Trả lời báo chí tại cuộc họp báo Chính phủ thường kỳ chiều 6/9, Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải giải thích, nhu cầu đối với dầu hỏa và dầu diesel tăng, nhằm thay thế nhu cầu về khí đốt, dẫn đến giá sản phẩm dầu nằm ở mức tương đương hoặc cao hơn so với giá xăng.
Nguyên nhân giá dầu lần đầu tiên cao hơn giá xăng
Tại buổi Họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 8 tối 6/9, Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải đã lý giải nguyên nhân giá dầu lần đầu tiên cao hơn giá xăng trong kỳ điều hành ngày 5/9/2022.
Toàn cảnh phiên họp báo Chính phủ. Ảnh: VGP
Theo đó, Thứ trưởng Đỗ Thắng Hải cho hay, từ trước tới nay, giá bán lẻ dầu hỏa và dầu diesel thường thấp hơn giá xăng, nhưng kỳ điều hành ngày 5/9 vừa qua thì lần đầu tiên giá dầu cao hơn giá xăng.
Nguyên nhân là do tại thị trường thế giới từ đầu năm 2022 đến nay, sau xung đột giữa Nga - Ukraine thì nguồn cung khí đốt cho thị trường châu Âu và Mỹ giảm nên nhu cầu đối với dầu hỏa và dầu diesel tăng lên nhằm thay thế cho khí đốt, dẫn đến giá sản phẩm dầu tăng khá cao, nằm ở mức tương đương hoặc cao hơn so với giá xăng.
Những tháng gần đây, để chuẩn bị cho nhu cầu sử dụng tăng vào mùa lạnh, mùa đông và nhu cầu người dân đang dần chuyển sang dầu khi giá năng lượng tăng cao thì giá dầu đã tăng khá mạnh và cao hơn nhiều so với giá xăng.
Hiện nay, trung bình trên thế giới bình quân giá xăng ở mức 105 USD/thùng, trong khi giá dầu đang ở mức 143 USD/thùng. Còn ở trong nước, trong cơ cấu giá xăng và dầu, các mức thuế, chi phí kinh doanh cũng rất khác nhau.
Tuy nhiên, ở kỳ điều hành giá xăng dầu ngày 5/9, do giá xăng và giá dầu trên thế giới có sự chênh lệch lớn. Giá dầu cao hơn giá xăng khoảng 30-35 USD/thùng, nên giá bán lẻ dầu trong nước lần đầu tiên cao hơn giá xăng.
“Chúng tôi rất chia sẻ với những đối tượng sử dụng dầu, chủ yếu là dầu diesel, đặc biệt trong ngành vận tải và ngư dân đánh bắt cá. Bộ Công Thương cũng đã báo cáo Thủ tướng Chính phủ và gần đây nhất (ngày 12/8/2022), Văn phòng Chính phủ đã có văn bản truyền đạt ý kiến của lãnh đạo Chính phủ yêu cầu Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội phối hợp với các bộ, các cơ quan liên quan nghiên cứu, tham mưu các biện pháp về chính sách an sinh xã hội để hỗ trợ các đối tượng có thu nhập thấp và hỗ trợ giá xăng dầu cho các ngư dân và các đối tượng có liên quan”, Thứ trưởng Đỗ Thắng Hải cho biết.
Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải trả lời báo chí những vấn đề liên quan đến điều hành giá xăng dầu - Ảnh: VGP
Cũng theo Thứ trưởng Bộ Công Thương Đỗ Thắng Hải, hiện tại, giá xăng dầu ở các nước châu Âu, hầu như giá dầu cao hơn giá xăng như Italy, Hungary, Đức, Pháp, Áo, Anh... Còn ở Việt Nam, kỳ điều hành ngày 5/9 là lần đầu tiên giá dầu cao hơn giá xăng.
Doanh nghiệp xăng dầu chủ yếu vi phạm về hệ thống phân phối
Về việc đây có phải thời điểm để bỏ Quỹ bình ổn giá xăng, dầu? Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, Quỹ bình ổn giá xăng, dầu là công cụ để "giảm chấn" về biến động giá xăng, dầu trong nước trong trường hợp giá xăng, dầu thế giới tăng sốc hoặc giảm mạnh. Quỹ này không tính vào ngân sách và chỉ phục vụ điều hành giá xăng, dầu trong nước, nên quyền lợi của người dân và doanh nghiệp được bảo đảm.
Cũng liên quan đến hoạt động kinh doanh xăng dầu, tại cuộc họp, Thứ trưởng Đỗ Thắng Hải cho hay, ngày 15/2, Bộ Công Thương ban hành Quyết định thanh tra số 192/QĐ-BCT thanh tra việc chấp hành quy định của pháp luật trong kinh doanh xăng dầu của một số thương nhân kinh doanh xăng dầu.
Trên cơ sở các biên bản vi phạm hành chính, giải trình của các đơn vị, ngày 31/8, Chánh Thanh tra Bộ Công Thương ký ban hành 18 quyết định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực kinh doanh xăng dầu đối với 11 thương nhân đầu mối và các công ty con của các thương nhân đầu mối này. Theo đó, xử phạt các đơn vị này 13 tỷ 343 triệu đồng.
Thứ trưởng Đỗ Thắng Hải cho biết thêm rằng, ngoài hình thức phạt tiền thì có 5 quyết định xử phạt áp dụng hình phạt bổ sung là tước quyền sử dụng giấy phép kinh doanh xuất nhập khẩu xăng dầu với 5 thương nhân đầu mối bao gồm: Công ty cổ phần Thương mại Dầu khí Đồng Tháp; Công ty cổ phần Xuất nhập khẩu Xăng dầu Tín Nghĩa; Công ty TNHH MTV Dầu khí TPHCM; Công ty TNHH Xăng dầu Hùng Hậu và Công ty cổ phần Dầu khí Đông Phương.
"Lỗi của họ chủ yếu do không đáp ứng được điều kiện về hệ thống phân phối theo quy định hiện hành và chắc chắn việc khi 5 doanh nghiệp này nếu đã bị tước quyền theo Điều 9 của Nghị định 83 thì họ không còn 19 quyền lợi, quyền hạn để họ thực hiện, kể cả việc không được mua xăng dầu từ các nhà máy lọc dầu trong nước, khống được bán xăng dầu cho các thương nhân khác…", Thứ trưởng Đỗ Thắng Hải cung cấp thông tin cho báo giới.
Sáng ngày 6/9, Bộ Công Thương cũng đã có báo cáo tại cuộc họp Chính phủ thường kỳ và chiều cùng ngày, Ban Cán sự Đảng Bộ Công Thương họp và đã báo cáo hướng xử lý. Theo đó, trước mắt là phạt hành chính, còn hình thức tước giấy phép trong một thời hạn, thì vẫn áp dụng, nhưng sẽ áp dụng trong một thời điểm phù hợp.
"Vì chúng ta có 3 nguyên tắc xử lý quan trọng nhất. Đó là xử lý nghiêm khắc theo quy định của pháp luật, dù là thương nhân đầu mối hay các công ty của họ, nhưng thứ hai chúng ta cũng cần lưu ý đến những khó khăn của các doanh nghiệp hiện nay nhất là trong đại dịch vừa qua. Thứ 3 quan trọng nhất là việc phải bảo đảm được nguồn cung xăng dầu cho các doanh nghiệp sử dụng xăng dầu làm đầu vào cho hoạt động sản xuất kinh doanh", Thứ trưởng lý giải vì sao chưa áp dụng ngay hình thức tước giấy phép.
Hồng Quang