Trước sự vượt lên mạnh mẽ của các hãng “taxi công nghệ”, dường như Vinasun đang bị đánh giá là con ngựa đuối sức.
Lãi "bốc hơi" phân nửa
Doanh thu tăng song lợi nhuận vẫn sụt mạnh – đây là thực trạng của Công ty CP Ánh Dương Việt Nam (Vinasun – mã VNS) thể hiện qua các số liệu tại báo cáo tài chính hợp nhất quý IV/2018 do doanh nghiệp này vừa công bố.
 |
Hoạt động kinh doanh năm 2018 của Vinasun tiếp tục sụt giảm mạnh cả về chỉ tiêu doanh thu lẫn lợi nhuận bất chấp những nỗ lực tiết giảm chi phí và tái cơ cấu của hãng. |
Theo đó, trong quý cuối cùng của năm 2018, hãng xe này ghi nhận 516,5 tỷ đồng tổng doanh thu, tăng 6,2% so với quý IV/2017. Trong khi đó, giá vốn hàng bán chỉ tăng 4,5% nên Vinasun vẫn đạt được 112,8 tỷ đồng lợi nhuận gộp, tăng 11,3% so cùng kỳ.
Điểm tích cực trong hoạt động kinh doanh quý IV/2018 của Vinasun đó là tăng doanh thu hoạt động tài chính lên gấp rưỡi nhưng lại giảm được chi phí tài chính, chi phí bán hàng, đặc biệt là chi phí quản lý doanh nghiệp giảm mạnh hơn 39% so với cùng chỉ còn 39,5 tỷ đồng.
Nhờ đó, hoạt động kinh doanh chính của hãng taxi này đã ghi nhận lãi 10,3 tỷ đồng trong kỳ, đảo ngược kết quả lỗ hơn 32,5 tỷ đồng hồi quý IV/2017.
Ngược lại, lợi nhuận khác trong kỳ này của doanh nghiệp lại giảm mạnh hơn 61% so với cùng kỳ chỉ còn 35,3 tỷ đồng. Chính vì vậy, tổng lợi nhuận kế toán trước thuế của Vinasun bị sụt giảm hơn 22% so với cùng kỳ, đạt 45,6 tỷ đồng. Lãi sau thuế ghi nhận đạt 33,3 tỷ đồng, giảm 23%.
Trong cơ cấu doanh thu thì doanh thu cung cấp dịch vụ vận tải hành khách bằng taxi vẫn là chủ yếu, đạt 889,8 tỷ đồng. Con số này chỉ bằng 43% cùng kỳ 2017. Trong khi đó, doanh thu từ nhượng quyền thương mại và khai thác taxi tăng mạnh tới 55% lên 877,7 tỷ đồng và trở thành một trong những nguồn thu chính.
Sau khi khấu trừ các loại chi phí, lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh năm 2018 của Vinasun chỉ còn hơn 10 tỷ đồng, bằng 27,6% kết quả đạt được của năm trước.
Lãi thu được chủ yếu nhờ vào nguồn lợi nhuận khác. Tuy nhiên, con số lợi nhuận khác trong năm vừa rồi cũng chỉ còn bằng phân nửa năm 2017, chỉ đạt 105,2 tỷ đồng. Một phần nguyên nhân đến từ sự sụt giảm nguồn thu từ thanh lý tài sản cố định. Năm 2018, doanh thu từ thanh lý tài sản cố định chỉ đạt 48,5 tỷ đồng, chỉ bằng khoảng 29% năm trước.
Luỹ kế cả năm 2018, Vinasun thu về 2.073,3 tỷ đồng tổng doanh thu, giảm hơn 29% so với năm 2017.
Lối nào cho Vinasun?
Có thể nói, ảnh hưởng của giá nhiên liệu tăng và đặc biệt là sự cạnh tranh khốc liệt từ các hãng taxi công nghệ dường như đang khiến Vinasun đuối sức. Không thể phủ nhận một điều rằng, Vinasun vốn là một thương hiệu taxi lớn tại khu vực miền Trung và Nam, từng giữ thị phần số 1 trong kinh doanh vận tải taxi tại nhiều địa phương như TP. HCM, Bình Dương, Đồng Nai, Vũng Tàu… nhờ ưu thế về mật độ xe, cũng như uy tín thương hiệu. Tuy nhiên, từ cuối năm 2015, sự xuất hiện của hình thức đặt xe qua ứng dụng di động (thường gọi là "taxi công nghệ”) đã thay đổi hoàn toàn phương thức cạnh tranh trong ngành này, đẩy các hãng taxi truyền thống, gồm cả Vinasun vào thế khó.
Cuối năm 2017, một sự kiện nhận được nhiều sự quan tâm của người tiêu dùng, cũng như cổ đông, nhà đầu tư và tốn không ít giấy mực của các chuyên gia và cơ quan báo chí là việc Vinasun khởi kiện Công ty TNHH Grab để đòi bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng 41,2 tỷ đồng, với những cáo buộc Grab có hành vi vi phạm pháp luật gây thiệt hại cho Vinasun.
Đến nay, tuy vụ kiện chưa có hồi kết, nhưng dù kết quả ra sao có lẽ cũng chưa đủ để thay đổi vị thế kinh doanh của Vinasun với các hãng taxi công nghệ. Thị trường hiện không chỉ có Grab, nhiều doanh nghiệp cũng nhận thấy sự dịch chuyển và gia nhập vào mô hình kinh doanh ứng dụng công nghệ này.
Quan điểm đi kiện của Vinasun là để có một sân chơi công bằng hơn, buộc Grab cũng phải kinh doanh cùng điều kiện như mình. Nhưng chuyên gia Trần Bằng Việt từng lưu ý với Vinasun rằng, khi khách hàng, luật chơi đều đã thay đổi, tiêu chuẩn tham gia cũng đã nâng cao hơn, doanh nghiệp cần thấy rõ đâu là cách làm tiến bộ, mang lại nhiều lợi ích cho khách hàng để điều chỉnh cho phù hợp. Cuộc chiến đấu của Vinasun nên là trực diện với đối thủ, trực tiếp với khách hàng, chiến thắng nhờ năng lực tự thân hơn là nhờ cậy đến các hỗ trợ, chống lưng phi thị trường.
Và Vinasun cũng đã tính đến một giải pháp có lợi hơn là giao khoán, nhượng quyền hơn 1.100 xe cho tài xế. Tuy nhiên, các tài xế nhận chuyển nhượng có vẻ chưa thích nghi với hình thức này, vì doanh thu chạy xe mỗi ngày của một tài xế Vinasun cao nhất chỉ khoảng 1-1,2 triệu đồng. Nếu trừ các chi phí xăng xe, sửa chữa và tiền nộp nhượng quyền, tài xế không còn lại bao nhiêu. Các tài xế taxi lại một ngày chạy, một ngày nghỉ nên thu nhập cuối tháng thường không cao, đặc biệt khi so với một tài xế lái xe Uber hay Grab có cùng quãng đường lăn bánh. Tình trạng này khiến nhiều tài xế tính đường hướng khác cho tương lai.
Để giải quyết vấn đề của mình, Vinasun cần thay đổi mô hình sở hữu xe. Thay vì tập trung đội xe vào tay Công ty thì Vinasun có thể bán lại, chuyển nhượng số xe này cho các tài xế, đối tác khác. Nhưng phương án này lại “đẻ” ra thách thức mới cho Vinasun, đó là trong bối cảnh giá xe đang giảm nhanh, kinh doanh bị cạnh tranh khốc liệt, việc chuyển nhượng xe có thể sẽ không dễ dàng.
Bài toán sống còn cho Vinasun, theo chuyên gia Trần Bằng Việt là phải thay đổi cách thức quản lý điều hành xe. Việc duy trì nhiều kênh bán hàng như hiện tại: vừa gọi xe qua tổng đài, vừa đặt online, vừa duy trì điểm tiếp thị… chỉ càng đẩy chi phí vận hành ở Vinasun lên cao. “Vinasun cần nhìn lại mô hình điều hành của mình. Nếu mô hình cũ không còn hiệu quả, Vinasun nên quyết liệt cắt bỏ, thay đổi, thậm chí chấp nhận đánh đổi, để tối ưu hiệu quả hoạt động. Làm sao gia tăng hiệu quả, thu hút thêm khách hàng có lẽ là điều Vinasun cần tập trung. Nhà đầu tư họ muốn nhìn thấy được giải pháp quyết liệt của Vinasun trong câu chuyện này”, ông Việt nhấn mạnh.
Khánh Hà