Những vi phạm trong quảng cáo mỹ phẩm không còn là chuyện cá biệt, mà đang lặp lại với tần suất đáng lo ngại trên thị trường. Vụ việc Kem bôi Sofpaifa vừa bị Cục Quản lý Dược yêu cầu thu hồi là một minh chứng mới, cho thấy khoảng trống trong quản lý vẫn chưa được lấp đầy. Người tiêu dùng, thêm một lần nữa, bị đặt vào thế phải tự bảo vệ mình trước những chiêu thức quảng cáo vượt rào.
Lô sản phẩm Sofpaifa bị thu hồi vì quảng cáo “vượt rào”
Ngày 27/8/2025, Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế) ban hành Công văn khẩn số 2488/QLD-MP, yêu cầu đình chỉ lưu hành và thu hồi trên toàn quốc lô sản phẩm Kem bôi Sofpaifa – Hộp 1 tuýp 5g, do Công ty Cổ phần Thương mại Dược phẩm Quang Minh sản xuất và chịu trách nhiệm đưa ra thị trường.
Nguyên nhân là sản phẩm ghi nhãn, hướng dẫn sử dụng chứa hàng loạt thông tin sai lệch, dễ khiến người tiêu dùng hiểu lầm Sofpaifa là “thuốc chữa bệnh” thay vì chỉ là mỹ phẩm.
Ảnh minh hoạ
Theo thông báo, lô Sofpaifa bị đình chỉ mang số tiếp nhận PCB 002220/20/CBMP-HCM, số lô 0010724, ngày sản xuất 16/7/2024, hạn dùng đến 16/7/2027. Mẫu sản phẩm được Trung tâm kiểm nghiệm thuốc, mỹ phẩm, thực phẩm – Sở Y tế Hà Nội lấy tại Công ty Cổ phần Thương mại Dược phẩm Nam An (quầy 342, tầng 3 Trung tâm phân phối dược phẩm và trang thiết bị y tế Hapu, số 1 Nguyễn Huy Tưởng, Thanh Xuân, Hà Nội) để kiểm tra.
Kết quả kiểm nghiệm cho thấy, phần ghi nhãn và hướng dẫn sử dụng của Sofpaifa in hàng loạt cụm từ vượt quá phạm vi chức năng của một loại mỹ phẩm, chẳng hạn như: “Kem bôi vết ngứa do muỗi, kiến… đốt”, “Sử dụng hiệu quả trên các vết ngứa do côn trùng: muỗi, kiến lửa, rệp, bọ chét, bù mắt, sâu róm, vắt, sứa biển, ong… đốt”, hay “có tính chống ngứa, sát trùng, làm êm dịu da”.
Những nội dung này bị đánh giá là gây hiểu lầm nghiêm trọng, bởi theo quy định, mỹ phẩm không có tác dụng phòng ngừa hay điều trị bệnh, càng không thể thay thế thuốc. Quảng cáo vượt rào như vậy không chỉ vi phạm pháp luật mà còn tiềm ẩn nguy cơ khiến người tiêu dùng sử dụng sai mục đích, ảnh hưởng sức khỏe khi gặp các vấn đề y tế cần can thiệp bằng thuốc.
Doanh nghiệp từng bị xử phạt
Ngày 29/5/2023, Công ty Cổ phần Thương mại Dược phẩm Quang Minh từng bị Cục Quản lý Dược xử phạt hành chính 100 triệu đồng (Quyết định số 374/QĐ-XPHC). Lý do: không thực hiện thủ tục đăng ký thay đổi, bổ sung giấy đăng ký lưu hành trước khi lưu hành thuốc, nguyên liệu làm thuốc. Vi phạm liên quan đến hai loại thuốc: Polymax VD-22303-15 (số lô 0131022) và Kegynandepot VD-23883-15 (số lô 0231221).
Hành vi này bị đánh giá là tình tiết tăng nặng vì công ty có từ hai loại thuốc trở lên vi phạm cùng hành vi trong một lần thanh tra.
Trước tình hình này, Cục Quản lý Dược yêu cầu các Sở Y tế trên toàn quốc thông báo ngừng lưu hành và sử dụng sản phẩm Sofpaifa; đồng thời tổ chức thu hồi, trả lại nơi cung ứng và xử lý theo quy định. Công ty Quang Minh phải khẩn trương thông báo đến toàn bộ hệ thống phân phối, tiếp nhận lại sản phẩm, và tiêu hủy lô hàng nếu không thể loại bỏ yếu tố vi phạm. Hạn cuối báo cáo kết quả về Cục là 22/9/2025.
Ngoài ra, doanh nghiệp còn buộc phải rà soát tất cả các lô Sofpaifa khác đã sản xuất. Nếu phát hiện vi phạm tương tự, công ty phải chủ động thu hồi và gửi báo cáo trước ngày 7/9/2025. Toàn bộ quá trình sẽ được Sở Y tế TP HCM giám sát chặt chẽ; kết quả kiểm tra và giám sát sẽ báo cáo về Cục Quản lý Dược trước ngày 7/10/2025.
Chế tài xử phạt chưa đủ sức răn đe?
Vụ việc Sofpaifa thêm một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về tình trạng doanh nghiệp quảng cáo mỹ phẩm như thuốc điều trị – chiêu thức cũ nhưng vẫn liên tục tái diễn. Khi những cụm từ như “sát trùng”, “chống ngứa”, “hiệu quả trên vết đốt côn trùng” xuất hiện ngay trên bao bì, người tiêu dùng rất dễ tin rằng đây là chế phẩm y tế, từ đó bỏ qua thăm khám hoặc tự ý dùng sai mục đích.
Hệ quả không chỉ dừng ở nguy cơ sức khỏe, mà còn xâm phạm quyền lợi người tiêu dùng và làm méo mó môi trường cạnh tranh. Doanh nghiệp làm ăn chân chính gặp bất lợi, trong khi những đơn vị bất chấp quy định lại có thể trục lợi từ sự nhầm lẫn. Đáng lo ngại, chế tài xử lý hiện nay chủ yếu vẫn là thu hồi, tiêu hủy và phạt hành chính – vốn chưa đủ mạnh để răn đe, khiến tình trạng tái phạm dễ lặp lại.
Trong vụ Sofpaifa, Sở Y tế TP HCM sẽ giám sát đặc biệt quá trình thu hồi và kiểm tra việc chấp hành pháp luật của doanh nghiệp. Nhưng điều người dân cần hơn cả là một cơ chế bảo vệ họ khỏi sự nhập nhằng giữa “mỹ phẩm” và “thuốc”. Bởi khi quảng cáo sai lệch không bị xử lý nghiêm, mỗi sản phẩm vi phạm không chỉ gây hại sức khỏe, mà còn bào mòn niềm tin vốn mong manh của người tiêu dùng vào thị trường mỹ phẩm.
Mỗi dòng chữ in sai trên bao bì, mỗi lời quảng cáo vượt rào không thể coi là lỗi kỹ thuật đơn thuần. Đó là hành vi có chủ đích, đánh vào sự cả tin của người dùng. Và chỉ khi biện pháp xử lý đủ mạnh để buộc doanh nghiệp tuân thủ pháp luật và đạo đức kinh doanh, thị trường mỹ phẩm mới thoát khỏi tình trạng nhập nhằng, còn niềm tin người tiêu dùng mới thực sự được bảo vệ.
PV