Bộ Tài chính đang nghiên cứu phương án áp dụng thuế thu nhập cá nhân tính trên thu nhập (doanh thu trừ chi phí) đối với các hộ kinh doanh có đầy đủ sổ sách kế toán, thay cho cơ chế thuế khoán hiện nay.
Bộ Tài chính vừa ban hành Quyết định số 3389/QĐ-BTC phê duyệt Đề án “Chuyển đổi mô hình và phương pháp quản lý thuế đối với hộ kinh doanh khi xóa bỏ thuế khoán”. Theo đó, mục tiêu là từ ngày 1/1/2026, hộ kinh doanh sẽ thực hiện tự khai, tự nộp thuế, đồng thời 100% đối tượng thuộc diện áp dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền theo Nghị định 70/NĐ-CP phải đăng ký và sử dụng đầy đủ.
Để hiện thực hóa mục tiêu này, Bộ Tài chính đề ra nhiều giải pháp trọng tâm, trong đó có sửa đổi chính sách thuế thu nhập cá nhân, thuế giá trị gia tăng và các văn bản hướng dẫn theo hướng điều chỉnh ngưỡng doanh thu không chịu thuế phù hợp với thực tế.
Đặc biệt, cơ quan quản lý sẽ sửa đổi phương pháp tính thuế thu nhập cá nhân đối với hộ kinh doanh có quy mô lớn tương đương doanh nghiệp nhỏ và vừa, đảm bảo tương đồng với thuế thu nhập doanh nghiệp. Bộ cũng xem xét áp dụng thuế thu nhập cá nhân trên thu nhập (doanh thu trừ chi phí) cho những hộ có sổ sách kế toán đầy đủ; đồng thời bổ sung các quy định miễn, giảm thuế để khuyến khích đổi mới sáng tạo, thúc đẩy khu vực kinh tế tư nhân theo tinh thần Nghị quyết 68-NQ/TW.
Từ năm 2026, toàn bộ hộ kinh doanh khoán thuế sẽ chuyển sang kê khai thuế.
Ngoài ra, Bộ Tài chính sẽ nghiên cứu xây dựng mô hình quản lý thuế mới sau khi xóa bỏ thuế khoán, theo hướng phân nhóm hộ kinh doanh theo quy mô doanh thu để xác định phương pháp tính thuế và mô hình quản lý phù hợp, cũng như ngưỡng doanh thu áp dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền.
Liên quan đến lộ trình xóa bỏ thuế khoán, Phó Cục trưởng Cục Thuế Mai Sơn cho biết, việc hoàn thiện thể chế, chính sách thuế là bước đi đầu tiên và quan trọng nhất. Theo ông, dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi) hiện đang đề xuất phương pháp tính thuế dựa trên thu nhập - tức doanh thu trừ chi phí - đối với hộ kinh doanh có đủ sổ sách.
"Hộ kinh doanh làm ăn lớn nếu có sổ sách bài bản sẽ được tính thuế trên lợi nhuận giống như doanh nghiệp, thay vì nộp thuế khoán trên doanh thu như trước. Quy định này sẽ khuyến khích hộ kinh doanh minh bạch chi phí, mạnh dạn đầu tư mở rộng kinh doanh mà không lo bị thiệt về thuế so với doanh nghiệp", lãnh đạo Cục Thuế nói.
Hộ kinh doanh không cần thuê kế toán chuyên trách
Đề án "Chuyển đổi mô hình và phương pháp quản lý thuế đối với hộ kinh doanh khi xóa bỏ thuế khoán" cũng đề cập việc xây dựng và cung cấp miễn phí hoặc giá rẻ các nền tảng số, phần mềm kế toán cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ, nhằm khuyến khích chuyển đổi số và hỗ trợ tuân thủ thuế. Bên cạnh đó, Bộ Tài chính sẽ phát triển ứng dụng tính thuế tự động từ dữ liệu hóa đơn điện tử, giúp giảm gánh nặng kê khai và tăng độ chính xác.
Theo ông Sơn, việc chuyển từ thuế khoán sang kê khai sẽ không quá phức tạp. Hộ kinh doanh chỉ cần làm quen với việc ghi chép sổ sách đúng quy định, đăng ký và sử dụng hóa đơn điện tử, đồng thời sử dụng các ứng dụng hỗ trợ khai, nộp thuế điện tử như eTax Mobile.
Cục Quản lý giám sát kế toán, kiểm toán (Bộ Tài chính) cũng đang đề xuất sửa đổi chế độ kế toán cho hộ kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ theo hướng đơn giản, dễ thực hiện, không phát sinh thêm nhân sự kế toán. Mục tiêu là khi hộ kinh doanh chuyển lên mô hình doanh nghiệp siêu nhỏ, chủ hộ vẫn có thể tự duy trì sổ sách trên ứng dụng hỗ trợ, không cần thuê kế toán chuyên trách.
"Ngành thuế cũng làm việc với các tổ chức, doanh nghiệp cung cấp giải pháp công nghệ (phần mềm kế toán, hóa đơn...) để cung cấp, hỗ trợ các gói sử dụng với chi phí ưu đãi, phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho hộ kinh doanh trong việc tuân thủ chế độ kế toán và hóa đơn chứng từ", ông Sơn nói.
Theo thống kê, trong 9 tháng năm 2025, đã có hơn 18.500 hộ kinh doanh nộp thuế khoán chuyển sang phương pháp kê khai, cùng 2.530 hộ chuyển lên mô hình doanh nghiệp. Trong đó, 98% hộ kê khai đã thực hiện khai, nộp thuế điện tử, và hơn 133.000 hộ đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử từ máy tính tiền - gồm khoảng 75.000 hộ kê khai và 57.600 hộ khoán.
PV