Giá cao su thế giới và giá cao su xuất khẩu của Việt Nam đang duy trì ở vùng cao nhất trong nhiều năm trở lại đây nhờ lo ngại nguồn cung toàn cầu bị thu hẹp. Tuy nhiên, đà tăng giá chưa chuyển hóa thành tăng trưởng xuất khẩu khi nhu cầu từ các thị trường tiêu thụ chủ lực, đặc biệt là Trung Quốc đang có dấu hiệu chững lại.
Giá tăng mạnh nhưng xuất khẩu chưa hưởng lợi tương xứng
Theo dữ liệu thị trường, giá cao su kỳ hạn trên thế giới đầu tháng 6 dao động quanh ngưỡng 230 US cent/kg - tiệm cận mức cao nhất kể từ đầu năm 2017. Động lực chính đến từ lo ngại gián đoạn nguồn cung tại các quốc gia sản xuất lớn trong bối cảnh thời tiết diễn biến bất lợi.
Tại Thái Lan, mưa lớn tại khu vực phía Nam làm gia tăng rủi ro ảnh hưởng đến hoạt động khai thác mủ, trong khi Indonesia được dự báo bước vào mùa khô sớm hơn thông lệ. Cùng với đó, giá dầu duy trì ở mức cao cũng góp phần hỗ trợ giá cao su tự nhiên khi làm gia tăng chi phí sản xuất cao su tổng hợp.
Tại Việt Nam, diễn biến giá xuất khẩu tiếp tục đi cùng xu hướng thế giới. Theo số liệu của Cục Hải quan, giá cao su xuất khẩu bình quân trong tháng 5 đạt 2.031 USD/tấn - lần đầu vượt mốc 2.000 USD/tấn kể từ tháng 3/2017, tăng 1,7% so với tháng trước và tăng 13% so với cùng kỳ năm 2025.
Tuy nhiên, mặt bằng giá cao hơn cũng tạo áp lực lên sức mua. Trong tháng 5, xuất khẩu cao su của Việt Nam đạt 74.003 tấn với kim ngạch 150,3 triệu USD, giảm 23,8% về lượng và giảm 13,9% về trị giá so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 5 tháng đầu năm, xuất khẩu đạt 529.055 tấn, trị giá gần 995 triệu USD, giảm 3,8% về lượng và giảm 5,1% về trị giá.
Trung Quốc tiếp tục là thị trường tiêu thụ lớn nhất nhưng đang cho thấy dấu hiệu giảm tốc. Trong 5 tháng đầu năm, xuất khẩu sang thị trường này đạt 332.066 tấn, trị giá 621,1 triệu USD, giảm lần lượt 14,7% về lượng và 15,4% về trị giá. Thị phần của Trung Quốc trong tổng xuất khẩu cao su của Việt Nam cũng giảm từ 70,8% xuống còn 62,8%.
Không chỉ Trung Quốc, nhiều thị trường lớn khác như Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ, Mỹ và Đức cũng ghi nhận xu hướng giảm nhập khẩu trong tháng 5.
Ở chiều ngược lại, Indonesia nổi lên như một điểm sáng khi lượng cao su nhập khẩu từ Việt Nam tăng hơn 160% trong 5 tháng đầu năm, qua đó trở thành thị trường lớn thứ hai của ngành cao su Việt Nam. Xuất khẩu sang Mexico cũng ghi nhận mức tăng trưởng trên 300%.
Giá cao su còn biến động mạnh do cung - cầu và địa chính trị
Theo báo cáo mới nhất của Hiệp hội các nước sản xuất cao su thiên nhiên (ANRPC), sản lượng cao su thiên nhiên toàn cầu trong tháng 4 ước đạt khoảng 772.000 tấn, giảm 2,6% so với cùng kỳ năm trước, trong khi nhu cầu tiêu thụ tăng 2,5%, lên hơn 1,2 triệu tấn.
Lũy kế 4 tháng đầu năm, sản lượng toàn cầu đạt khoảng 3,85 triệu tấn, giảm 1,7%. Tuy nhiên, thị trường đang xuất hiện sự phân hóa rõ nét giữa các khu vực tiêu thụ.
Nhập khẩu cao su của Trung Quốc giảm do tồn kho nội địa ở mức cao, trong khi Ấn Độ tiếp tục tăng mạnh nhập khẩu để phục vụ sản xuất trong nước. Về phía nguồn cung, xuất khẩu của Thái Lan giảm còn Campuchia tăng mạnh, cho thấy dòng chảy thương mại đang có sự dịch chuyển.
ANRPC tiếp tục duy trì đánh giá thận trọng nhưng tích cực với triển vọng thị trường cao su, đồng thời cảnh báo giá có thể biến động mạnh hơn trước những yếu tố khó lường từ địa chính trị và thương mại toàn cầu.
Theo tổ chức này, căng thẳng thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc tiếp tục là rủi ro đáng chú ý đối với nhu cầu tiêu thụ các sản phẩm sử dụng cao su như lốp xe, găng tay và linh kiện công nghiệp. Bên cạnh đó, biến động tại Trung Đông cũng đang tạo thêm áp lực lên thị trường năng lượng và chi phí sản xuất.
Ở chiều tích cực, quá trình chuyển dịch sang xe điện tại Trung Quốc, Đông Nam Á và nhiều nền kinh tế mới nổi được kỳ vọng sẽ tiếp tục hỗ trợ nhu cầu tiêu thụ cao su trong trung và dài hạn.
Đối với doanh nghiệp xuất khẩu trong nước, giới phân tích cho rằng việc đa dạng hóa thị trường sẽ tiếp tục là ưu tiên nhằm giảm phụ thuộc vào Trung Quốc và tận dụng tốt hơn xu hướng dịch chuyển nhu cầu toàn cầu.
Thanh Phong