi còn ở Chính phủ làm nghị định về thu hút đầu tư cho nông nghiệp, nông thôn, cực kỳ khó. Doanh nghiệp họ nói: em chả cần chính sách gì đâu, các bác cứ công bố quy hoạch đàng hoàng đi, đừng thay đổi bất thình lình thế này là được".
Chủ tịch Quốc hội nói, việc điều chỉnh quy hoạch là tất yếu, do yêu cầu thực tiễn, song phải quy định chặt chẽ trình tự, thủ tục, thẩm quyền và chế tài để giám sát, tránh tùy tiện.
Định giá đất theo thị trường nhưng can thiệp khi cần thiết
Phát biểu thảo luận tại tổ, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cũng đã có những ý kiến đóng góp với dụ thảo Luật Đất đai (sửa đổi). Theo đó, Thủ tướng trăn trở là thủ tục hành chính về đất đai còn nhiều thủ tục, cần tháo gỡ.
"Làm sao giảm được các thủ tục hành chính, chi phí tuân thủ, việc đi lại cho người dân, doanh nghiệp, rà soát lại thủ tục hành chính, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong lĩnh vực đất đai, để làm sao thủ tục hành chính không còn phiền hà", ông nói và cho biết, sở dĩ việc còn nhiều thủ tục hành chính là do không được rà soát thường xuyên, liên tục.
Bên cạnh đó, quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất, theo Thủ tướng, đây cũng là vấn đề cần phải quy định rõ thẩm quyền, cũng vừa phải phân cấp phân quyền, cũng phải giảm các thủ tục hành chính.
"Quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất vừa giải quyết các vấn đề cấp thiết trước mắt, vừa phải có tầm nhìn dài hạn để phát triển bền vững, lâu dài. Cần đánh giá tác động, nghiên cứu kỹ và đặc biệt phải sử dụng tiết kiệm tài nguyên đất", Thủ tướng cho hay.
Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính.
Về công tác giải phóng mặt bằng, hỗ trợ tái định cư, Thủ tướng cho rằng đây là vấn đề được nhân dân quan tâm. Quan điểm của Đảng, Nhà nước rất rõ, khi thu hồi đất, người dân tái định cư, chuyển đi nơi khác để ở thì nơi ở mới ít nhất phải bằng hoặc hơn nơi ở cũ.
"Bằng hoặc hơn nơi ở cũ được thực hiện như thế nào rất cần các ý kiến đóng góp của Đại biểu Quốc hội để cụ thể hóa vấn đề này. Đồng thời phải luật hóa, lượng hóa, giải thích rõ thế nào là bằng, thế nào là hơn", Thủ tướng nói.
Vấn đề định giá đất, Thủ tướng cũng cho hay, đây là vấn đề được cử tri rất quan tâm, định giá thế nào để phù hợp với kinh tế thị trường nhưng có sự định hướng của Nhà nước.
"Định giá đất nên như thế nào cho phù hợp, bởi hiện nay luật cũng đã quy định, nhưng đây là vấn đề khó vì thị trường luôn lên xuống, tuân thủ thị trường nhưng có sự can thiệp khi cần thiết không, vì khi phát triển kinh tế thị trường cần có sự định hướng xã hội chủ nghĩa.
Nghĩa là vừa để thị trường phát triển lành mạnh nhưng không tạo nên xáo trộn, khó khăn cho người dân, doanh nghiệp khi triển khai hoặc nhường đất để triển khai các dự án.
Do vậy, cần nâng cao năng lực quản lý của cán bộ, trong đó có cán bộ địa chính, đồng thời phải xây dựng cơ sở dữ liệu về đất đai có tính chất bao quát. Khi tra cứu có thể liên thông được giữa các địa phương", Thủ tướng nêu vấn đề.
Hồng Quang