Theo thống kê mới nhất của Bộ NN&PTNT, trong khi xuất khẩu nhiều mặt hàng nông sản tỷ USD lao đao vì tác động của dịch COVID-19, xuất khẩu gạo của Việt Nam lại tăng trưởng bứt phá cả về lượng lẫn giá trị.
Trên thực tế, 2 tháng đầu năm, dịch Covid-19 đã khiến kim ngạch xuất khẩu của không ít mặt hàng nông sản tỷ USD như cá tra, hạt điều, cao su, rau quả... giảm mạnh. Gạo cũng là một trong những mặt hàng từng coi Trung Quốc là thị trường xuất khẩu chính, tuy nhiên năm 2019 lượng gạo Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc đã giảm đến hơn 64%.
Khi mất lợi thế từ thị trường Trung Quốc, gạo Việt Nam đã chuyển hướng xuất khẩu mạnh sang các thị trường khác như Philippines, Hồng Kông, Singapore đặc biệt các nước châu Phi (Bờ Biển Ngà, Malaysia, Ghana)…
Theo thống kê mới nhất của Bộ NN&PTNT, xuất khẩu gạo 2 tháng đầu năm đạt 890.000 tấn và giá trị xuất khẩu đạt 420 triệu USD, lần lượt tăng 27% về lượng và tăng tới 32,6% về giá trị so với cùng kỳ năm 2019. Đáng chú ý, giá gạo 5% tấm tại Việt Nam tăng lên 380 USD/tấn, mức cao kỷ lục kể từ tháng 12/2018.
Giá gạo xuất khẩu của Việt Nam cuối tháng 2 được Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA) công bố, với gạo 5% tấm đã lên mức 388 - 392 USD/tấn, cao hơn gần 20 USD/tấn so với hồi giữa tháng và là mức cao nhất trong hơn 1 năm qua.
Các doanh nghiệp xuất khẩu gạo trong nước cũng có thêm hàng loạt các đơn hàng từ Philippines và mới nhất Malaysia mới đây đạt thỏa thuận mua 90.000 tấn gạo của Việt Nam.
Nhìn nhận về câu chuyện "ngược dòng" của xuất khẩu gạo, ông Lê Thanh Tùng, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt (Bộ NN&PTNT) phân tích: Ngay từ tháng 9, 10/2019, ngành chức năng đã dự báo, hạn mặn trong vụ Đông Xuân sẽ gay gắt, thậm chí còn khốc liệt hơn đợt hạn mặn năm 2015 – 2016.
Ngành trồng trọt chủ động yêu cầu các địa phương xuống giống sớm và cắt bỏ xuống giống những diện tích trồng lúa có nguy cơ bị ảnh hưởng nghiêm trọng. Chính vì vậy, vụ lúa Đông Xuân năm nay có thay đổi lớn là sản lượng lúa cho xuất khẩu và tiêu dùng trong nước được cung ứng sớm hơn trung bình hàng năm từ 20 ngày đến 1 tháng.
Khi xác định sẽ xuống giống sớm, cơ quan chức năng cũng chủ động thông báo với Hiệp hội Lương thực Việt Nam, các doanh nghiệp là thời điểm tết Nguyên đán sẽ có gạo tung ra thị trường, sớm hơn mọi năm để doanh nghiệp chủ động tìm kiếm các đơn hàng.
|
Theo phóng viên TTXVN tại Bangkok, Bộ Nông nghiệp và Hợp tác xã Thái Lan vừa tổ chức cuộc họp với các cơ quan liên quan và các nhà xuất khẩu gạo để tìm kiếm những biện pháp giành lại ngôi vị nước xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới mà quốc gia Đông Nam Á này để mất từ 3 năm qua. |
Theo GS. Võ Tòng Xuân, ngành nông nghiệp nói chung và gạo nói riêng phụ thuộc rất nhiều vào thời tiết. Thời tiết thuận lợi sản lượng sẽ tăng và ngược lại. Theo đó, Thái Lan - nước xuất khẩu gạo lớn thứ 2 thế giới - đang chịu thiệt hại lớn do hạn mặn. Sản lượng gạo của nước này giảm gần 2 triệu tấn. Philippines, Indonesia đang thiếu gạo và phải nhập khẩu khối lượng rất lớn từ Việt Nam.
Trong khi Việt Nam cũng đang bị hạn mặn, song chỉ diện tích nhỏ khoảng 28.000 ha lúa bị ảnh hưởng. Thế nên, nguồn cung gạo của Việt Nam rất dồi dào, chưa kể hai vụ lúa trước đó của nước ta đều trúng mùa, sản lượng tăng mạnh.
Đặc biệt, Việt Nam đang có lợi thế là sở hữu những giống lúa ngắn ngày, trồng cho thu hoạch nhanh, chất lượng gạo tốt. Thế nên, chúng ta có thể sản xuất 2-3 vụ/năm.
Về cơ hội cho ngành xuất khẩu gạo, ông Trần Thanh Hải - Phó Cục trưởng Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương), cho biết, theo Hiệp định thương mại tự do Việt Nam - EU (EVFTA), bên cạnh thuế nhập khẩu, Việt Nam và EU sẽ áp dụng hạn ngạch thuế quan đối với một số ít mặt hàng có xuất xứ từ bên kia, trong đó có nhiều hàng hóa là thế mạnh của Việt Nam. Điển hình, một số loại gạo được áp hạn ngạch 40.000 tấn, sẽ được miễn thuế nhập khẩu.
Rõ ràng đây là cơ hội vàng cho xuất khẩu gạo Việt, bởi xưa nay nhiều mặt hàng gạo xuất sang thị trường EU phải chịu thuế nhập khẩu từ 5-45%, thậm chí một số nước trong khối áp mức thuế lên tới 100%, ông Hải cho hay.
Mới đây, Chủ tịch Hiệp hội Xuất khẩu gạo Thái Lan Charoen Laothamatat cũng nhận định, năm nay, Việt Nam có thể soán ngôi Thái Lan về xuất khẩu gạo trong bối cảnh thị trường đang cạnh tranh vô cùng gay gắt, chi phí sản xuất gạo của Thái Lan ngày càng cao, tỷ giá đồng bath biến động và hạn hán đang đe dọa. Vì thế, năm 2020, Hiệp hội Xuất khẩu gạo Thái Lan chỉ đặt mục tiêu xuất khẩu 7 triệu tấn, mức thấp nhất trong vòng 7 năm qua.
Trung Anh (T/H)