Đại biểu Quốc hội đề xuất bình ổn giá điện

Đại biểu Quốc hội cho rằng nên bổ sung giá điện vào Phụ lục số 1 Danh mục hàng hóa, dịch vụ bình ổn giá bởi đây là hàng hóa, dịch vụ quan trọng, liên quan trực tiếp đến đời sống người dân, hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Đề xuất cơ chế bình ổn giá với giá điện

Chiều 23/5, thảo luận tại hội trường Kỳ họp thứ 5 Quốc hội khóa XV về dự án Luật Giá (sửa đổi), Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Nguyễn Quốc Luận (Đoàn Yên Bái) nhận thấy, trong dự thảo Luật hiện nay, giá điện đang quy định tại Phụ lục 2 Danh mục hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước quy định giá.

Đại biểu cho rằng nên bổ sung giá điện vào Phụ lục số 1 Danh mục hàng hóa, dịch vụ bình ổn giá. Bởi đây là hàng hóa, dịch vụ quan trọng liên quan trực tiếp đến đời sống người dân, liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh của tổ chức, doanh nghiệp, tác động lớn đến kinh tế - xã hội, sản xuất kinh doanh và đời sống của người dân.

Thực tiễn thời gian qua cho thấy, loại hàng hóa này chỉ có tăng, không có giảm. Tuy nhiên, việc tăng giá điện này vẫn chưa đủ để bù đắp chi phí, dẫn đến ngành điện bị lỗ lớn, gây ra mất cân đối dòng tiền và kéo theo nhiều hệ lụy nghiêm trọng.

Vì vậy, Đại biểu Nguyễn Quốc Luận đề nghị, loại hóa này cần được cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện các giải pháp, biện pháp nhằm ổn định giá và đưa vào Danh mục hàng hóa, dịch vụ bình ổn giá thì hợp lý hơn.

Đồng tình, đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cho rằng quy định hiện nay Nhà nước định giá điện nhưng cũng còn "bao cấp". Vấn đề đặt ra là tại sao không đưa mặt hàng này vào danh mục bình ổn giá?

"Hiện nay 100% người dân đều sử dụng điện, vậy tại sao không bình ổn giá. Việc đưa điện vào diện bình ổn giá tôi tin rằng người dân rất hoan nghênh" - ông Hòa nói. 

Nhiều nước cung cấp điện cho người dân, doanh nghiệp theo cơ chế thị trường

Cũng tham gia đóng góp ý kiến về dự án Luật Giá (sửa đổi) về nội dung này, đại biểu Nguyễn Thiện Nhân (Đoàn TP.HCM) cho biết dự thảo luật lần này đã tiếp thu nhiều ý kiến của các đại biểu.

Đại biểu cho rằng, Nhà nước phải có nguồn lực tài chính công và dự trữ hàng hóa phù hợp khi điều tiết giá. Dẫn chứng về vấn đề giá điện, vị đại biểu cho biết ở các nước, việc cung cấp điện cho người dân, doanh nghiệp theo cơ chế thị trường.

Năm 2022, khi giá dầu, than, khí tăng làm chi phí sản xuất điện tăng, chính phủ nhiều nước đã có chính sách hỗ trợ để cho người tiêu dùng, doanh nghiệp vẫn có thể sử dụng điện ở mức cần thiết mà không phải trả thêm tiền điện. 

"Ở Nhật Bản, cứ 1 kWh điện tiêu dùng thì Chính phủ trả 7 yen Nhật còn lại gia đình phải trả. Qua đó giảm 20% hóa đơn tiền điện các hộ phải trả theo giá điện cao hơn của các công ty điện. Hay như ở Pháp, Chính phủ Pháp cũng trợ cấp cho các doanh nghiệp điện 49 tỷ USD từ ngân sách", ông Nhân dẫn chứng.

Tuy nhiên, đại biểu Nguyễn Thiện Nhân cho rằng, Luật Giá hiện hành và dự thảo Luật Giá (sửa đổi) chưa quy định nguyên tắc quản lý điều tiết giá của Nhà nước, gây nhiều vướng mắc, bất cập trong việc điều tiết giá, đặc biệt là giá điện.

Hiện nay, không có nguồn ngân sách Nhà nước hỗ trợ Tập đoàn điện lực Việt Nam (EVN) khi doanh nghiệp bị lỗ vì không được tăng giá điện trong khi giá đầu vào tăng rất mạnh. Kết quả năm 2021 doanh nghiệp này lỗ cho sản xuất bán điện là 981 tỷ đồng, năm 2022 là 36.294 tỷ đồng, năm 2023 dự kiến lỗ 63.620 tỷ dù giá bán điện tăng 3% từ tháng 5.

"Tổng lỗ sản xuất điện trong 3 năm (2021, 2022 và 2023) dự kiến lên đến hơn 100.000 tỷ đồng, bằng 49% vốn điều lệ của EVN. Nếu tính doanh thu các hoạt động khác hơn 10.000 tỷ thì tổng lỗ giảm còn hơn 90.000 tỷ, bằng 44% vốn điều lệ. Bên cạnh đó, tập đoàn đang nợ khách hàng 19.700 tỷ đồng đến hạn phải trả nhưng không có tiền để trả", vị đại biểu dẫn chứng.

Cũng theo đại biểu đoàn TP.HCM, một doanh nghiệp mất 44% vốn điều lệ, không thanh toán được gần 20.000 tỷ cho khách hàng sẽ không có tiền thay thế thiết bị, máy móc kéo theo năng lực sản xuất giảm và khó vay ngân hàng để có tiền trả nợ và đầu tư mới.

Đại biểu Nguyễn Thiện Nhân tính toán "Đến năm 2024, nếu giá điện không tăng thì tổng lỗ 4 năm của EVN dự kiến 120.000-144.000 tỷ đồng. Nếu giá điện tăng 3% trong năm 2024 thì tổng lỗ 4 năm dự kiến khoảng 194.000-126.000 tỷ đồng, tức mất 46-60% vốn chủ sở hữu."

Theo đó, đại biểu đề nghị bổ sung nguyên tắc quản lý điều tiết giá của Nhà nước vào dự thảo luật. Cụ thể, Nhà nước phải có nguồn lực tài chính công và dự trữ hàng hóa phù hợp với điều tiết giá, để EVN - doanh nghiệp nhà nước quan trọng bậc nhất sẽ không rơi vào tình trạng sắp phá sản trong năm 2024 mà phải phát triển bền vững, trở thành doanh nghiệp nòng cốt cho thực hiện Quy hoạch Điện VIII.

Về mặt hàng điện, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho biết, mặt hàng này hiện thuộc danh mục hàng hóa, dịch vụ do Nhà nước định giá (kể cả giá bán lẻ, bán buôn cũng như tại các khâu phát, truyền tải...).

Việc định giá, điều chỉnh giá do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền định giá quyết định nên về cơ bản đã bao quát các mục tiêu về ổn định giá cả, tác động đến đời sống người dân, doanh nghiệp cũng như chính phương án kinh doanh của doanh nghiệp điện. Vì vậy, Ủy ban Thường vụ xin Quốc hội cho đưa mặt hàng này ra khỏi danh mục bình ổn giá.

Giải trình một số vấn đề các đại biểu quan tâm, Bộ trưởng Bộ Tài chính Hồ Đức Phớc cho biết, về chi phí cho dịch vụ thẩm định giá, hiện nay có hơn 300 doanh nghiệp thẩm định giá. Bộ trưởng cho rằng cần để chi phí theo quy luật thị trường. Về việc công khai thông tin về giá, niêm yết giá, Bộ trưởng cho biết sẽ tiếp thu và thể hiện rõ hơn trong dự thảo Luật. 

Đối với một số mặt hàng bình ổn giá, trong dự thảo Luật có đề xuất Quốc hội quyết định các mặt hàng bình ổn giá, khi có biến động, Chính phủ sẽ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội để từ đó thực hiện quy trình xem xét, quyết định. Về Quỹ bình ổn giá xăng dầu, xác định rằng việc duy trì Quỹ này là cần thiết, Bộ trưởng cho biết sẽ tiếp thu ý kiến các đại biểu để có quy định cụ thể, hợp lý về nội dung này.

Hồng Quang