Lý giải việc các doanh nghiệp FDI đang chiếm tỷ trọng lớn xuất khẩu của nước ta, Bộ trưởng Công Thương Nguyễn Hồng Diên cho biết, do các doanh nghiệp này có nhiều thế mạnh về vốn, công nghệ, thương hiệu và mạng lưới phân phối từ nhiều năm. Thừa nhận thực trạng này, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nêu loạt giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp Việt tăng cường xuất khẩu.
Thế khó của doanh nghiệp Việt
Tiếp tục chương trình kỳ họp thứ 7, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên trả lời chất vấn đại biểu Quốc hội liên quan đến nội dung hỗ trợ doanh nghiệp trong nước xuất khẩu. Quốc hội chất vấn nhóm vấn đề thứ hai thuộc lĩnh vực công thương, với 3 nhóm vấn đề.
Công tác quản lý, giám sát, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong hoạt động thương mại điện tử. Giải pháp đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu, thúc đẩy việc thực hiện các FTA và tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp trước bối cảnh tình hình thế giới tiếp tục biến động phức tạp, khó lường. Việc thực hiện chính sách, pháp luật phát triển ngành công nghiệp hỗ trợ, công nghiệp cơ khí, nhất là trong phục vụ chế biến nông, lâm, thủy sản, phát triển nông nghiệp, nông thôn.
Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên trả lời chính. Phó Thủ tướng Trần Hồng Hà; Bộ trưởng các Bộ: Kế hoạch và Đầu tư, Tài chính, Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Khoa học và Công nghệ, Thông tin và Truyền thông, Ngoại giao cùng tham gia trả lời chất vấn, giải trình thêm về những vấn đề có liên quan và đại biểu Quốc hội quan tâm.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Dương) đặt ra câu hỏi giải pháp nào để đẩy mạnh hoạt động xuất khẩu hàng hóa của doanh nghiệp trong nước trong khi hiện nay tỷ trọng tổng kim ngạch xuất khẩu thuộc về doanh nghiệp FDI.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (đoàn Hải Dương).
Trả lời nội dung này, Bộ trưởng Bộ Công Thương đồng tình với quan điểm của đại biểu. Các doanh nghiệp FDI chiếm tỷ trọng lớn, trên 73% do có lợi thế về vốn, công nghệ... nhiều năm nay.
Trong khi đó, các doanh nghiệp Việt nguồn lực thì hạn chế, mới đang từng bước thâm nhập thị trường, đại diện Bộ nhận định. Doanh nghiệp FDI sản xuất và xuất khẩu sản phẩm công nghiệp công nghệ cao nên giá trị vượt trội hơn so với các mặt hàng nông sản của doanh nghiệp trong nước.
Bộ trưởng cũng cho biết doanh nghiệp FDI xuất khẩu cũng phù hợp với chủ trương của Việt Nam trong giai đoạn đầu vì chỉ có thu hút đầu tư FDI mới có điều kiện để hội nhập, học tập về kinh nghiệm quản trị, chuyển giao công nghệ cũng như tiếp cận thị trường. Tuy nhiên, mục tiêu của Việt Nam trong hội nhập không phải chỉ là đo đếm bằng các hiệp định thương mại tự do hay là đo đếm bằng các dự án nhà đầu tư nước ngoài vào đầu tư, kể cả đo đếm bằng kim ngạch xuất nhập khẩu tăng lên hàng năm.
Thước đo ở đây là bằng sức khỏe của nền kinh tế đất nước, bằng sự hội nhập của chính doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi sản xuất và cung ứng toàn cầu - đây mới là mục tiêu lớn, Bộ trưởng nhấn mạnh. Dù thế, theo tư lệnh ngành Công Thương, cũng phải thừa nhận doanh nghiệp nội của Việt Nam cũng đã vươn lên hội nhập vượt trội nhờ sự tiếp cận và liên kết các doanh nghiệp này.
Bằng chứng là năm 2023, tỷ trọng xuất khẩu trong các doanh nghiệp, khu vực doanh nghiệp nội giảm thấp hơn doanh nghiệp ngoại và 5 tháng đầu năm nay, tốc độ xuất khẩu, giá trị xuất khẩu tuyệt đối tăng gấp 2 lần mức tăng, tức 24% mức tăng của doanh nghiệp ngoại chỉ là 12%.
Bộ trưởng nhận định điều đó chứng tỏ doanh nghiệp nội địa cũng đang từng bước vươn lên chiếm lĩnh thị trường này, khai thác lợi thế Việt Nam đang có, là thành viên của các hiệp định thương mại tự do, hưởng cơ chế ưu đãi của các hiệp định mang lại.
Giải pháp nào hỗ trợ doanh nghiệp Việt xuất khẩu?
Để hỗ trợ doanh nghiệp Việt tăng xuất khẩu, Bộ Công Thương chủ trương hỗ trợ doanh nghiệp tăng nguồn hàng chất lượng cao, ổn định để cạnh tranh doanh nghiệp nước ngoài tại Việt Nam, thúc đẩy doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt doanh nghiệp lớn. Đồng thời, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, kỹ năng quản trị doanh nghiệp trong nước nhất là công nghiệp hỗ trợ.
Bộ Công Thương cũng sẽ đa dạng hóa hỗ trợ khai thác các hiệp định thương mại, hỗ trợ xuất khẩu qua thương mại điện tử. Hỗ trợ thông tin, hướng dẫn, cảnh báo doanh nghiệp ứng phó với những vụ việc phòng vệ nước ngoài một cách hiệu quả.
Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nêu loạt giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp Việt tăng cường xuất khẩu.
Một giải pháp khác được trưởng ngành công thương đề cập là xây dựng thương hiệu cho nông sản. Trong thời gian qua việc xây dựng thương hiệu cho nông sản, Bộ Công Thương đã phối hợp các bộ ngành, địa phương tập trung hỗ trợ cho việc phát triển thương hiệu thực phẩm ở 3 cấp độ.
Thứ nhất là thương hiệu ngành quy mô cấp toàn quốc trong chương trình cấp quốc gia về xúc tiến thương mại. Thứ hai là sản phẩm mang chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu, quy mô cấp địa phương và thứ ba là thương hiệu sản phẩm quy mô cấp doanh nghiệp trong chương trình quốc gia Việt Nam.
"Bộ cũng đang phối hợp triển khai kế hoạch với 3 bộ. Các hoạt động hỗ trợ nêu trên đã góp phần đưa Việt Nam xuất khẩu đứng thứ 15 trên thế giới và đứng thứ hai ở khu vực Đông Nam Á. Thời gian tới, Bộ sẽ tiếp tục nỗ lực để nâng cao nhận thức, vai trò, ý nghĩa, sự cần thiết của việc xây dựng thương hiệu trong việc sản xuất, kinh doanh và đầu tư," Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên nhấn mạnh.
Cũng chung mối quan tâm, đại biểu Dương Khắc Mai - Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Nông đặt câu hỏi, hoạt động xuất khẩu ấn tượng tuy nhiên khi tham dự các Hiệp định thương mại tự do (FTA), doanh nghiệp Việt đối mặt với nhiều trở ngại như: rào cản thương mại, biến động biển đỏ, logistics phụ thuộc vận tải nước ngoài, giá cả tăng cao. Đâu là giải pháp để tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp xuất khẩu, xuất khẩu bền vững?
Đại biểu Dương Khắc Mai - Đoàn ĐBQH tỉnh Đắk Nông.
Trả lời chất vấn, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên cho biết logistics có vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao năng lực của doanh nghiệp. Trong thời gian vừa qua, Bộ Công Thương đã phối hợp với các bộ ban ngành để phát triển logistics, giúp doanh nghiệp giảm chi phí, đã đạt được hiệu quả nhất định.
Tuy nhiên, Bộ trưởng cũng thẳng thắn, hiện nay logistics còn một số hạn chế như: nhận thức chồng chéo, cơ sở hạ tầng chưa thực sự đồng bộ, vấn đề chuyển đổi số, chuyển đổi xanh hay đội ngũ nhân lực...
Nêu giải pháp, Bộ trưởng khẳng định, sẽ phối hợp với hiệp hội, phát triển chỉ số logistics, có khuyến cáo về xuất nhập khẩu hàng ngày, đẩy mạnh xúc tiến thị trường...
Bên cạnh đó, Bộ cũng sẽ tiếp tục làm tốt công tác tuyên truyền để hiệp hội doanh nghiệp hiểu đúng hiểu rõ hơn, tận dụng các hiệp định thương mại tự do, tạo nguồn hàng chất lượng cao, đa dạng hóa xúc tiến thương mại.
Đẩy mạnh xuất nhập khẩu qua thương mại điện tử, tăng cường hỗ trợ thông tin, có cảnh báo trong các vụ kiện phòng vệ thương mại.
Hồng Quang