Chuyên gia tài chính cho rằng, vấn đề giảm lãi suất sẽ chỉ giúp cho những doanh nghiệp đang duy trì được các hoạt động sản xuất kinh doanh, còn lại các doanh nghiệp khó khăn thì vấn đề giảm lãi suất không có nhiều tác dụng bằng việc làm sao để tiếp cận được nguồn vốn.
Các chính sách hỗ trợ về tài khoá và tiền tệ của Chính phủ đã đang phát huy hiệu quả phần nào giúp cộng đồng doanh nghiệp, người dân bước đầu trụ vững trước những khó khăn do đại dịch.
Trên tinh thần đó, Ngân hàng Nhà nước vừa ban hành công văn số 5901/NHNN-TD về thực hiện giảm lãi suất và miễn phí dịch vụ ngân hàng để hỗ trợ khách hàng chịu ảnh hưởng bởi dịch Covid-19. Cũng đã được hầu hết các ngân hàng thống nhất việc giảm lãi suất sẽ hướng đến các đối tượng bị ảnh hưởng bởi dịch Covid-19. Tùy theo đối tượng bị ảnh hưởng, các ngân hàng sẽ có mức giảm lãi suất phù hợp. Thời hạn thực hiện giảm lãi suất là trong tháng 7 cho đến hết năm 2021.
Nhưng trên thực tế hiện nay nhiều doanh nghiệp vẫn đang rất “khát vốn”, rơi vào trạng thái không có doanh thu nhưng vẫn phải trả tiền lãi vay, lương, bảo hiểm cho công nhân, thuế phí, tiền thuê đất và nhiều chi phí khác. Mặc dù Chính phủ đã có nhiều nỗ lực trong việc mở các gói hỗ trợ, đề nghị các ngân hàng giảm lãi suất, tuy nhiên số doanh nghiệp được giải ngân theo gói lãi suất hỗ trợ rất ít, điều này khiến doanh nghiệp nói chung, doanh nghiệp vừa và nhỏ nói riêng đối mặt với khó khăn rất lớn.
Doanh nghiệp gặp khó quan trọng nhất là tiếp cận được nguồn vốn chứ không phải giảm lãi suất
Trao đổi với PV Thương Trường về thực tế trên, Chuyên gia kinh tế - TS. Nguyễn Trí Hiếu cho hay: “Nói chung, những chương trình hỗ trợ của Chính phủ về cơ bản là có tác động. Tuy nhiên, về việc triển khai các gói hỗ trợ đó còn nhiều bất cập và hạn chế, chính vì vậy tác động của các chính sách này có lẽ không nhiều.
Việc giảm lãi suất có ý nghĩa đối với những doanh nghiệp trước đây vay với lãi suất cao thì việc được giảm lãi suất vài phần trăm là rất đáng kể. Đây là những doanh nghiệp vẫn còn chống chịu được trong thời gian dịch bệnh diễn ra và vẫn còn duy trì hoạt động. Tuy nhiên, như tại Tp. Hồ Chí Minh có đến gần 80% các doanh nghiệp ngừng hoạt động, hoặc sản xuất cầm chừng, với tình hình như thế có lẽ Chính phủ phải có biện pháp mạnh mẽ ngay từ đầu”.
Chuyên gia kinh tế - TS. Nguyễn Trí Hiếu
Về phía ngân hàng, theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, việc giảm lãi suất nếu được thực hiện tốt sẽ đem lại hiệu quả và có lợi cả cho doanh nghiệp và ngân hàng. Vấn đề giảm lãi suất sẽ chỉ giúp cho những doanh nghiệp đang duy trì được các hoạt động sản xuất kinh doanh, còn lại các doanh nghiệp khó khăn thì vấn đề giảm lãi suất không có nhiều tác dụng bằng việc làm sao để tiếp cận được nguồn vốn. Trong khi tất cả các ngân hàng đều rất sợ vấn đề nợ xấu và trong tương lai vấn đề nợ xấu sẽ tăng rất mạnh.
"Có thể nó trong lúc này đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ “cửa tử” ngay trước mặt, khuyên họ làm cái gì cũng là vô nghĩa. Mà lúc này là lúc Chính phủ và Ngân hàng cần vào cuộc để giải cứu các doanh nghiệp" - TS. Nguyễn Trí Hiếu
"Trên thực tế, trong thời gian ngắn các doanh nghiệp chưa có đủ thời gian để phục hồi. Bài toán giảm lãi suất, không chuyển nhóm nợ cũng vô nghĩa, bởi khi giảm lãi suất xuống 0% đi chăng nữa nếu mà doanh nghiệp họ phá sản rồi thì cũng không làm gì được" - ông Hiếu nói.
Theo đó, ông Hiếu cho rằng, với các doanh nghiệp nói chung và các doanh nghiệp vừa và nhỏ nói riêng phải lên một kế hoạch cụ thể để có thể cắt giảm chi phí. Nhưng đây là một điều rất khó thực hiện. Tiếp đó có thể là tính đến bài toán thu hẹp sản xuất, tinh giảm lao động. Tuy nhiên, việc cho lao động nghỉ việc thì doanh nghiệp phải tìm cách hỗ trợ cho lao động đó để “cầm cự” sau khi mất việc.
"Có thể nó trong lúc này đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ “cửa tử” ngay trước mặt, khuyên họ làm cái gì cũng là vô nghĩa. Mà lúc này là lúc Chính phủ và Ngân hàng cần vào cuộc để giải cứu các doanh nghiệp. - TS. Nguyễn Trí Hiếu nhấn mạnh.
Doanh nghiệp phải chủ động làm việc với ngân hàng, không nên chờ đợi
Xoay quanh những vấn đề về chính sách hỗ trợ đối với doanh nghiệp và vì sao ngân hàng khó giải ngân cho doanh nghiệp, trao đổi với PV Thương Trường, TS. Nguyễn Huy Thám – Viện Kinh tế Chính trị học (Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh) cho hay: “Đi kèm với mỗi chính sách của Ngân hàng Nhà nước ban hành là các hướng dẫn, các chế tài đảm bảo như giảm dự trữ bắt buộc cho ngân hàng thương mại, giảm những chi phí đóng góp như thuế của ngân hàng thương mại tương ứng với số vốn mà ngân hàng giải ngân cho doanh nghiệp vay hay cho doanh nghiệp giãn nợ, hoãn nợ…
Giảng viên cao cấp - TS. Nguyễn Huy Thám – Viện Kinh tế Chính trị học
Bởi lẽ, bản thân ngân hàng thương mại cũng là một doanh nghiệp kinh doanh tiền tệ, ngân hàng cũng phải chịu trách nhiệm về lỗ lãi và chỉ khi đạt đến độ hài hòa lợi ích giữa việc ngân hàng thực hiện chính sách xã hội nhưng lợi ích của ngân hàng cũng giảm ở mức họ chấp nhận được. Về lâu dài các ngân hàng cũng cần khách hàng vay vốn khi mở rộng sản xuất cho nên ngân hàng nhìn vào lợi ích lâu dài để duy trì khách hàng chiến lược. Vậy nên, doanh nghiệp phải chủ động làm việc với ngân hàng, không nên chờ đợi một cách bị động. Trừ khi đã làm đủ mọi cách rồi mà vẫn khó thì mới cần đến trọng tài là Ngân hàng Nhà nước”.
TS. Nguyễn Huy Thám cho biết thêm, một khi ngân hàng giảm lãi suất cho vay, đồng nghĩa với việc ngân hàng sẽ phải giảm lợi nhuận của chính ngân hàng. Vấn đề là giải quyết lợi ích giữa trước mắt với lâu dài. Nếu doanh nghiệp là khách hàng chiến lược thì chắc không khó trong bài toán về vốn. Bên cạnh đó, hiện các ngân hàng chắc chắn chờ hướng dẫn chi tiết và quy định cụ thể từ ngân hàng Trung ương, chứ không chỉ một chỉ thị của Chính phủ là có thể xong.
Do đó, theo TS. Nguyễn Huy Thám, dù vận động các ngân hàng giảm lãi suất, nhưng các ngân hàng cũng cần tính đến yếu tố an toàn tài chính do phải đối mặt với áp lực nợ xấu tăng cao trong bối cảnh hoạt động sản xuất, kinh doanh bị ngưng trệ khi dịch bệnh tác động tiêu cực đến khả năng trả nợ của doanh nghiệp, người dân là khách hàng của ngân hàng.
Bên cạnh những giải pháp cấp bách là hỗ trợ tín dụng cho doanh nghiệp, các cơ quan chức năng phải có giải pháp theo hướng tập trung hơn, đúng đối tượng và thực chất hơn, theo sát với nhu cầu của doanh nghiệp.
Ngoài ra, cần cải cách chính sách tài khóa theo hướng bền vững và hỗ trợ tăng trưởng như giảm bớt gánh nặng thuế khóa, kiên quyết loại bỏ những cơ chế, chính sách có dấu hiệu cản trở, gây khó khăn cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp và người dân./.
Hải Bình